Şen şakrak Venüs, etekli Jüpiter

Şen şakrak Venüs, etekli Jüpiter
Şen şakrak Venüs, etekli Jüpiter
Çocuk yayıncıları Dünya Astronomi Yılı'nı yayımladıkları güzel kitaplarla kutluyor. Sevim Ak'ın 'Küçük Sırlar'ı Sıla'nın Venüs'le karşılaşmasının resimli hikâyesi. Faruk Duman ise, Jüpiter'in yaratılış hikâyesi ile çocukların ağzına bir parmak bal çalıyor adeta
Haber: ASLI TOHUMCU - asli@aslitohumcu.com / Arşivi

Galileo Galilei’yi yanaklarından öpmenin tam zamanı! Çünkü Galileo’nun teleskopunu uzaya çevirmesinin üzerinden tam 400 yıl geçti. Onun gözleri sayesinde, evrenin, bırakın anlamayı, daha önce hayalini bile kuramadığı gerçeklerini öğrenme fırsatını yakaladı insanoğlu. Her şeyin dünyanın etrafında dönmediğini işaret ettiğinden midir, kilise tarafından sapkınlıkla suçlandı ve ancak ölümünden yüzlerce yıl sonra aklandı.
Bu nedenle, 2009 yılı Uluslararası Astronomi Birliği, UNESCO ve Birleşmiş Milletler tarafından Dünya Astronomi Yılı ilan edildi. Tek amacı bu ilk modern bilim adamını anmak olmayan Dünya Astronomi Yılı, bilim eğitiminin geliştirilmesi, iyileştirilmesi ve üniversitelerin duvarları arasından çıkarılması, toplum genelinde bilimsel bilincin geliştirilmesi, gökyüzü ve evren gibi konularda her yaş ve kesimden insanda merak uyandırılması, bu alanda emek veren bilim kadınlarının sayısının artırılması gibi daha birçok güzel niyet de taşıyor. Türkiye’de hem çocuklara hem de yetişkinlere yönelik gerçekleştirilen etkinlikleri Türk Astronomi Derneği organize ediyor. www.astronomi2009.org adresini ziyaret ederseniz yaşınız ne olursa olsun, bu alandaki birikiminiz ne kadar olursa olsun ilginizi çekecek bir etkinlik bulabilirsiniz. Kılını fazla kıpırdatmak istemeyenler için bile süprizlerle dolu bir site, bir yıl... (Türk Astronomi Derneği’nin www.tad.org.tr adresi de meraklıları bekliyor.)
Çocuk yayıncıları da Dünya Astronomi Yılı’nı birbiri ardında yayımladıkları güzel kitaplarla kutluyor, şenlendiriyorlar. Bu yayınlardan biri Sevim Ak’ın Küçük Sırlar adlı kitabı. Sırlarını yazdığı günlüğünün annesi tarafından okunmasına canı çok sıkılan Sıla’nın, batan güneşin içini karartan her şeyi beraberinde götürmesini dilerken, burnu havada ve pek bir ukala Venüs hanımla karşılaşmasının ve kendi sırlarından evrenin sırlarına doğru uzanmasının resimli hikâyesi Küçük Sırlar.
Astronomi Derneği Başkanı Prof. Dr. Ali Alpar’ın ilköğretim öğrencilerinin ilgisini gökyüzüne çekmeye yönelik bir kitap hazırlama fikrini Sevim Ak’la paylaşmasıyla ortaya çıkmış bu güzellik. “Beklentim, masalsı bir öykünün içinde sürüklenen çocuğun gökyüzüne dair bazı çarpıcı bilgileri ders havasına girmeden solumasıydı” diyor Sevim Ak kitaptan bahsederken, “Bir çocuğun günlüğüne yazdığı sırların öteki aile bireylerince gizlice okunmasının yarattığı sıkıntıyı bilmeyen yoktur. Benim de kalkış noktam Sıla’nın ‘büyük’ sırlarını saklayan günlüğü oldu. Sıla’nın ele verilen gündelik sırları, Venüs’le aralarında evrenin sırlarına kadar uzanan bir sohbeti başlattı. Bir yıldızın şu anki halini görmenin olanaksızlığını, zaman makinesini, birbirine yakın gözüken yıldızların aslında milyonlarca kilometre uzakta olduklarını, gezegen ve yıldızların yaşlarının insan yaşıyla kıyaslanamayacak büyüklüğünü, gökadaları, meteorların marifetlerini vs. konu tutar.”

