Tarihteki en büyük kitap kutlaması

Tarihteki en büyük kitap kutlaması
Tarihteki en büyük kitap kutlaması

Margaret Atwood

5 Mart cumartesi günü kutlanacak Dünya Kitap Gecesi'nde BBC ve Yayıncılar Birliği'nin katkılarıyla tam 1 milyon kitap dağıtılacak
Haber: ZEYNEP HEYZEN ATEŞ - heyzen@mail.org / Arşivi

23 Nisan’ın Dünya Kitap Günü olduğunu bilen fazla kişinin olduğunu sanmıyorum. Katalonya’da St. George Günü olan 23 Nisan’da insanlar sevdiklerine gül ve kitap verirmiş, kitap günün 23 Nisan olması da oradan geliyor. Kimileri ticari bulsa da UNESCO tarafından kabul edildiğinden beri 90’dan fazla ülkede kutlanan bir gün Dünya Kitap Günü. Neden nisanın haberini şimdi yazıyorsun, diyeceksiniz, hemen açıklayayım, İngiltere ve İrlanda’da kitap günü, dünyanın kalanının aksine 3 Mart’ta kutlanıyor ve bu yıl İngiltere’de kitap gününden iki gün sonra düzenlenecek ilginç ve önemli bir kutlama daha var: Dünya Kitap Gecesi. 5 Mart cumartesi günü kutlanacak Dünya Kitap Gecesi’nde BBC ve Yayıncılar Birliği’nin katkılarıyla tam 1 milyon kitap dağıtılacak.
Kitap dağıtma kampanyası dikkatle seçilmiş 25 kitaptan 40 bin tanenin 20 bin kişiye dağıtılması ve o 20 bin kişinin 48’er kitabı Dünya Kitap Gecesi’nde seçtikleri kişilere vermeleriyle gerçekleşecek. Kalan kitaplar hapishanelere ve hastanelere dağıtılacak. Bu, bugüne kadar düzenlenmiş en büyük kitap dağıtma kampanyası.
Büyük gösteriyse bir gece önce, 4 Mart’ta Londra’daki Trafalgar Meydanı’nda düzenlenecek. Alan Bennett, Nick Cave ve Margaret Atwood gibi isimlerin kitaplardan parçalar okuyacakları meydana binlerce kişinin toplanacağı tahmin ediliyor.
Bahsi geçen kitaplar arasında neler var, diye soracak olursanız, listeye baktığımda dikkatimi çeken ilk kitaplar şunlar: Yann Martell, ‘Pi’nin Hayatı’; David Mitchell, ‘Siyah Kuğu Parkı’; E. M. Remarque, ‘Batı Cephesinde Yeni Bir şey Yok’; John Le Carré, ‘Soğuktan Gelen Casus’; Ngozi Adichie, ‘Yükselen Güneşin Ülkesinde’; Marquez, ‘Kolera Günlerinde Aşk’; Marian Keyes, ‘Rachel’s Holiday’ (Rachel’ın Tatili); Toni Morrison, ‘Sevilen’.
Bahsi geçen romanların yazarları ve daha pek çok yazar Dünya Kitap Gecesi’ne destek veriyor. “Hangi yazar kitabının başka koşullarda onu okuyamayacak binlerce kişiye dağıtılmasından fazlasını isteyebilir?” diyor John Le Carré. “Ve o binlerce kişi de kitapları başka binlerce kişiye dağıtacak. Böylece yazarın kitapları ve o kitapların hikâyesi kuşaklardan kuşağa geçecek –bu, bir yazarın sahip olabileceği en hırslı düşlerinin bile ötesinde.”
Sarah Waters: “Sadeliğiyle o kadar büyüleyici bir fikir ki… Kitap okumayı, kitapları, edebi tutkuları ve fikirleri paylaşmayı kutlamanın harika bir yolu.”
Yann Martell: “Birine kitap vermek, gemi vermek gibi. Kristof Kolomb’a dönüşüyorsunuz ve okyanusun diğer tarafında neler bulacağınızı kestirmenin imkanı yok. Umarım hepiniz kitaplarınıza kavuşur ve güvenli limanlara ulaşırsınız.”
Margaret Atwood: “Bana Dünya Kitap Gecesi’nden bahsedildiğinde projenin sadece büyüklüğü değil sadeliği de beni büyüledi. Yazma sevgisi, okuma sevgisi –bunlar büyük hediyeler. Birine değer verdiğiniz bir kitabı hediye etmek bu hediyelerin alanını daha da genişletiyor.”

