AYIN CAZ ALBÜMLERİ

Jan Garbarek, altı yıllık uzun bir aradan sonra, nihayet yeni albümü 'In Praise Of Dreams'le karşımızda. Bu uzun ara, Garbarek'in müzik yapmadığı anlamına tabii ki gelmiyor.
Haber: ORHAN KAHYAOĞLU / Arşivi

Cazın 'kendine has' hali
Jan Garbarek, altı yıllık uzun bir aradan sonra, nihayet yeni albümü 'In Praise Of Dreams'le karşımızda. Bu uzun ara, Garbarek'in müzik yapmadığı anlamına tabii ki gelmiyor. Ama onu, caz dünyasının belki en üretken sanatçılarından biri olarak düşünürsek, bu albüm boşluğunu yadırgamamak mümkün değildi.
Geçen uzun yılların ardından Garbarek bu kez çok farklı bir trio
ile karşımızda. 'In Praise Of Dreams'te davulu 'Rites' dahil başka albümlerinde de dinlediğimiz etkili Fransız merkezli müzisyen Manu Katche çalıyor. Bu albüm ve müzikalitenin ilginç boyutlarından biriyse grubun üçüncü üyesi Ermeni bir viyola ustası olan Kim Kashkashian. Viyola, Garbarek müziğinde çok nadir rastlanan bir enstrüman. O yüzden Garbarek sound'una yeni renkler, apayrı tınılar kazandırıyor.
70'lerle birlikte Garbarek müziğinin üç temel kaynağı olarak free-caz, İskandinav folkloru ve Asya kökeni ağırlıklı olmak üzere farklı etnik kültür ve müziklerden söz edilebilir. Bu çizgi 80'lerde derinleşip Garbarek sound'unu biçimlendirirken bu temel müzikal kaynakların ötesine yolculuklar yapan bir Garbarek ile hep karşılaşıldı. Şaşırtıcı ve deneysel birçok projenin hep kopmaz parçası oldu. Tüm bu andığımız özelliklerden dolayı cazın hep içinde ama tam anlamıyla göbeğinde olmadı. Hatta Avrupa-İskandinav cazından bile uzaklaşıp farklı antik ve etnik kaynaklarla ya da new age eğilimlerle dolu beste ve çalışmalarına rastlandı.
Tüm albümlerinin en önemli ortak paydası olan saflık ve sofistikelikse, 'In Praise Of Dreams'te de ağırlığını koyuyor. Bu albümün parçalarındaki melodiler yine melodik olmaktan çok ruhani bir karaktere sahip. İskandinav folklorunun içli, derin izleriyle çoğu melodide tekrar karşılaşılıyor. Caz kadar, ama yer yer bu müzik formunu da aşan new age havalarına, kuşatıcılığına rastlanıyor yeni bestelerde. Garbarek'in en önemli yanı olan teknikle ruhaniliğin iç içeliği bu albümde de ağırlığını koymuş.
Garbarek, 'In Praise Of Dreams'te yine düşsel bir yolculuğa çıkmış. Müzikal yapıdaki güç ve oturmuşluğu en iyi simgeleyen, albümün egzotik yanını özenle vurgulayan iki parça olarak 'Knot Of Place And Time' ve 'Scene From Afar'dan özellikle söz edilebilir. 'Cloud Of Unknowing' ve albüme adını veren 'In Praise Of Dreams'te üç müzisyenin ayrıcalıklı kişilik ve yorum yetilerinin altı çiziliyor. Evet, yine doğa ve giz dolu bir yolculuğu neredeyse bir konsept olarak albümüne yerleştirmiş Yani karşımızda yine alışılmış caz kategorilerine sığmayan bir Garbarek albümü var.
In Praise of Dreams/Jan Garbarek/RKD-ECM
Fanatiklerin kaçırmayacağı bir albüm
Jarrett-Peacock-DeJohnette üçlüsü için birçok eleştirmen, caz tarihinin en önemli trio'larından biri der. Trio'nun yaptığı ilk albüm, 20 yılı aşkın bir geçmişe uzanır. Modern cazın birçok önemli standartını nefis bir kimlik ve yoruma dönüştürdüklerinden, trio olarak da 80'lerin sonlarına doğru herkesçe biliniyorlardı.
Bugün, sayısı 15'i bulan stüdyo ve konser albümleri var. Özellikle Jarrett'ın akustik duyarlılığı ve düşünce yüklü, mistik eğilimlerinin öne çıktığı kompozisyonları cazseverleri hep büyülemiştir. Cazın bu büyük üçlüsü bu 'live' albümünde virtüöziteyi çoktan aşmış, bilgeliği işaretleyen stilleri bu çalışmada tüm incelikleriyle öne çıkıyor. Albümdeki yedi parçadan iki tanesi Jarrett'a ait. Kayıtlar canlı olduğu
halde, aralarındaki yoğun müzikal ve düşünsel ortaklık şaşırtıcı güzellikte.
Jarrett'ın 'Intro' ve albüme adını veren 'The Out-Of-Towners' kompozisyonlarıyla, seçip yorumladıkları modern caz örnekleri sanki tek bir müzikal bütünlüğü, yapıyı yansıtıyor. Akustiği, caz trioların özel büyüsünü, bu sanattaki çekici derinliği ve özellikle de caz'la mistik inançlar arasında kurulan köprüyü önemseyen, kafasına takan ve bu
sanatın ruhuna, felsefesine inananlar için de, enstrümanlardaki teknik ustalıklara daha çok önem verenler için de kaçırılmaz bir performans bu.
The Out-Of-Towners/Keith Jarrett, Gary Peacock, Jack de Johnette/RKD-ECM