Bir bütün değil, bir ekip

Aydın Esen'in önemli ayrıcalığı, cazı algılayış biçimindeki genişlik ve yenilik.
Haber: ORHAN KAHYAOĞLU / Arşivi

İSTANBUL - Aydın Esen'in önemli ayrıcalığı, cazı algılayış biçimindeki genişlik ve yenilik. Her albümde, farklı sesler, tınılar, hatta müzik formlarıyla baş başa kalabiliyorsunuz. Bu serüveni sıradan bir gelişme olarak düşünmek haksızlık olur. Yaptığı müzik, bilinen bir türe ya da standarda kolayca yerleştirilemiyor, kendine münhasır bir sound çıkarıyor. Ortaya çıkardığı sound'larda, geleneksel cazdan bile yoğun izler bulabilirken, bir başka açıdan düşünüldüğünde yepyeni elektronik seslerle baş başa kalabiliyorsunuz.
Klasik ve modern Batı müziğinin derinlemesine
izlerine rastlarken, benzersiz bir 'fusion'la
karşılaşıyorsunuz. Ama en önemlisi, çabalarının, hiçbir zaman bu müziklerin kaynaşımı olmaması. Bu müziklerden hem kıyasıya yararlanıyor, hem de hiç! Bu yaklaşımlarından dolayı, ona bir 'deneyci müzisyen' demek haksızlık olur.
Temiz ve saf bir müzik
Bestelerinin çoğundaki rafinelik, tüm elektronik seslere rağmen yarattığı temiz ve saf müzik, bence onun kendine ait bir felsefesi olan nadir müzisyenlerden biri olarak kabul edilmesini gerektiriyor.
İki yıl önce, kendi özel grubuyla yayımladığı
'Time Scape'de değindiğimiz tutumun açık izlerine rastlamıştık. Kısa süre önce yayımlanan 'Living' albümüyse, Esen'in uçuk arayışlarının bir başka yüzü. Evet, Esen, bugünlerde 'Living' adlı yepyeni bir projeyle karşımızda. Değindiğimiz tüm müzik tür ve çizgileri yine Esen'in notalarıyla vücut bulmuş.
Esen, albümünü bir trio proje olarak tasarlamış. Ama, en önemlisi, bu trio'da dünyaca ünlü iki müzisyen var.
Biri, basçı Miroslav Vitous. Bu ismi, tüm caz dünyası yakından tanıyor. Özellikle caz-fusion türünün derinleşip, ayrıcalığının kabul ettirmesi sürecinde bir sembol grup olan Weather Report'un, Wayne Shorter ve Joe Zawinul'la birlikte, çekirdek kurucularındandır biridir Vitous.
Bu ünlü Vitous, Esen'le de çeşitli periodlarda, müzik yaptı. Farklı bağlamlarda birbirlerini çok etkileyen; vizyonları birbirine yakın iki müzisyendiler. Bu duyuş arkadaşlığı, Esen'in yeni albümünde, ustayı davet etmesine neden oldu herhalde.
Trio'nun son üyesi Vinnie Colaiuta, müzik dünyasına rock efsanesi olan Frank Zappa'yla başlamış. Ama bugüne ulaşan müzik sürecinde cazdan blues'a, soul'dan Latin müziğine, birçok müzik türünün usta isimleriyle turneler ve stüdyo çalışmaları yapmış, müzik ufku çok geniş bir usta davulcu.
İşte, apayrı mecralardan yola çıkıp, dünyaya kendini kanıtlamış bu iki müzisyen, şimdi Esen'in yeni albümünde biraraya geliyor.
Bestenin kopmaz parçası
Bazı parçalardaki elektronik seslerle oluşan aura, bir süs olmaktan çok, bestenin kopmaz bir parçası, bazen de 'kendisi' olabiliyor. Giriş parçası 'Signal'ı bu duruma örnek göstermek mümkün. Esen ile Vitous'un ruh birliğini tekrar keşfetmek için en önemli örneklerden bir tanesi 'Access Code' adlı beste. Esen'in keyboard'u yoluyla yarattığı temiz müzikaliteyi bu parçada hemen keşfediyor insan.
