Kaderinizle yüzleşin

İnansak da, inanmasak da bir bilinmezlik gün gelip 'Kader işte...' deyiveriyoruz. Peki bir sanatçı 'kader'i nasıl yorumlar? Can Göknil, Milli Reasürans Sanat Galerisi'nde açılan yeni sergisinde 'kader'e odaklanıyor.
Haber: ZEYNEP ŞANLIER / Arşivi

İSTANBUL - İnansak da, inanmasak da bir bilinmezlik gün gelip 'Kader işte...' deyiveriyoruz. Peki bir sanatçı 'kader'i nasıl yorumlar? Can Göknil, Milli Reasürans Sanat Galerisi'nde açılan yeni sergisinde 'kader'e odaklanıyor. İzleyiciyi mitologyanın imge yüklü dünyasında dolaştıran yapıtlarıyla tanıdığımız Göknil, 'Kader' başlıklı sergisinde bu olgunun 'insanoğlunun yolunu nerede kestiğini' araştırıyor. Aynı zamanda çocuk kitaplarıyla da tanıdığımız Can Göknil'in bundan sonraki projesi 'büyükler için' resimli bir kitap. Şubat ayında Bartok Yayınları'ndan çıkması planlanan kitap, bilinç ötesinden gelen bir kültür mirasının sabırla sürdürülen araştırmalar ve sınırsız düş gücü ile yorumu. Tıpkı sanatçının resimlerinde olduğu gibi...
Her sergiden önce uzun bir araştırma sürecine giriyorsunuz ve sonunda bir sonraki serginin teması, devamında da yapıtlarınız ortaya çıkıyor. Bir laboratuvar çalışması gibi...
Ben genellikle Türk inançlarıyla ilgili bir bölümü araştırırım. Büyü, tılsım gibi konularla 14 yıldır uğraşıyorum. Bunlar her ne kadar folklorik görünse de altlarında bazı inançlar yatıyor. Onlar da beni mitolojiye götürüyor. Konuya hâkim olmaya başladığım zaman doğal olarak çizimler ve teknik belli olmaya başlıyor, daha sonra da büyük bir sergi oluşuyor. Konuların biraz yoruma açık olması lazım. Okuyorum öğreniyorum ve ardından kendi kurgumu yapıyorum.
Araştırma sürecinde incelediğim dönemlerin resimleme tarzlarına da dikkat ediyorum ve o stili benimseyip ona kendimden bir şey katarak betimlemek istiyorum, ki o dönemi çağrıştırsın. Mesela Orta Asya'da bir konu olan Hayvan Takvimi'nde kurşundan kesilmiş hayvanlar görüyorsunuz, o yılların temsilcisi olan hayvanlar. Kurşunu Şamanizm'in bir büyü unsuru olduğu için kullanıyorum, tamamen arkeolojik kazılardan ve görebildiğim resimlerden topladığım fikirlere yatkın bir şekilde.
Bu sergi arkasında nasıl bir hikâye barındırıyor?
'Kader'in hikâyesini şöyle anlatayım. Şamanist Orta Asya'da insanlar doğa karşısında kendilerini güçsüz hissediyorlar, tanrılar âlemini yaratıyorlar ve kendilerinden daha güçlü olduğuna inandıkları için kaderlerini de bu tanrılara emanet ediyorlar. İslam döneminde, Osmanlı'da ise gene çok benzer bir anlayış var. Bu, toplumdaki fertlere güven veriyor. Fakat insanlar bununla yetinemiyor, böyle bir kurgu yapıyorlar, ardından da kaderlerini keşfetmek istiyorlar. Bunun için de kehanet, büyü, fal gibi unsurlarla kaderi keşfetmeye, kendi geleceklerini emniyete almaya gayret ediyorlar.
Mitoloji denince ilk akla gelen Antik Yunan. Oysa siz Orta Asya'da geziniyor, Türk toplumları ile ilgileniyorsunuz...
Bu aynı zamanda benim kendime, kendi geçmişime yaptığım bir yolculuk. Bu dünyaları keşfederken bir yandan da kendinizi keşfediyorsunuz ve elimizdeki gerçekten çok zengin bir kaynak.
Can Göknil'in 'Kader' başlıklı sergisi 31 Aralık'a kadar Milli Reasürans'ta. Tel: 0212 230 19 76
12 Hayvanlı Takvim'den burçlara...
Sergide yer alan 12 Hayvanlı Türk Takvimi resimleri Şamanist kültürün en önemli parçalarından biri olarak karşımıza çıkıyor. 'Kader Habercileri', Göknil'in ilk fal kitabı Irk Bitig'den esinlenerek yorumları. Sanatçının ahşap ve pişmiş toprakla hazırladığı Levh-i Mahfuz (Saklı Kaderler) alınyazısını simgelerken, yağlıboya ve özgün baskı olmak üzere farklı iki teknik kullanarak yorumladığı tılsımlar izleyiciyle buluşuyor. 12 burcun sunulduğu 'Nücum' başlıklı resimlerin karşısında yer alan vefkler, 'insanları yıldızların kötü etkisinden koruyor'. Şahmaran ise 'kaderi değiştirebildiği için' sergideki yerini almış.