Bir günlük 'mutluluk'

Ahalinin güvenliğini sağlamak ve haklarını korumakla görevli polislerinin yetki ve sorumluluk alanlarının sınırları, özellikle toplumsal çürümenin had safhaya ulaştığı 20.
Haber: Film Eleştirisi: Murat ÖZER / Arşivi

Ahalinin güvenliğini sağlamak ve haklarını korumakla görevli polislerinin yetki ve sorumluluk alanlarının sınırları, özellikle toplumsal çürümenin had safhaya ulaştığı 20. yüzyılın son çeyreğinden bu yana sıkça tartışılan bir konu olmuştur. Dünyanın neredeyse her ülkesinde (Türkiye de dahil) 'kanayan yara' kıvamında karşımıza çıkan bu mesele, polisin rüşvet mekanizmasına meyletmesinden yargısız infaz denen 'yürek kirliliği' belirtisine kadar birçok göstergeyle kendini orta yere atar.
Videoklip ve reklam filmleri yönetmenliğinden gelen Antoine Fuqua'nın üçüncü sinema filmi 'İlk Gün' (Training Day), bahsettiğimiz çürümenin yüksek tondaki belirtilerini resmeden 'gerekli' bir yapım görünümü veriyor. Konuyu doğal olarak ABD polisi üzerinden ele alıyor, ancak evrenselliği su götürmez saptamalarda bulunuyor genç yönetmen.
İyi polis, kötü polis
Los Angeles polis teşkilatının iki polisiyle yola çıkıyor Fuqua; o güne kadar yaptığı işlerle 'kahramanlık' mertebesine yükselmiş narkotikçi Alonzo Harris (Denzel Washington) ve bir günlük deneme sonunda kaderini belirleyeceği çaylak polis Jake Hoyt (Ethan Hawke). 'İşbilir' olduğunu her haliyle belli eden Alonzo, genç polisi başlangıçta ziyadesiyle etkiler. Jake, onun gibi bir polis olmak istediğini düşünmektedir. Ancak günün ilerleyen saatlerindeki icraatları, Alonzo'nun çürümeden nasibini almış, rüşvet, çalma, çırpma, zimmetine para geçirme, yargısız infazlar yapma gibi illegal yöntemlere başvuran bir emniyet mensubu olduğunu ortaya çıkarır. Doğruları savunan Jake, deneyimli polisin 'iş bitirici' yöntemlerini onaylamaz, ama öte yandan da narkotik bölümüne sıçramak istemektedir. Tam anlamıyla iki arada bir derede kalmıştır genç 'kanun koruyucu'...
'İlk Gün', özellikle ilk bölümüyle bir polisiye başyapıtın ipuçlarını veriyor. İki polisin Los Angeles sokaklarındaki deneme turlarında karşılarına çıkan görüntüler, yarı belgesel bir anlatımın izdüşümleriyle örtüşüyor, sokağın gerçek yüzünü belgeliyor adeta. Suçla büyüyen bir neslin yarattığı kaotik atmosfer, keskin gözlemlerle kimliğini bulurken, polislerin bu atmosfer içinde aldıkları rol de ustaca yansıtılıyor filmde. Suça engel olmak, suçluları adalete teslim etmek, düzeni sağlamak gibi görev tanımları olan polisin, sınırlarını aşarak 'infazcı'ya dönüşümünü, parayla olan ilişkilerini üst düzeye taşıyıp, yasal olmayan yollardan ceplerini doldurmasını; daha da önemlisi, tüm bu eylemleri 'çete' mantığıyla gerçekleştirmesini izliyoruz film boyunca.
Lokomotif oyuncular
Ethan Hawke ve Denzel Washington'ın lokomotif görevini üstlendiği 'İlk Gün', çürümenin bağlantı noktalarını verdiği ilk bölümdeki gerçeklik duygusunu, ikinci bölümdeki aksiyoner tavrıyla az da olsa zedeliyor. Adım adım ilerleyerek, Alonzo karakterinin 'çarpık' zihniyetini açığa çıkaran Fuqua, başlangıçta onun bakış açısıyla hareket eder gibi görünüyor. Ancak sonraki dakikalarda, bunu neden yaptığını açıklayan sahnelerle durumu kurtarıyor ve 'masum' çaylak Jake'in üzerine büyük görevler yüklüyor. Genç Jake'in kararsızlığından da yararlanan yönetmen, izleyicinin de kafasını karıştırıyor ve nedenlerin peşinde savrulup gitmesini sağlıyor. Son bölümlere kadar bu planı işleten Fuqua, böylece izleyenlerin önceden karar verme lükslerini de ellerinden çekip almış oluyor.
Zenci polisin çürümüş, beyaz polisinse
'temiz' olmasını açıklayacak argümanlar da var kuşkusuz. ABD'deki koşulların belirlediği bir resim bu. Beyazların hâkimiyetiyle süregiden tüm bir yaşam, doğal olarak zenci nüfusun daha öfkeli, daha yırtıcı ve de daha 'zayıf' olmasını sağlıyor. Beyaz adamın dünyasında 'etkin' olabilmenin yollarını araştıran ve zaman zaman bunu kanun dışı yollardan yapan zenciler, ellerine geçirdikleri gücü de 'üstün güç' haline getirmek için tüm çabayı gösteriyorlar. Peki bu bir kural mı? Tabii ki değil. Yalnızca karşımızdaki resmin 'görünen yüzü'nde beliren fırça darbelerinden geriye kalan bu...