Yaşayan ölünün hayat bilgisi

'Yeni Vampirin El Kitabı'nda bahsi geçen vampir, iş görüşmelerine gitmek zorunda olan, adabı muaşerete hâkim olması beklenen beyaz yakalı bir 'yeni' vampir
Haber: FATMA CİHAN AKKARTAL / Arşivi

2000’li yılların başından bu yana, çok satan kitapların, çok izlenen filmlerin, televizyon dizilerinin hep vampirler üzerine olduğundan bahsediliyor. Vampirin popülerleşmesinden ve popülist kültür sanayisinin aslında romantik bir ideal olarak tasarlanmış ‘vampir’in kanını emdiğinden dem vuruluyor. Haliyle, ‘Yeni Vampirin El Kitabı’, ilk duyuşta, yükselen dalganın sırtında yol almak isteyen bir yan sanayi ürünü gibi geliyor kulağa. Halbuki Amerikalı mizah dergisi the Onion’ın yaratıcı takımından yazarların ortaklaşa kotardıkları bu kinayeli el kitabı, piyasa ekonomisine yönelik pazarlama taktikleri dışında başka bir gündem çerçevesinde ele alınabilir. 

İronik bir kılavuz
Yalnızca vampir değil, zombi, kurt adam gibi doğaüstü canavarlarla karşılaşma sıklığımızın son yıllarda arttığı su götürmez bir tespit. Özellikle Hollywood’un yeniden çevrim furyası popüler kültürün hemen her alanında bir canavar enflasyonu yaratıyor. Piyasaya çıkan kitapları ele aldığımızda, doğaüstü canavarların temsilinde köklü değişikliklerin olduğu fark ediliyor. Varoluş sıkıntısı çeken Byroncu, romantik (anti)kahraman olarak vampirin yerini, geçirdiği biyolojik dönüşüme vurgu yapılan, ‘hayvani’ güdüleriyle sosyal yaşamın gerekleri arasında pratik orta yollar bulmaya çalışan vampir alıyor.
Bu yer değiştirme, hem doğaüstünün sınırlarını daraltıyor, hem de vampirin sınıfsal temsil değerinin odağını kaydırıyor. Bir ortaçağ fantazisi olarak halk hikâyelerinde kan emiciye dönüşen toprak sahibi soylu gidiyor, yerine dünyevi endişelere sahip, hayat gailesine kapılmış, halkçı bir figür geliyor. Bu geçişin tamamlanmakta olduğuna işaret eden ‘Yeni Vampirin El Kitabı’nda bahsi geçen vampir, iş görüşmelerine gitmek zorunda olan, adabı muaşerete hâkim olması beklenen beyaz yakalı bir ‘yeni’ vampir.
Çağı yakalamadan yaşaması mümkün olmayan bu yeni vampirin ihtiyaçlarına cevap verme iddiasındaki el kitabı “Vampire dönüşmek işin kolay tarafı, asıl zorluk vampir olabilmekte,” derken yukarıda bahsi geçen kaymanın müstehzi anlamını ele veriyor.
Gittikçe kalabalıklaşan ‘beyaz yakalılar’ ordusunun, çoğunlukla başka sınıflardan devşirdiği askerlerinin, ücretli kölelik tabir edilen yeni bir tür varoluşla başa çıkmakta kendilerine yol gösterecek birilerine ihtiyaçları var. El Kitabı’nın büyük anlatısına göre, kitap, vampir Miles Proctor’ın editörlüğüyle kotarılmış. Vampir Proctor, sunuş bölümünde, bize, ‘yeni vampirlerin’ nasıl da kendilerini dönüştüren usta vampirler tarafından terk edildiklerini, artık yüzyılların bilgeliğini vampirden vampire geçiren sistemin ortadan kalktığını açıklıyor. El Kitabı’nı yazma ihtiyacı da buradan kaynaklanıyor. Hal böyle olunca, self-help kitaplarına öykünen, sağlık ve yaşam kalitesi, beslenme, vampir-insan ilişkileri, yaşam tarzı, toplum ve kültür başlıkları altında hayatta kalma sanatını irdeleyen, ayrıca fotoğraflarla süslenmiş bu ironik kılavuz çıkıyor ortaya. Dükkânın ve atölyenin yerini şirketin aldığı dünyamızda usta-çırak ilişkisinin yok olmaya yüz tuttuğunu hatırlatan bir motivasyon bu.
Diğer taraftan, dönüşmek ve olmak arasındaki ayrım, yukarı doğru bir sosyal hareketliliğin görece kolay olduğu ama sınıf atlamanın hayal kırıklığı yarattığı tespitini destekliyor. Kıymeti harbiyesi olmayan bir beyaz yakayı elde tutmak uğruna dökülen kan, ter ve gözyaşı ile inceden dalgasını geçen ‘Yeni Vampir’in El Kitabı’, vampir mitolojisinin önemli bir motifi olan sınıf çatışmasının yeniden tanımlandığını hatırlatıyor.
‘El Kitabı’nın alaycı tonu, korku edebiyatının güldürü ile harmanlanabilirliğinden sonuna kadar yararlanıyor. Kendi kendisinin parodisini yapmakla meşhur bu iki tür, geniş bir okuyucu kitlesinin kolayca özdeşleşebileceği yeni bir vampir yaratmayı başarınca, ‘El Kitabı’ hem istikbaline bakıp mücrim gibi titreyenlere, hem mezun olamadan okulu bitirmişlere ve hem de yeni orta sınıfın kendini çok ciddiye alan yeni yaratıklarına hitap ediyor.

YENİ VAMPİRİN
EL KİTABI
Gecenin Yeni Yaratıklarına Kılavuz
Joe Garden
Çeviren: Anıl Dursun
Derin Kitap, 2010
223 sayfa, 15 TL.