Şahane şarkıların tanrısı

'Genç Ruh Gibi Kokar'dı'da James Greer, ölümün çok çeşitli türlerini irdeliyor: Bir idolün ölümü, idol olmak isteyenlerin ölümü, sanayi sonrası bir Amerika şehrinin hem fiziki hem duygusal ölümü

James Greer’le aynı yaştayız. Yani, Kurt Cobain o güzel başına silahı dayayıp tetiği çektiğinde henüz yirmiydik. Müzikle ilişkim James Greer kadar profesyonel boyutta değil, müziği değerlendirme kriterlerim daha basit daha ‘bence’ düzeyinde. Bununla birlikte, bu vahim olaydan bir süre sonra bir barda Smells Like Teen Spirit’i dinleyip bu şahane şarkının tanrısının duvardaki bir resmine bakarken gözlerimizin aynı şekilde dolduğunu düşünmek hoşuma gidiyor.
Kurt Cobain, belli bir kuşağın zaman sınırını aşıp sonsuzluğun rüzgârını arkasına almayı başarmış bir müzisyen. Yirmi yedi, ölmek için erken bir yaş olsa da bu kadar hayat ona yettiyse bize söz düşmez.
James Greer, belki bu sonsuzluğa bir selam çakmak niyetiyle, belki de Kurt Cobain’in yarattığı kuyrukluyıldız etkisine bir güzelleme olarak yazmış ‘Genç Ruh Gibi Kokar’dı’yı. Yine de yazar, bir röportajında, “Bu kitaba bir rock and roll romanı der misiniz?” sorusuna şöyle yanıt veriyor: “Kesinlikle demem. Bunun şöyle nedenleri var: 1) Rock and roll romanı nedir? 2) Rock and roll nedir? 3) Bu roman büyük oranda, çok okumuş gizemli, hayatın sırrını keşfetmiş genç bir kadın hakkında. O da bir kitabın içinde. Başka bir deyişle bu, kitaplar üzerine bir kitap. Yani ona, ‘romanın romanı’ ya da ‘kitabın kitabı’ demek daha doğru olur.” 

Kayıp bir defter
‘Genç Ruh Gibi Kokar’dı’ya gelince: 1994’te, Fiat Lux adındaki genç bir kadın, kendi yazılarından oluşan yirmi bir defteri bir üniversite kütüphanesine bağışlayıp ortadan kaybolur. Defterler okunduğunda, yazarının yakın zamanda intihar eden, tanınmış bir rock müzisyeniyle olan yakın ilişkisi ortaya çıkar. Hatta bu defterlerden ilkinin sonunda Kurt’u öldürenin aslında kendisi olduğunu açıklar. Sonraki defterlerde karşımıza farklı sesler, farklı kişiler, farklı hayatlar çıkar. Tüm bu insanların ortak noktası ise Dayton, Ohio’da yaşamalarıdır.
Romana mekân olarak seçilen Dayton’un en önemli özelliği, yüz yılı aşkın bir süre önce, dünyanın ilk başarılı uçağını yapan Wright Kardeşler’in burada yaşamış olması. Kitabın kahramanı Kurt C., Orville Wright’ın çalışmaları için tasarladığı (ve artık harabe haline gelmiş) evi satın alır. Bundan sonra Orville Wright’ın gizli günlüğü olduğunu tahmin ettiğimiz bir defter ortaya çıkar. Bu defterden, Orville’ın hayatının karanlık köşelerini, pişmanlıklarını, esrar bağımlılığını okuruz. Ama defterin aslına ulaşmak mümkün değildir, çünkü o da Fiat Lux’le birlikte sırra kadem basmıştır. 

Çoksesli bir bütünlük
‘Genç Ruh Gibi Kokar’dı’da Greer, ölümün çok çeşitli türlerini irdeliyor: Bir idolün ölümü, idol olmak isteyenlerin ölümü, sanayi sonrası bir Amerika şehrinin hem fiziki hem duygusal ölümü, hepsinden önemlisi de bir hayalin ölümü. Kitapta yer alan, N… adlı grubun üyesi Trip’in anlattıkları, belki de yazarın gerçek sesini en yakından yansıtıyor: dağınık müzik ortamı, zihinlere yerleşen ölüm duygusunun ağırlığını artırması… James Greer, aynı zamanda bir müzisyen ve birlikte müzik yaptığı “Guided by Voices” grubunun biyografisini kaleme aldığı başka bir kitabı bulunuyor. Nasıl baktığınıza bağlı elbette ama yazarın müziğe olan yakın ilgisinden haberdar olduktan sonra, kendi adıma kitabı uzun bir parça dinler gibi okumayı tercih ettim. Bazen bas, bazen bateri, bazen elektrogitar solosunun öne çıktığı, her biri kendi bireyselliğini vurgulayan ama aynı zamanda çoksesli bir bütünlük de oluşturan bölümler, Kurt C.’nin hayatının son dönemine ait kareleri yansıtan birer projeksiyon gibi. Gerçek Kurt’la yakından ilişki kurabileceğiniz, yine de yazarın onu roman dünyasının sınırları içinde yarattığını aklınızdan çıkarmamanız gereken bu karakteri çevresindekiler için cazibe merkezi kılan en önemli özelliği onları tüm samimiyetiyle dinlemesi. ‘Genç Ruh Gibi Kokar’dı’ hikâye içinde hikâye içinde hikâye…

GENÇ RUH GİBİ KOKAR’DI
Bir Kurt C. Romanı
James Greer
Çeviren: Işıl Özbek
Versus Kitap
2011, 272 sayfa, 16 TL