Filozofun çığlığı: Avrupa Birliği'ne ne oldu?

Filozofun çığlığı: Avrupa Birliği'ne ne oldu?
Filozofun çığlığı: Avrupa Birliği'ne ne oldu?
Fransız filozof Bernard-Henri Lévy'nin yazdığı "Hotel Europe" adlı oyun prömiyerini Bosna'da yaptı. Jacques Weber'in oynadığı Hotel Europe, AB fikrinin nasıl da dağıldığını sorguluyor

TİLDA TEZMAN
Fransız yazar, filozof, düşünür Bernard-Henri Lévy yazdığı “Hotel Europe” adlı oyununu, sembolik olarak, Sarayevo Devlet Tiyatrosunda 27 Haziranda sahneye koydu. Bu oyunla Bernard-Henri Lévy (BHL), Avrupa Topluluğuna duyduğu sıkıntısını, rahatsızlığını, kızgınlığını ve kalan son umut kırıntılarını dile getirmek istedi.
Bu piyes bir monolog. Fransız usta aktör Jacques Weber, Sarayevo’daki bir otelde geçen bu oyunda, tek başına boy gösteriyor. 1914 yılının 27 Haziranı Arşidük Ferdinand bir cinayete kurban gitmiş ve savaş patlamış. 27 Haziran 2014 Sarayevo. 1. Dünya Savaşının 100. yıldönümü. Bir adam, yazar olabilir, bir otel odasında dört duvar arasında kapalı oturuyor. Aynı otel odasını, 20 yıl önce tanımış olan bu adamın, Avrupa Birliği ve bu birliğin geleceği üstünde yapacağı konuşmayı kaleme almasına yalnızca iki saat kalmış. Fakat tam kalemi eline alıp yazmaya başlayacağı anda, zihni onu yıllar öncesine götürüyor. Zihninde çelişkiler beliriyor ve bu kıtanın erimesi onu allak bullak ediyor. Tek yoldaşı önündeki bilgisayar… İnternette dolaşmaya başlıyor. Bazı görüntüler sahneye yansıyor: Filozofun tekstinden alıntılar, Semprun konferansından alıntılar, Lampedusa’daki Suriyeli mültecilerin fotoğrafı ve Bosna Savaşından bir arşiv kırıntısı…

20 yıl sonra Sarajevo'da
Piyes, bir yazarın, BHL’in, eski Yugoslavya’nın parçalanmasından 20 yıl sonra Sarayevo’ya gelişini anlatıyor. Avrupa Birliği üstüne yapması gereken konferansı bir türlü kurgulayamıyor. Çünkü ele aldığı bu Avrupa’nın dengeleri bozulmuş, hassaslaşmış, hatta hastalanmış. Bu “sabit fikirli” Avrupa, BHL’in hep içinde; dünyada olup bitenler bu fikir adamını sürekli öfkelendiriyor ve bitmeyen çatışmalar onu ta içten yaralıyor. Vatanı Fransa’ya ateş püskürüyor. Fransa’sı da artık içini acıtıyor. BHL’e göre gelecekte ya Avrupa Birliği sağlıklı bir şekilde tekrar yapılandırılacak ya da ölüme gidilecek.
BHL’in, piyesinin prömiyeri için Sarayevo Devlet Tiyatrosu’nu seçmesinin en büyük nedeni, bu mekânın Bosna direnişinin en önemli noktası olması ve teröristler ile katillere karşı koyma planlarının hazırlandığı yer olmasıdır.
Hotel Europe oyunu Sarayevo’nun ardından 11 Temmuzda Venedik’te Fenice Tiyatrosunda ve yaz boyunca Kiev’de sahnelenecek. BHL’e göre Avrupa Topluluğunun en hararetli tartışıldığı iki nokta Bosna ve Kiev.
BHL, Putin’in Rusya’sını da Avrupa Birliğinin eksenini bozmak ve aşırı sağcı Avrupa ülkeleriyle işbirliği yapmakla suçluyor. Oyun 9 Eylül’den 3 Ocak 2015’e kadar Paris’te Atelier Tiyatrosunda sahnelenecek. 2015 yılında ise bütün Avrupa’da turneye çıkacak.
BHL, Cannes Film Festivalinde 1994 yılında gösterilen ve Sarayevo’da çekilen “Bosna“ filmine imza atmış, politik duruşu bilindik bir yazar. Bugün , BHL, Bosna’nın Avrupa Topluluğuna girişini yürekten desteklemekte. 20 yıl içinde yazdığı bu ikinci oyununu sahneye koyması için Boşnak bir yönetmen olan Dino Mustafic’i seçti. Tam 20 yıl önce, savaşın en sıcak günlerinde, Mustafic orduda genç bir kameraman olduğu zaman tanışmışlardı. Bugün Mustafic, çok başarılı bir rejisör ve yönetmen. Çok kuvvetli ve çok otoriter bir kişilik.
BHL, Avrupa Birliği rüyasını anlatmak için tiyatro sahnesini seçti. Çünkü tiyatro, politik bir görüşü anlatmak ve daha direkt müdahale etmek için, her türlü edebi türden daha etkili bir mekân. Babalarımızın büyük rüyası Avrupa Birliği’ne ne oldu? Bu büyük rüya niçin kâbusa dönüştü?

Avrupa için pesimist bir tekst
Pesimist bir tekst. Popülizmin yükselmesiyle Avrupa ideali sekteye uğradı ve Avrupa ülkeleri büyük bir kaosun ve sefaletin içine gömülmeye başladı. Düşünür BHL, tekstinde, çıkış yolunu ve olası umuda yolculuğun şifrelerini de belirtiyor. Tekst aynı zamanda Husserl’i, Heidegger’i, filozofları, bilindik ya da karanlık tarihi olayları da referans gösteriyor.
BHL’in, bir stradivarius enstrümanı kadar prestijli Jacques Weber’i bu role seçmesinde, bu aktörün dakikliğine ve duyarlılığına duyduğu hayranlık yatıyor. Büyük aktör Jacques Weber bu çok politik ve iki saat süren sıra dışı oyuna sahnede can vermeyi hemen kabul etti. Bu oyun için hemen 30 kg verdi. Weber, BHL’İ canlandırmıyor; tekstte yazılmış hayali karaktere bürünüyor; BHL’i andırıyor ama aynısı değil. Günümüz dünyasını, derin çelişkili kökleriyle geleceğe dönük umutlarıyla Avrupa’yı, didaktik olmadan anlatabilme şansını yakalamış büyük usta Jacques Weber sahnede mükemmel bir soloya imza atıyor.
“Hotel Europe” siyasi ve felsefi bir deneme. Hiçliğin (nihilizmin) başrolde olduğu ve akılcı Avrupa’nın tekrardan nasıl teşkilatlanması üstüne bir bakış, bir teşhis ve bir olası çözüm. İnancımızı ve umutlarımızı kaybetmememiz için sebeplerini de içinde barındıran bir tekst.