Farklı bir kulak zevki

Caz dünyasının kıdemli müzisyenlerinden biri olan Kenny Wheeler son döneminde oluşturduğu dörtlüsüyle...
Haber: ORHAN KAHYAOĞLU / Arşivi

İSTANBUL - Caz dünyasının kıdemli müzisyenlerinden biri olan Kenny Wheeler son döneminde oluşturduğu dörtlüsüyle, 11. Akbank Caz Festivali kapsamında bugün Ankara Hilton'da, yarın ise İstanbul CRR'de cazseverlerle buluşacak.
Oluşturduğu kendine ait caz stiliyle, ABD'deki rekabetçi caz ortamından kendini 30 yılı aşkın bir süredir uzak tutan Wheeler, özellikle 1970'lerden bu yana ECM firmasında çıkan albümleriyle Avrupa cazı içinde, özel bir figür olarak düşünülüyor. Trompet ve flugelhorn çalış tekniğindeki virtüözite; rafine bir cazı seven müzikseverler için her zaman tutkuyla izlenmesini sağlamıştır.
Kenny Wheeler'ın dörtlüsünde ilk anımsatmamız
gereken müzisyen ünlü piyanist John Taylor. Bu müzisyen, Wheeler'ın en eski yol arkadaşlarından biri. Özellikle, Taylor'un 1977 yılında kurduğu ve ilginç yankılar uyandıran Azimuth adlı üçlünün çekirdek üyesiydi. Basçı Chris Laurence ve davulcu Adam Nussbaum ise Avrupa'daki caz ortamının adı sıkça anılan iki müzisyeni.
Kanada doğumlu olan müzisyen, Toronto Üniversitesi'nde trompet ve armoni eğitimi aldıktan sonra, 1952 yılında Britanya'ya yerleşir. Özgün kompozisyonları 1959-65 yıllarında, içinde yer aldığı John Dankworth Orkestrası'nda belirmeye başlar.
Önce soyut, sonra neşeli ve romantik
1970'lerin başında, soyut caz yapan Globe Unity Orchestra ve ünlü Anthony Braxton'un grubunda çalmaktadır. Yıllar süren avangard deneyimlerden sonra Wheeler, neşeli, romantik ama o denli de rafine bir sound'u biçimlendirmeye başlar.
Kendi adına yayımladığı üçüncü albümü 'Gnu High'la (1976) ECM ailesine katılıp, özel sound'unu biçimlendirir. Lirik öğe, kompozisyonlarında sıkça öne çıkar. Yazdığı sade, melodik cümlelerle tamamen kendine ait bir sound'un kapılarını aralamıştı. Bu ilk ECM albümünde; Keith Jarrett, Dave Holland ve Jack De Johnette gibi üç usta yer almaktadır. Bu firma bünyesinde, değindiğimiz
albüm dahil, sekiz solo çalışmasıyla baş başa kalınır. Bu albümlerin sonuncusu 1999'da 'A Long Time Ago' adıyla çıktı. Çoğu albümde John Taylor'ın yanında Dave Holland adına da sıkça rastlanır.
Dave Holland Beşlisi'nin üyesiydi
Wheeler, beş yıl Dave Holland Beşlisi'nin çekirdek üyesidir. Albümleri arasında, anımsatmadan edemeyeceğimiz iki örnek
'Music For Large And Small Ensembles' (1990) ve 'Angel Song' (1997). İlkinde, sanatçının, küçük grup ve big band'ler için yazdığı
besteler, orijinal olduğu kadar, kendine özgü bir lirizm ve melankoliyle baş başa bırakır dinleyicileri. Çalınan, onun Avrupa müzik geleneğiyle olan bağını çok iyi yansıtan bestelerdir.
'Angel Song' içinse, müzisyenin gelmiş geçmiş en iyi albümü olduğu söylenebilir. Lee Konitz, Dave Holland ve Bill Frisell gibi üç dev müzisyen vardır yanında. 40 yıllık birikimini, caz algısını, müzikal çeşitliliğini, kendine özgü müzik renklerini en iyi buluşturduğu süper bir albümdür bu.
Kendi projelerinin yanında, irili ufaklı sayısız bağımsız projede yer alır. Özellikle trompet çalışındaki atmosferik hava, içinde bulunduğu her tür projeyi etkilemekle kalmaz, şekillendirir de... Yaşı geçkin olsa da, birçok rock projesinin bile içinde bulunmuştur. Örneğin, 1979 yılında 'United Rock And Jazz Ensemble'de çalarken; birkaç yıl önce popüler bir rock'çı olan David Sylvian'ın albümünde de yer alabilmektedir.
Besteleri, çok çeşitli grup ve orkestraların repertuvarına giren, seslendirilen; genç kuşak caz müzisyenlerini derinlemesine etkileyen Holland'ın yanında; John Abercrombie, Paul Bley gibi daha birçok ustanın albüm ve turnelerine boyutlar kazandıran Wheeler'ın, çeyrek yüzyıldır dikkat çeken en önemli yanı müziğinin yarattığı lirik, melankolik ama o denli de kuşatıcı olan soundu.
Yeni cazseverlerin ruhuna müziğiyle hitap eden Wheeler'ın ustalardan oluşan dörtlüsünün Ankara ve İstanbullu cazseverleri etkileyeceği kesin.