Trabzonspor: 'öteki şampiyon'

Trabzonspor: 'öteki şampiyon'
Trabzonspor: 'öteki şampiyon'
Haber: KENAN BAŞARAN / Arşivi

Futbol, bu memlekette yerli yersiz üzerine en çok konuşulan alanların başında geliyor. İşte, memleketin her bakımdan kan ağladığı şu günlerde dahi futbol maçlarına ara verilmiyor. Sadece ‘3 dakikalık bir gecikme’ ile yaslar tutuluyor! Yani futbolun jargonuyla söylersek resmen ‘top çeviriliyor’...

Futbol gündemimizi bu kadar işgal etmesine karşın, bu oyunun yazını o kadar da zengin değil. Avrupa ’da bir ayda çıkan futbol kitabı sayısına biz bir yılda bile ulaşamıyoruz. Kütüphanemizin en fakir bölümünü futbol literatürünün oluşturmasında elbette okumayı sevmeyen ‘futbolsever’in de büyük payı var. ‘Ofsayt mı, değil mi’ diye saatlerce ekran önünde ömür tüketen bu ‘futbolseverler’, iş futbola dair bir kitabı okumaya gelince muhtemelen ‘vakitsizlik’ten yakınacaktır. Buna rağmen İletişim Yayınları, ‘futbolseverlerin ilgisizliğinden ayrı düz koşu’ yapmaya devam ediyor. İnatla bize yılda bir iki futbol kitabı sunuyor ki zaten kütüphanemizdeki o fakir futbol kitapları raflarını da en çok onların yayınları dolduruyor. Buradan Tanıl Bora’ya bu vesileyle bir kez daha hürmetlerimizi sunalım...

İletişim’in son futbol armağanı ‘Mektepliler, Münevverler, Meraklılar’ isimli çalışma oldu.

Futbolun gelişimi
Sevecen Tunç’un Boğaziçi Üniversitesi’nde yaptığı tez çalışmasından devşirilen bu kitabın üst başlığı esasen çalışmanın meramını da ortaya koyuyor: ‘Trabzon’da Futbolun Toplumsal Tarihi’... Tunç, Trabzon’da futbolun tarihsel gelişimi üzerinden kentin sosyo-ekonomik gidişatına da ışık tutuyor. Tersi de olabilirdi çünkü futbol ve sosyo-ekonomik vaziyet bu şehirde belki de başka hiçbir şehirde olmadığı kadar içiçe girmiş durumda.

200 küsur sayfalık kitabı bu kısıtlı alanda özetlemem mümkün olmasa da kabaca şu söylenebilir: Osmanlı’nın müreffeh şehri, önce Birinci Dünya Savaşı ve sonrasında da Cumhuriyet’in tercihleri nedeniyle giderek nüfus ve nüfuz kaybeden; fakirleşen bir yapıya dönüşür. Evvelinde Batı ile Doğu arasında bir ticaret merkezi olmanın cazibesiyle parlayan şehir, özellikle Erzurum’a kadar giden ama Trabzon’a uğramamakta direten tren yolu nedeniyle artık startejik konumunu yitirir. Sahip olduğu liman da bir türlü yenilenmeyince kent, iyiden iyiye kendisini ‘resmen mahrum’ bırakılmış; dışlanmış hisseder. Bu psikolojik durum, futbolda da ‘hakem bizi yaktı’ şeklinde tezahür eder durur geçmişten bugüne...

Cumhuriyetçe ‘ötekileştirildiğine’ inanan Trabzon, ‘varlık mücadelesi’ni futbol üzerinden yürütür. Bu oyunun bu şehirde filizlenmesini sağlayan da futbola meraklı öğretmen ve aydın şahsiyetler oluyor. Yani ‘mektepliler, münevverler ve meraklılar’...

Anadolu ihtilali
Futbol, yoksun bırakılmış şehrin önemini ve kudretini dosta düşmana gösterdiği yegâne alandır artık. Bu nedenledir ki gerek yurtiçinde gerekse de yurtdışında yapılan futbol temasları şehir için son derece önemlidir. İşin özü Trabzon, attığı her golle Cumhuriyet Türkiyesi’ne ‘beni gör’ demek istemiştir. İstanbul ’un büyüklerine karşı şampiyon olmasının da ‘Anadolu İhtilali’ olarak nilendirilmesi boşuna değildir. 6 kez lig şampiyonu olmuş bu Karadeniz şehrinin ‘öteki’lik hali bugün de sürmektedir. Çünkü onlara göre ‘ellerinden alınan şampiyonluklar’ kazandıklarından daha fazladır!

MEKTEPLİLER, MÜNEVVERLER,
MERAKLILAR
Trabzon’da Futbolun Toplumsal Tarihi
Sevecen Tunç
İletişim Yayınevi
2011, 221 sayfa, 16 TL.