Efendiler maymun olursa

Fransız yazar Pierre Boulle'ün (ünlü 'Kwai Köprüsü'nün de yazarı) 1963'te yazdığı 'La Planete des Singes' (Monkey Planet) adlı roman, 1968'de J. Schaffner tarafından beyazperdeye uyarlanmış...
Haber: Film Eleştirisi- Murat ÖZER / Arşivi

  • MAYMUNLAR CEHENNEMİ
    PLANET OF THE APES
    Yönetmen: Tim Burton
    Senaryo: William Broyles Jr., Lawrence Konner, Mark D. Rosenthal (Pierre Boulle'ün romanından)
    Oyuncular: Mark Wahlberg, Tim Roth, Helena Bonham Carter, Michael Clarke Duncan, Estella Warren, Charlton Heston
    ***
    Fransız yazar Pierre Boulle'ün (ünlü 'Kwai Köprüsü'nün de yazarı) 1963'te yazdığı 'La Planete des Singes' (Monkey Planet) adlı roman, 1968'de J. Schaffner tarafından beyazperdeye uyarlanmış ve bilimkurgu sinemasının köşe taşlarından biri olmuştu. Bu çarpıcı yapıt, o denli başarılı bulundu ki, bugüne kadar dört devam filmi, iki TV dizisi ve üç TV filmi çekildi.
    Ve gelindi 2001'e... Hollywood'un harika çocuklarından Tim Burton, Boulle'ün romanını raflardan indirdi ve bir üstün yapımın işaretlerini veren 'Maymunlar Cehennemi' (Planet of the Apes) projesiyle gündeme oturdu. Şimdilerde bir de bilgisayar oyununun piyasaya sürüldüğü düşünülürse, bu romanın 'altın yumurtlayan tavuk' benzetmesini hak ettiği söylenebilir.
    Gelelim romanın Tim Burton uyarlamasındaki dinamiklere... 1968 yapımı filmle büyük benzerlikleri olmasına karşın, belli temel farklılıkları da var öykünün. 2029 yılında, hâlâ bazı deneyler için maymunları kullanan insanoğlunun ürettiği bir uzay gemisinin içindeyiz. Yüzbaşı Leo Davidson (Mark Wahlberg), birlikte çalıştığı maymunun, bir görevde kaybolması üzerine bir uzay fırtınasının içine atar kendisini ve zaman (ve de boyut) atlayarak 'garip' bir gezegene düşer. Akıllı ve konuşan maymunların yönettiği bu gezegende, insanlar üçüncü
    sınıf vatandaşlardır ve köle olarak
    kullanılmaktadır. İçine düştüğü cehennemin kurallarını henüz kavrayamadan, 'insan dostu' senatör kızı Ari (Helena Bonham Carter) ve birkaç insanla birlikte, 'insan düşmanı' General Thade'den (Tim Roth) kaçar vaziyette bulur kendini. Bu kaçış sırasında bir de 'kişisel' amacı vardır; bağlantısını kaybettiği uzay gemisiyle yeniden iletişim kurabilmek...
    'Maymunlar Cehennemi', temel aldığı romanın felsefi boyutunu yeterince iyi yansıtabilen bir film gibi görünmedi bana. İnsanoğlunun varlığını ve onun eylemlerini sorgulayan bir romandan, yalnızca 'heyecan fırtınası' yaratma kaygısıyla çekilmiş bir film vardı karşımızda. Bir tür kaçıp kovalamaca öyküsüydü anlatılan. Klişelerin tuzağına düşmekten kurtulamayan yönetmen Burton, iyi ile kötünün ezeli savaşını taşımıştı filmine. Kötüyü 'en kötü', iyiyi ise 'en iyi' yaparak, bu tür bilimkurguların temel doğrularından olan bir 'antikahraman' bile yaratamamıştı. Bizi içine düşürdüğü atmosferse yeterince 'karabasan' etkisi yapmıyordu.
    Görsel ve işitsel efektler konusunda ise söyleyecek sözümüz yok. Mükemmele varan bir yetkinlik söz konusuydu. Tabii ki inanılmaz bir de makyaj ustalığı vardı filmde, ki Tim Roth, Helena Bonham Carter, Michael Clarke Duncan ve hatta Charlton Heston ustayı bile tanınmaz hale getirmişti.
    'Ay parçası' Estella
    Tim Burton, kendi 'Maymunlar Cehennemi'yle sıradan bir serüven filmine yelken açıyordu. İçinde birçok soru ve sorun saklayan bir öykünün, bu denli hoyratça harcanmasına söylenecek tek söz kalıyordu: Yazık! Belki 'kötü' kelimesinin içinde barındırdığı zavallılığa sahip değildi film, ama 'tatmin edici' olmaktan da uzaktı.
    Eli yüzü kirli, ilkel insanların arasında Estella Warren gibi bir afetin bulunması da garip geldi bana. Her filmin 'ay parçası' gibi bir güzeli olmasını koşul kılan Hollywood kurallarına bu kadar da bağlı kalınmaz ki. Hele ki yönetmen, kendini kanıtlamış bir usta olan Tim Burton'sa... Demek ki daha Steven Spielberg (Bkz. 'Yapay Zekâ') kadar olamamış bizim 'çılgın Tim'.
    Baştan sona kadar sarkmayan bir anlatımı olmasına karşın, bir türlü ısınamadım Burton'ın 'Maymunlar Cehennemi'ne. Belki ilk filmin etkisi, belki de yönetmenden beklediklerimin fazla oluşu getirdi beni bu noktaya...
    Son bir not: 1968 yılı yapımı filmin başrolündeki Charlton Heston'ın yeni versiyonda da küçük bir rolü var, hem de maymun olarak. (Helal olsun! Koca Charlton babayı da maymuna çevirmişsin Tim!)