Okuyucular kütüphaneden en çok hangi kitabı ödünç alıyor
Geçen hafta, İngiliz Guardian gazetesinin bir haberinde, 2009 yılında kütüphanelerden en çok ödünç alınan kitapların, aşk romanları, cinayet ve gerilim romanları olduğunu açıkladı. Edebiyat kategorisinde, Maeve Binchy, Patricia ­Cornwell, Josephine Cox, John Grisham, Ian Rankin ve Danielle Steel kütüphane okuyucularının en çok tercih ettiği yazarlar. Edebiyat dışı kategorisinde ise Delia Smith’in ‘How to Cheat at Cooking’ başlıklı yemek tüyoları kitabı en çok ödünç alınan kitapların başında geliyor. Raporda Smith’i, Richard Dawkins, Max Hastings, Carol Klein, Paul O’Grady ve Marcus Trescothick gibi yazarların, bilimkurgu, tarih, botanik gibi, kendi özel disiplinlerinde en çok ödünç alınan kitapları takip ediyor. Ancak hiçbiri ilk 100’e girebilecek kadar çok ödünç alınmamış. Edebiyat kitaplarının, edebiyat dışından daha çok ödünç alınma sebebi ise raporda kitapların okuma süreleri ortalamalarına bağlanıyor. Edebiyat eserlerinin edebiyat dışı eserlere göre çok daha hızlı okunduğu için daha fazla ödünç alındıklarına değiniliyor. Haberde, 2009 çok satanlar listelerini kasıp kavuran Dan Brown, Stieg Larsson ve Stephenie Meyer’in en çok ödünç alınanlar listesinde görülmemesi ise kütüphane okurlarının muhafazâkar yapısı ve yeniliklere açık olmamalarıyla ilişkilendiriliyor.

Dijital savaşlar
Dijital yayıncılık temelde üç parçadan oluşuyor: e-kitap, e-okuyucu, yayıncı. Bu üçü arasındaki ilişkilerse aracı kurumlarla yürütülüyor. Hangi kurumun okuyucusunu (Sony e-okuyucu, Kindle, iPad Nook vb.) kullanıyorsanız ona göre para ödüyorsunuz. Kitapların Kindle versiyonlarıyla diğer e-kitap versiyonları arasında fiyatlar farklılık gösterebiliyor. Aynı şekilde kitap alım seçeneklerinde de farklılıklar var.
Yayıncılar şimdilik Apple, Microsoft, Google gibi kurumlara muhtaç, bu da bahsi geçen kurumlara büyük güç sağlıyor. Örneğin, Apple’ın yayıncılara sunduğu anlaşma insanın tüylerini diken diken edecek türden: Şirket, App Store üzerinden yapılan tüm dijital satışlardan yüzde 30 istiyor. Ayrıca alıcının bilgilerini paylaşmayı da reddediyor.
ABD son bir haftadır bu anlaşmanın maddelerinin sertliğiyle çalkalanıyordu. Ama dünya rekabet dünyası. New York Times’ın haberine göre geçtiğimiz Cuma günü Google yeni bir ödeme planıyla yayıncıların karşısına çıktı. Google One Pass adlı hizmet sayesinde isteyen istediği e-kitabı alıp Google Checkout sistemi üzerinden ödeme yapabilecek. Şimdilik sadece gazete ve dergiler için geçerli olan ama anlaşma imzalanırsa kitapları da içerecek bu sistem alıcının doğrudan satıcıyla iş yapmasını sağlayacak. Google’ın yayıncılardan istediğiyse yalnızca yüzde 10. Google’ın anlaşmayı yayıncılara Apple’ın yarattığı karmaşanın hemen ardından götürmesi rekabetin daha da kızışacağının bir göstergesi olarak yorumlanıyor. Yeni anlaşmaların dünya kitap fiyatlarını ne ölçüde etkileyeceğini hep birlikte göreceğiz.