Arap Baharı'nın dili 'sanatla' çözüldü

Arap Baharı'nın dili 'sanatla' çözüldü
Arap Baharı'nın dili 'sanatla' çözüldü
İsyan ateşi kendini önce duvarlarda grafitilerle ve rapçilerin, dillere marş olan şarkılarında ifade etti. Kaddafi 'sıçan' oldu, Mübarek'e 'Biz gitmeyeceğiz, sen gitmeden' diye hep bir ağızdan seslenildi
Haber: ÇAĞIL M. KASAPOĞLU / Arşivi

Silahlardan önce duvarlar konuştu isyan coğrafyasında. Yıllar boyu diktatörlerine duyuramadıkları öfkelerini duvarlara yansıttıkları grafitilere gizledi Arap dünyası. Geçmişlerine, diktatörlerini darağacında resmederek meydan okudular. Yetmedi, bu sefer de hep bir ağızdan ‘devrim şarkılarıyla’ kovaladılar liderlerini. Sanatın gücü ve yaratıcılıklarıyla alevlendirdikleri ‘devrim ateşini’ Tunus’tan çıkarıp tüm Arap dünyasına yaydılar. Rejimi devirip, demokrasi isteyen ve kendini kanlı çatışmaların içinde bulan bu coğrafyanın insanı, acılarını sanatla birleştirmeye aşina...
Kanın kolay kurumadığı bu coğrafyada savaşın kederi en çok Lübnanlı diva Feyruz’un sözleriyle acıttı. Lübnan İç Savaşı sırasında yerle bir olan Beyrut’u terk etmeyip ‘yüreğinin derinliklerinden seslendiği Beyrut’a’ “Benimsin sen ey Beyrut... Ateşin, dumanın tadı nasıl?” diye sordu Feyruz. Öfkeden çok, aşk bulaştırdı savaşa... Lübnanlı ut sanatçısı Marcel Halife Asfur şarkısında, kuş olarak sembolleştirdiği Filistinli gerillanın ‘umutsuz aşkı’ özgürlüğüne duyduğu hasreti dile getirdi. Coğrafyanın acısını paylaşanlar öfkeden çok hasrette birleşti Asfur’da. Vatanseverliğiyle bilinen Mısırlı diva Ümmü Gülsüm de Mısır’a desteğini şarkılarına yansıttı.
İsyan ve keder daha önce Arap divalarının yanık ağıtlarında dile gelirken yeni kuşak devrimciler öfkelerini geleneksel müziklerinin yanı sıra Batı’dan ‘ihraç’ hip hop ve rap kültürüyle yansıttı. Duvarların dili ise netti. Libyalı muhalifler Kaddafi’yi ‘sıçan’ yaptı, Tunuslular devrimi yaydıkları Facebook’a teşekkür etti, Mısırlılar devrimin başlangıç tarihi 25 Ocak’ı renkli puntolarla ülkenin her köşesine işledi.

Şarkılar muhalefetin sesi 

Tunuslu El General

Tunus’taki sosyal adaletsizlik karşıtı gösteriler 21’indeki Tunuslu rap şarkıcısı El General’in dizelerinde yer buldu. Eski Devlet Başkanı Zeynel Abidin Bin Ali’ye seslenen ‘El General’ takma adlı Hamada Bin Amor, ‘Reyis El Balad’ (Ülkenin devlet başkanı) ile devrimcilerin ‘milli marşına’ imza attı: “Sayın Devlet Başkanı, halkın açlıktan ölüyor. Sokaklara çık ve ülkende neler olduğuna bak.” El General tutuklandı, serbest bırakılınca turnelere başladı.

Mısırlı şarkıcı Mübarek’i kovaladı
Mısır’da isyanla simgeleşen Tahrir Meydanı’nda Hüsnü Mübarek’i devirmek için ayaklananların dilinde de Ramy Essam’ın yazdığı ‘Erhal’ (Git) şarkısı vardı. Meydanda oturma eylemi yapanlardan esinlenilerek yazılan şarkının sözleri açık ve net: “Hiçbir yere gitmiyoruz, o gidecek. Yalnızca tek bir şey istiyoruz, o da Mübarek’in gitmesi.”
Elinde gitarıyla Tahrir’de milyonları harekete geçiren 24 yaşındaki Essam, devrimin müzikal kahramanı ilan edildi. Hüsnü Mübarek’in şubatta devrilmesinden sonra ise şarkı sözlerine Mübarek yerine yönetimi devralan Yüksek Askeri Konsey’i yerleştirince şöhretinin uzun soluklu olmasını sağladı.

‘Hadi Beşşar, Hadi Git’
Suriye’de Devlet Başkanı Beşşar Esad karşıtları da Levant olarak bilinen, halkoyunu dabke ezgilerinde bestelenen ‘Ya Erhal Ya Beşşar’ (Hadi Beşşar, Hadi Git) şarkısını söyledi bir ağızdan. Resmi olmayan milli marş haline gelen şarkı biraz da sinik: “Hey Beşşar, yalancı. Sana da yaptığın konuşmalara da lanet olsun. Özgürlük kapıda...” Hamalılar şarkıyı söyleyen birinin işkence görüp Asi Nehri’ne atıldığını iddia ediyor. 

Libyalı ‘Desperado’
İç savaş nedeniyle dağılan ‘Libya Yarın’ adlı rock grubundan bazı üyeler cepheye giderken gitarist Assir, müziğiyle isyanın sesi olmaya devam etti. 38’indeki Ebu Assir, grubun adını ‘Özgür Libya’ yaptı. Şarkısında “Memleketim güçlenecek. Memleketim özgür olacak...” diyor.

‘Özgürlük duvarlarda başladı’

TUNUS
Arap Baharı’nın başladığı Tunus’ta isyanın duvarlardaki sessiz çığlığı, Arapçanın yanında Fransızca da duyuldu. Başkentin Habib Bourgiba Caddesi’nde, muhaliflerin protesto gösterileri öncesi haberleştikleri ve ‘isyan ağının’ kurulduğu sosyal paylaşım sitesi Facebook’a teşekkür edildi. ‘Zoo Project’ ismini kullanan Cezayir kökenli Fransız sanatçı ise başkent sokaklarında devrim
tohumlarının nasıl ekilip yeşerdiğini duvara döktü.

MISIR
Kahire’de ‘Sanat Meydanı’ 
Mısır’ın başkentini grafitilerle donatan isyancılar ‘Allah devrimi korusun. Halk tek yumruktur’ sloganları yazdı. Devrilen Hüsnü Mübarek’in muhaliflere ‘eşkiya’ demesi üzerine, cevap yine duvarlardan geldi: “Devrimi yapanlar eşkıya ise eşkıya olmaktan gurur duyuyorum.” Devrimi betimleyen çizimleri otoyollara serdiler, güvenlik güçlerinin öldürdüğü göstericiler anısına Tahrir Meydanı’nı yansıttılar çizgilerine.

LİBYA
Kaddafi ‘sıçan’ oldu

Libya lideri Muammer Kaddafi şubatta patlak veren isyanın silahlı temsilcileri asileri her fırsatta ‘sıçanlar’ olarak tanımlarken, Libyalıların cevabı 42 yıllık liderlerini duvarlarında sıçan olarak resmetmek oldu. Muhaliflerin özgürlük temsili, ortasında ay yıldız olan siyah, kırmızı, yeşil renkli bayrak Bingazi’den başlayıp Trablus’a kadar bütün duvarları süsledi. Ortadoğu ’nun en aşağılayıcı figürü ayakkabı geçirildi kafasına.