'Living' parçasında, kırılgan, hüzünlü bir Esen var. Vitous da bu atmosferin tam anlamıyla içine girmiş. 'Nefes', gelenekselden moderne bir yolculuk gibi. Vitous'un kontrobasının bir ritim enstrümanı olmaktan çok ya da en az bir solo enstrüman olduğunun açık bir kanıtıyla tekrar karşılaşılıyor. Trio'nun en yoğun iletişim kurduğu beste belki de bu.
'Open Channel'sa, 'Nefes'in bir devamı sanki. Ağırlıklı bir caz beste. Ancak, Esen'in cazın boyutlarını nasıl genişlettiğinin çoğu ipucunu bu parçada görüyoruz. 'Stick' adlı bestedeyse, Esen'in
'fusion' algısı öne çıkıyor.
'Response' ve 'Kinds' adlı son iki parça birbirini tamamlıyor. Teknik ve elektronik imkânların, müzikte nasıl bir özel ruh halini yansıtabileceği konusunda sayısız ipucuyla dolu bu besteler.
Esen, kendine özgü bir müzik kavramının peşinde olduğunu 'Living'de yine gösteriyor. Bu duyumsama biçimini de Vitous ve Colaiuta'ya yansıtmayı başarmış. Çalarken, hiçbir zaman 'tekvücut' olmuyorlar. Dünyaları çok farklı, ama kavramsal olarak birbirleriyle çok iyi anlaşıyorlar.
Bob Marley'e saygı
Son haftalarda, marketlerde çok ilginç bir albüm var: 'A Twist Of Marley'. Genç yaşta ölmesine rağmen, Jamaika müziği ve özellikle reggae'nin dünya ölçüsünde tanınmasını sağlayan Bob Marley'e saygı için hazırlanmış bir albüm bu. Önemli bir keyboard sanatçısı ve prodüktör Lee Ritenour'un yıllar önce tasarlamaya başladığı bu proje sonuçta, geçen haftalarda piyasaya çıktı. Albüm, birbirinden önemli on üç Marley şarkısını bambaşka bir düzenleme ve yorumla gün
ışığına çıkarıyor.
Bu şarkıların yorumlarında Amerikan cazı ve soul müziği ana eksen. Ama bu müziklerin yanında funk, r&b ve farklı Afrika müzikleri ve bu müziklerin simgesi sayısız ünlü isim bir araya gelmiş. Tam anlamıyla bir caz albümü değil tabii bu. Ama caz merkezli bir siyah müzikler şöleni diyebiliriz çalışmaya.
Reggae fanatiklerini biraz huzursuz edebilir. Standart cazı sevenleri de. Ama, arayış projelerine, çokkültürlü müzik renklerine sempatik bakanlar için oldukça orijinal bir çalışma.
A TWIST OF MARLEY (A TRIBUTE) Verve-Universal
Kusursuz karamsarlıklar
New York'un caz ortamında, alto ve soprano saksofon çalan en ilginç müzisyenlerden biri kabul edilen David Binney'in son albümü, markette yerini almış durumda. Cazın birçok stil ve döneminden esin alıp, kendine ait bir caz tadını yakalayan nadir sanatçılardan biri kabul edilen Binney'in müziğinde karamsar bir yan dikkat çekiyor. Çok güçlü bir caz doğaçlamacısı olduğu albümde çok belirgin. Tarzının biçimlenmesinde ise, ona eşlik eden grup üyelerinin kalitesi de ortada. Chris Potter, Uri Caine, ve özellikle Brian Blade kusursuz performanslarıyla albümde varoluyorlar.
DAVID BINNEY-SOUTH The Act Company, Equinox
İki devin uçuklukları
Yıllardır yaptıkları caz çalışmalarıyla büyük üne kavuşmuş iki önemli müzisyen, bir araya gelip etkili, bir albüm yayımladılar. Bu iki müzisyen efsane basçı Charlie Haden ve kendi başına bir ekol olan gitarist/ piyanist Egberto Gismonti. Albüm bu ikilinin bir konser kaydı. Cazın ruhuna sadık kalsalar da, bu müziğe yeni renkler, müzikal açılımlar kazandırmış ikili. Doğaçlamacı yanları kadar, ruhani boyutlarının; mistik özelliklerinin öne çıktığı mükemmel bir kayıt bu.
CHARLIE HADEN / EGBERTO GISMONTI 'INSIDE OUT' , ECM