Sadece eğlence değildir sinema

Sadece eğlence değildir sinema
Sadece eğlence değildir sinema

Robert Kolker

Haber: Burak BAKIR / Arşivi

Sinema salonuna gidip film izlediğimiz de genellikle bir filmin nasıl oluşturulduğuna dikkat etmeyiz. Ancak bir film pek çok farklı parçanın birleşimidir ve bir filmi oluşturan unsurların çok sayıdaki farklı bileşim potansiyelleri bize farklı sinemaları, türleri, yönetmenleri sunar. Sinema eğitiminin temelinin de filmleri parçalarına ayırıp birleştirme üzerine kurulu olduğu söylenebilir. Eğitimin bu boyutu sadece pratik bir mesele değil ama onun kadar kuramsal bir meseledir. Söz konusu kuramsal boyutu kavrayabilmek açısından da sinema üzerine metinler önemli işleve sahiptirler. Kuramsal ve aynı zamanda pratik boyutun gelişimi sinemanın temellerini kavramak üzerinden temellendirilebileceğinden, bu konudaki çalışmalar da büyük önem arz ediyorr.
Robert Kolker’ın ‘Film, Biçim ve Kültür ’ metni sinemanın, film yapımının temel meselelerini sorunsal haline getirdiği için önemli bir çalışmadır. Kolker, sinema için, muhtemelen en temel problemi olan, görüntü ve gerçeklik ilişkisine odaklanarak tartışmasını başlatmaktadır. Fotoğrafın ortaya çıkışından beri süre gelen bu tartışma günümüzde de önemini korumaktadır. Kitap bu noktadan yola çıkarak sinema sanatında görüntünün evrimini, klasik Hollywood stilinin kuruluşunu, daha genel düzeyde de çerçeveleme, kompozisyon gibi anlatısal ve estetik kategorileri gündeme getirmektedir.
Sinema sanatının ve film üretiminin en temel parçalarından birisi görüntü ve kompozisyon ise diğeri de bir o kadar önemli olan kurgudur. Kolker kurguyu hem Klasik anlatının ortaya koyduğu kalıplar içerisinde hem de ona alternatif olan avangard ya da gelenek karşıtı eğilimler çerçevesinde tartışmaktadır. Bu meselelerin ortaya konuluşu aslında genel hatlarıyla bütün bir sinema tarihinin gelişimini de veriyor. 

Film ile kültür arasındaki ilişki
Görüntü ve kurgunun gelişimi, öykü anlatma stratejilerinde de değişikliklere yol açmaktadır. Bir öyküyü anlatmak pek çok farklı unsuru bir araya getirmek üzerine kuruludur. Bu farklı kültürel pratiklerin bir araya gelmesi anlamında önem arz etmektedir. Çeşitli film türlerinin oluşumu, türlerin dönemler içerisinde geçirdiği evrim, belgesel sinema, auteur kuramı vb. gibi pek çok farklı film pratiği kültürel meselelerdir ve sinemaya genel bir yaklaşım kültürel teori ile ilişki kurmak durumundadır. Kolker’ın kitabının adı tam da film üretiminin bu noktasına dikkat çeker. Film ile kültür arasındaki ilişki sadece içeriğe ilişkin değil film biçimine de ilişkin önemli bir problematiktir.
Kolker tüm bu meseleleri kitap boyunca farklı yönetmenler ve filmlerden örnekler vererek ve bunları çözümleyerek geniş bir biçimde tartışmaktadır. Sinemanın temel meselelerinin böylesi geniş biçimde analiz edildiği metin bir yandan sinema öğrencileri için elzem bir kaynağa dönüşecektir. Diğer yandan da sinema sanatını merak edenler için çok önemli bir giriş metni olarak düşünülmelidir. Böylesi metinlerin çoğalmasının, sinema üzerine tartışmaları zenginleştireceğini ve film üretiminin boyutlarını daha da genişleteceğini umut edebilmemiz açısından sevindirici.

FİLM, BİÇİM VE KÜLTÜR
Robert Kolker
Hazırlayan: Ertan Yılmaz
De Ki Yayınevi
2011, 380 sayfa,
27.5 TL.