@ErkanAktug

Bienal 'merkeze' yayılıyor

İstanbul Bienali, tarihi yarımadadan merkeze taşınıyor. 16 Eylül-30 Ekim 2005 tarihleri arasında düzenlenecek 9. Uluslararası İstanbul Bienali, tarihi Darphane binaları, Aya İrini, Yerebatan Sarnıcı gibi alışıldık tarihi mekânlar yerine...
Haber: ERKAN AKTUĞ / Arşivi

İSTANBUL - İstanbul Bienali, tarihi yarımadadan merkeze taşınıyor. 16 Eylül-30 Ekim 2005 tarihleri arasında düzenlenecek 9. Uluslararası İstanbul Bienali, tarihi Darphane binaları, Aya İrini, Yerebatan Sarnıcı gibi alışıldık tarihi mekânlar yerine Taksim-Tepebaşı-Şişhane hattında yapılacak. Bienalin muhtemel mekânları, iki yıldır kullanılmayan eski TÜYAP Tepebaşı Fuar Merkezi, Şişhane'de yapımı devam eden yeraltı metrosu ve yine Şişhane'deki beş katlı bir apartman olacak.
Küratörler Charles Esche ve Vasıf Kortun ile İstanbul Kültür Sanat Vakfı Başkanı Şakir Eczacıbaşı, önceki gün The Marmara Oteli'nde düzenlenen bir basın toplantısında bienalin kavramsal çerçevesi hakkında bilgi verdi. Bienal, İKSV'nin düzenlediği etkinlikler arasında yurtdışında en çok ses getireni. Dolayısıyla basın toplantısına da ilgi hayli fazlaydı. Toplantıya yerli, yabancı basın mensubu ve sanatçılardan oluşan yaklaşık 400 kişi katıldı.
Yeraltına da giriyor
Charles Esche ve Vasıf Kortun bienalin kavramsal çerçevesini oluştururken İstanbul'un kendi bağlamından çoğalan, çok katmanlı yapısı üzerine yoğunlaşmış. 9. Bienal'in başlığı öncelikle, hem varolan kentsel mekâna, hem de bu kentin dünya için taşıdığı anlamın imgesel gücüne işaretle 'İstanbul' olarak belirlenmiş.
9. Bienal, öncekilerden belirgin biçimde farklı olacak. Birincisi oryantalist çağrışımları hayli fazla olan İstanbul'un tarihi yarımadasındaki mekânlardan merkeze, yani Taksim-Şişhane hattına taşınacak. Bu kez mekân olarak günlük olan, modernitenin fiziksel tortusunun ve tüketim merkezli bir ekonomik sisteme geçişin izlerini buluşturan mekânlar yeğleyecek. Vasıf Kortun bienalin muhtemel mekânlarının eski TÜYAP Tepebaşı Fuar Merkezi, Şişhane'de yapımı süren yeraltı metrosu ve yine Şişhane'deki beş katlı 15 daireli bir bina (İKSV tarafından önceki gün satın alınan Deniz Palas) olacağını söylüyor. Kortun bu konuda İstanbul Büyükşehir ve Beyoğlu Belediyesi'yle görüşmelerin uyum içinde sürdüğünü de ekliyor sözlerine.
Bienalin ikinci ve asıl önemli özelliği ise sergilenecek eserlerin 'İstanbul'a özel' olması... Aynı zamanda Platform Garanti Güncel Sanat Merkezi'nin yöneticisi olan Vasıf Kortun, kimi sanatçıları uzun süre İstanbul'da ağırlayacaklarını ve onlara bienalin 'İstanbul' konseptine uygun eserler sipariş edeceklerini belirtiyor. Kortun, sanatçıların İstanbul'da uzun 'yaşayacak' olmasını önemsiyor. Çünkü böylelikle sanatçılar, İstanbul'un çok katmanlı yapısını daha iyi kavrayacak ve yabancı gözüyle oryantalizm kokan eserler değil, daha içeriden gözlemler içeren eserler ortaya koyabilecek.
Charles Esche'ye göre İstanbul, 'medeniyetler çatışması' teziyle ilgili çok özel bir anlam ifade ediyor. Doğu ile Batı'nın buluştuğu yerde, farklı kültür ve dinlerden insanların uyum içinde yaşadığına dikkat çeken Esche, "Bir anlamda 'medeniyetler çatışması' tezine tavır alıyoruz. İstanbul'u bu önermenin antitezi olarak dünyaya sunabiliriz. Gelecek için büyük bir model olabilir bu. İstanbul'un propagandası olarak da düşünülebilir ama bienalin sanatsal yönünden taviz vermeden" diyor.
Zihinlerde canlanmalı
Başka yerdekileri alıp burada gösterme şeklinde değil de 'İstanbul'a ait dünyaya ne sunabiliriz?'in gayreti içinde olduklarını belirten Hollandalı küratör, yapmaya çalıştıklarının önceki bienallerin bir eleştirisi olmadığının altını özellikle çiziyor. Esche, İstanbulluyu da işin içine katmak istiyor: "Bienal 16 Eylül 2005'te ortaya çıkacak bir şey değil. Süreç içinde bienal herkesin zihninde canlanmalı."
Öncelikle Türkiye'yi çevreleyen bölgenin sanatçıları üzerine yoğunlaşacaklarını söyleyen Esche ve Kortun, çalışmaları sanatçı dosyaları üzerinden seçmeyecek. Sanatçılardan tanıtım dosyaları yerine doğrudan bienalin kavramsal çerçevesiyle ilgili proje önerileri isteniyor. Öneriler e-mail yoluyla 'ist.biennial@istfest.org' adresine veya İKSV İstiklal Caddesi No: 146 Beyoğlu-Taksim' adreslerine ulaştırılacak.
9. İstanbul Bienali'nin getirdiği bir yenilik; hem İstanbul'da, hem de Hollanda'nın Eindhoven şehrinde, Charles Esche'in yöneticisi olduğu Van Abbemuseum'da eşzamanlı olarak gerçekleşecek olması. Eindhoven sergisi, hem 9. İstanbul Bienali'nden hem de önceki bienallerden seçilecek eserlerden oluşacak.