Çanakkale'nin bilinmezleri

Çanakkale'nin bilinmezleri
Çanakkale'nin bilinmezleri
Fazıl Yazıcı'nın kaleme aldığı "Çanakkale'nin Bilinmezleri" adlı kitap, "savaşa dair bilmediğimiz ne de çok konu varmış" dedirten içeriğiyle dikkati çekiyor


Fazıl Yazıcı’nın kaleme aldığı Yitik Hazine Yayınları’ndan çıkan "Çanakkale’nin Bilinmezleri" adlı kitap "savaşa dair bilmediğimiz ne de çok konu varmış" dedirten içeriğiyle dikkati çekiyor. Yazar, farklı bir teknikle ve kısa anekdotlarla Çanakkale Savaşı’nın bilinmeyenlerini okurlarla paylaşıyor.

Fazıl Yazıcı, Çanakkale Savaşı ile ilgili bilinmeyenlerin, gözden kaçanların, unutulanların yeniden hatırlanması için bir kitap yazmaya karar verdiğini söyledi.

Biriktirdiği bilgi ve belgeleri yaklaşık altı aylık bir çalışma ile bir araya getirdiğinde "Çanakkale’nin Bilinmezleri" kitabının ortaya çıktığını anlatan Yazıcı, "Çanakkale’nin bilinmezlerinden evvel bilinenlerini düşünsek sanırım yine de söyleyeceğimiz çok fazla bir husus olmayacaktır. Birkaç maddede aklımıza gelenleri saysak ve ’başka’ desek. O ’başka’nın cevabı pek bilinmeyecektir" dedi.

Kitabın savaşın seyrini ana hatlarıyla ortaya koyarak başladığını, bilinmeyen konulara geçmeden önce yanlış bilinenler üzerinde durduğunu ifade eden Yazıcı, Çanakkale ile ilgili her yıl çıkan pek çok yayının birbirini tekrar etmesi ve "Çanakkale’ye dair artık yeni şeyler söyleme" kaygısının bu kitabı oluşturduğunu dile getirdi.

Yazıcı, sözlerini şöyle sürdürdü:

"(Çanakkale’nin Bilinmezleri) ile sadece 1915’teki kahramanları değil Boğaz’ın Osmanlı hakimiyetine girişinden itibaren yaşanan boğaz boğaza savaşları anlatmaya çalıştım. Gördüm ki Saruca Paşa, Çalı Bey, Kaptanı Derya Murad Paşa, Köprülü Mehmed Paşa gibi pek çok kahraman bayrağı 1915’teki yiğitlere devrederek Çanakkale’nin geçilmezliğini yüzyıllar boyu ilan etmişler.

Çanakkale’ye dair yanlış bilinen konuların başında bu savaşı Milli Mücadele içinde sanmak gelir. Oysa Çanakkale, Osmanlı Devleti’nin yaptığı bir mücadeledir. Osmanlıların ilk dönemlerinden itibaren Çanakkale’nin önemi, burada yaşanan önemli olaylar eşliğinde yer alıyor kitapta. Böylece aslında bir anlamda Osmanlı’nın Çanakkale Müdafaası’nın Orhan Gazi döneminden itibaren başladığını anlıyorsunuz."

"Çanakkale’de bırakılan kırk yıllık sevgili"

Yazıcı, "İngilizler neden (Allah, Allah) diyerek ilerlediler?", "Şehitlerin üzerinden çıkan kağıtlarda ne yazardı?", "Osmanlılar 18 Mart Zaferi’ni neden 5 Martta kutlardı?", "Yıllar yılı Çanakkale’nin geçilmez olduğunu dünyaya ilan eden kahramanlar kimlerdi?" gibi soruların cevaplarını okurlarla paylaştığını ifade ederek, kitapta çoğu ilk defa yayımlanan Çanakkale fotoğraflarına da yer verdiğini belirtti.

"(Çanakkale Muharebeleri ile futbolun ne alakası var?) diye düşünmeyin. Zira 1953’te Üsküp’te yapılan bir futbol maçı bugüne dair çok şey anlatıyor" diyen Yazıcı, kitapta da yer alan şu anekdotu aktardı:

"1953 sıralarında Yugoslavya Üsküp’e dostluk maçı yapmak üzere Ankara Demirspor futbol takımı gelmiştir. Oyun ev sahibi takımın üstünlüğü altında geçmektedir. Demirspor karşılaşmayı 7-0 gibi çok açık bir farklı kaybetmiştir. Konu bu açık farklı yenilgi değil, saha kenarında 70-75 yaşlarında bir ihtiyarla Makedonyalı gençler arasında geçen bir konuşmadır. Gençler, ihtiyar adama futboldan anlayıp anlamadığını sorar, ihtiyar bilmediğini söyler.

’Niye geldin o zaman buraya’ sorusu üzerine ihtiyar, ileride bakmakta olduğu noktadan gözlerini ayırmadan şu yanıtı verir, ’Bir sevgiliyi görmeye!’ Bak şuradaki ay-yıldızlı bayrağa, sevgilime. Şu maç dediğiniz hiç bitmese de bir hafta, on gün sürse ben de doya doya seyretsem onu. Azığım, suyum yanımda. Gece gündüz gözümü kırpmadan seyretsem ben o sevgiliyi. Onun altında mülazımlarımı, çavuşlarımı, Çanakkale’deki silah arkadaşlarımı görüyorum.’ Bunları söyleyen bir Çanakkale gazisidir. Maçı izlemeye değil, Türk bayrağını seyretmeye gelmiştir."

Kitaptan bazı bölümler

Yazıcı, kitapta ilginç bölümlerden birinin de "Çanakkale’nin Unutulmaz Hatıraları" başlıklı bölüm olduğunu belirterek, "Devletten gazilik parası almayı ayıp sayan Bursalı İsmail Ukuf ile 1976 senesinde yapılan bir röportaj 34 sene sonra karşımıza çıkınca savaşa biraz daha dokunmuş hissi yaşıyoruz" diye konuştu.

Eserin en sonunda "Çanakkale’yi Beklerken Tehlikeler" başlığı altında zaferi küçültmek için yapılan bilinçli çalışmalar, maksatlı yayınlara işaret edildiğini anlatan Yazıcı, Çanakkale ile ilgili bilinmeyenleri merak edenlere kitabı okumasını önerdi.

Yazıcı, eserde "Birinci Dünya Harbi: Osmanlı’nın Son Savaşı", "Çanakkale Cephesi", "Çanakkale Muharebelerinin Neticesi", "Çanakkale’den Hatırda Kalan", "Unutulmaz Hatıralar", "Çanakkale’nin Savaşlar Tarihi", "Osmanlı’nın Çanakkalesi", "Çanakkale’yi Bekleyen Tehlikeler" başlıklı sekiz bölümün bulunduğunu kaydetti. (aa)