Evrenin sırlarını keşfetmek
Sevim Ak’ın Sıla’nın karşısına Venüs’ü çıkarması boşuna değil elbet. Nedenini yine yazarın ağzından dinleyelim; “Venüs’ün güneş battıktan hemen sonra ve doğmasına yakın gökyüzünde parlaklığıyla seçilir olması okurun gezegeni kolaylıkla izleyebilmesi önemli geldi bana. Ayrıca Galileo 400 yıl önce teleskopla gökyüzüne baktığında Venüs’ün evrelerini görebilmişti.” Kitapta bizi Venüs’ün etkileyiciliğiyle tanıştıran da Gözde Bitir’in balon etekli şahane turuncu bir elbise giydirdiği ve saçlarını kızıla boyadığı Venüs çizimleri.
Sıla’nın gündemini değiştiren, sıkıntısını dağıtırken evrenin sırlarını keşfetmenin keyfini de yaşatan Venüs, yetişkinlere de evrenin büyüklüğü, dünyanın gençliği ve her şeyin toz zerreciklerinden ibaret olduğunu hatırlatıyor. Bu yönüyle, genel olarak ilköğretime hitap eder görünse de, her yaştan okuyucunun sayfalarını keyifle çevireceği bir kitap Küçük Sırlar.
Sevim Ak’ın şen şakrak ve enerjik Venüs’ünden, güneş sisteminin en büyük gezegeni Jüpiter’e geçelim. Ama Faruk Duman’ın okul öncesi çağdaki veletler için yazdığı Jüpiter’in Eteği adlı kitabıyla yapalım bu geçişi. “Gökyüzünü, bulutları çok güzel, etkileyici bulmak dışında uzayla, astromiyle hiç ilgim yok,” dese de Faruk Duman, yıllar yıllar önce doğduğu halde hâlâ çok genç olan bu gezegenin yaratılış hikâyesini, güneş sisteminin başka bazı üyelerini de pek güzel kişileştirerek, veletlerin ağzına bal çalacak şekilde kurgulamayı başarmış. Bu neşeli gezegenin doğum hikâyesi bir yana, bir satıcıdan aldığı ve hayran kaldığı fırfırlı, parlak eteğinin coşkusuyla dönüp dururken eteğini rüzgâra kaptırması, eteğinin peşinden koştururken annesinden epeyce bir uzaklaşması, günün birinde onun koynunda tatlı bir uykuya dalacağına inanması, kendi gibi kaç tatlı çocuğun annesinin ve bu lirik hikâyenin koynunda tatlı bir uykuya dalmasına yardımcı olacak kim bilir!
Çizimleriyle büyümemekte ısrar eden sevgili Mustafa Delioğlu’nun desenlemelerini, küçük birer çocuk olarak resmettiği gezegenlerini seyretmenin tadına doyum olmuyor. Jüpiter’in annesinin hep dediği gibi, emeği geçen herkesin ömrü uzun olsun.

KÜÇÜK SIRLAR
Sevim Ak
Resimleyen: Gözde Bitir S.
Can Çocuk
2009
32 sayfa, 9.5 TL.

JÜPİTER’İN ETEĞİ
Faruk Duman
Resimleyen: Mustafa Delioğlu
Can Çocuk
2009
32 sayfa, 9.5 TL.




Teleskopun arkasındaki göz

Yıl Dünya Astronomi Yılı olunca, yıla vesile olan da Galileo Galilei olunca, Rönesans döneminin bu önemli figürünü ve onun çabalarını üstünkörü anmak olmaz. Bu hayranlık verici bilim adamının kim olduğunu, onu gökbilim, fizik, mekanik ve doğa alanında görkemli buluşlar yapmaya iten hayatının ayrıntılarını, merak ve zekâsının başına açtığı dertleri, bilimsel düşünce ve keşifleri uğruna verdiği mücadeleyi, düşüncelerinin büyüklüğüne yakışmayan sonunu bilmek de yerinde olur.
Galileo’nun, 1564 yılında İtalya’nın Pisa şehrinde, güneşin etrafında döndüğü ve yerinden hiç kıpırdamayan bir dünyada başlayan yaşamının ayrıntılarını, devrin yapısı ve olaylarıyla (çocuk oyunlarına kadar) harmanlayarak, çeşitli desenlerle süsleyerek ve sade bir dille aktaran Galileo Galilei Kimdir? adlı kitap çocuklar için biçilmiş kaftan. İçerdiği kişisel ve bilimsel çok sayıda bilgiyle bilim adamının yaşamöyküsü oldukça detaylı bir şekilde aktaran bu kitabın, çocukları Galileo’nun dünyasında merak uyandırıcı bir yolculuğa çıkaracağına, eleştirel ve bilimsel düşüncenin öneminin altını çizeceğine şüphe yok.
Sadece gözle görüldüğünde var olan şeylerin, insanoğlunun göklerde uzun ve doğru gözlemleriyle keşfettiği harikulade mucizelerle kıyaslanınca hiçbir şey olduğunun altını çizen bu yaşamöyküsü konuyla ilgili açığını kapatmak isteyen yetişkinlerin de ilgisini çekebilir.

GALILEO GALILEI KİMDİ?
Yazan ve resimleyen: Jeanne Bendick
Çeviren: Mercan Uluağaç
Beyaz Balina Yayınları
2009
118 sayfa
5 TL.


En büyülü yolculuk

Her gün milyonlarcamız yüzlerce, hatta binlerce adım atıyoruz ama bu adımların pek azı tarihe geçiyor. Tuhaf şey! Neil Armstrong ve Buzz Aldrin’in ay üzerinde adım atmalarından bu yana sadece kırk yıl geçmiş. Bu büyülü olayı, akıllara sığmayacak macerayı bilimsel ve kültürel çerçevesi içine yerleştirmeyi amaçlayan bir kitap Ay.
1961 Mayısı’nda John F. Kennedy’nin “Bu ulus kendini bu amaca, bu on yıl bitmeden Ay’a bir adam göndermek ve onu güvenli bir şekilde Dünya’ya döndürmek amacına ulaşmaya adamalıdır” açıklamasıyla başlayan Apollo programının hikâyesinden yola çıkan kitap çok şeye değiniyor. İşte bunlardan bazıları: Satürn V roketinin fırlatma rampasından gökyüzüne doğru yol alışı, Ay’ın tam olarak ne olduğu, nasıl oluştuğu, ay ışığının ilkel/modern insanın hayal gücünü nasıl harekete geçirdiği, Dünya gezegeniyle bağlantısı, ilk insanlı uçuşlar, roket araştırmalarının geçmişi, ABD ile SSCB arasındaki uzay yarışı, kötü inişler ve trajedilerin hikâyeleri...
Dolayısıyla kitabın sayfaları arasında Alman roket dahisi Wernher von Braun’a rastlamak da mümkün William Shakespeare’e de. Askeri füzelerin, uzay yürüyüşlerinin fotoğraflarıyla karşılaşmak da mümkün, ayın tuallere yansımış görünümlerine, ay haritalarına, ay takvimlerine göz atmak da...
Stewart Ross’un bu bilimsel zaferin ardından yatan insan yüreğinin şaşırtıcı azminin de öyküsünü aktaran çalışması Ay’ı kaçırmamak gerek.

AY
Stewart Ross
Çeviren: Kazım Değerli
İş Bankası Kültür Yayınları
2009.