Kızdıran şiir antolojisi

Edebiyat dünyasında zaman zaman alevlenen ama genelde 'cılız sesler', 'zarif atışmalar' şeklinde cereyan eden şiir antolojileri tartışması sertleşiyor.

İSTANBUL - Edebiyat dünyasında zaman zaman alevlenen ama genelde 'cılız sesler', 'zarif atışmalar' şeklinde cereyan eden şiir antolojileri tartışması sertleşiyor. Mehmet H. Doğan'ın hazırladığı ve Yapı Kredi Yayınları'ndan çıkan üç ciltlik 'Yüzyılın Türk Şiiri' bu ayki dergilerde 'sert' ve 'sesli' bir polemiğin ortaya çıkmasına neden oldu. Aylık edebiyat dergisi Adam Sanat ve 15 günde bir yayımlanan kültür sanat dergisi Milliyet Sanat'ın son sayılarında ayrıntılı bir şekilde ele alınan polemikte antolojiyi hazırlayan Doğan ile yapıta girenler, giremeyenler görüşlerini beyan ediyor.
'Yüzyılın Türk Şiiri'nin tanıtım metninde yer alan 'Türk şiirinin yaşayan en önemli eleştirmeni' ibaresi bu antoloji için dile getirilen ilk eleştiri. Doğan'ın 'hangi gerekçelerle bu sıfatı hak ettiği sorusu'na takılanların başında şair Turgay Fişekçi geliyor.
Fişekçi Adam Sanat'taki yazısında
"Talihsizlikler daha kitabın tanıtımıyla başladı: Memet Fuat'ın hayatta olduğu bir dünyada 'Türk şiirinin yaşayan en önemli eleştirmeninden vazgeçilmez bir başvuru kaynağı' diye sunularak 'en önemli olmanın aslında hiç de önemli olmayabileceğini düşündürttü" derken kitabın değerlendirme yazısında da Can Yücel gibi bir ismin yalnızca bir kere geçmesinin anlaşılmazlığını vurguluyor, Fişekçi. Doğan'ın kitapta 80 sonrası şairlerine gereğinden fazla bir yer ayırdığı da Fişekçi'nin bir diğer eleştirisi.
Mehmet H. Doğan'ın 'ciddi bir yöntembiliminden yoksun olduğu için evrensel ölçütlere göre Türkiye'de bile gerçek eleştirmen sayılamayacağını' ifade eden şair Özdemir İnce ise 'Yüzyılın Türk Şiiri' antolojisinde yer aldıktan sonra Yapı Kredi Yayınları'na noterden bir ihtar mektubu göndererek bundan sonraki basımlardan şiirlerini çekti. Özdemir İnce, kitaptaki "Kendi şiiri yanında ona koşut olarak yürüttüğü şiir çevirisi çalışmaları yurdışında birtakım ilişkiler sağladı ona" cümlesinin neredeyse mafya tarzı kuşkulu ilişkileri ima ettiği görüşünde.
Ahmet Necdet, Müslim Çelik, Akgün Akova, Nevzat Çelik ve İnci Asena'nın Mehmet H. Doğan'ın hazırladığı antolojide yer almamaları 'Yüzyılın Türk Şiiri'ne getirilen bir diğer eleştiri. Milliyet Sanat'ın soruşturmasına yanıt veren, antolojide yer
alan şairlerden Erdal Alova'nın 'Keyfi bir çalışma', İsmet Özel'in ise 'Mehmet H. Doğan'ı ciddiye almam' dediği yapıtı Haydar Ergülen ise 'başarılı ve kapsamlı bir antoloji' olarak değerlendiriyor.
Eleştirilerle ilgili olarak "İsteyen beğenir, istemeyen de beğenmez" diyen Mehmet H. Doğan netice itibariyle her antolojinin, üzerinde ismi olan kişinin seçmeleri olduğu görüşünde: "Bazı isimlerin antolojiye alınmaması, benim seçimim. Antolojide yer almayanların her birinin alınmama gerekçesi ayrı ayrı. Ve bunlar şiirle ilgili gerekçeler. Şiirle ilgili kıstaslarıma uyanları aldım, uymayanları almadım. Şiir yıllıkları ve antoloji ayrı şeyler. Şair o yıl etkindir fakat genel olarak yüzyıllık şiirin içerisinde Türk şiirini temsil etmiyordur. Bu durumdakiler antolojide yer almadı."
'Tüm şairleri tatmin edecek bir çözüm yok'
Yapı Kredi Yayınları, 'Yüzyılın Türk Şiiri' antolojisi projesine, 2000 yılına yaklaşırken girdi. Hiçbir antolojinin herkesi memnun etmediğinin, etmeyeceğinin bilincindeydik- Türkiye'de. Özellikle de, şairlerimizin bütününü tatmin edecek bir çözüm yolu yoktur (bu cümlenin altını çiziyorum).
Yapı Kredi Yayınları'nın yayın kurulunun üyeleri, Türkiye'de böyle bir antolojiyi hazırlayacak en uygun kişinin Mehmet H. Doğan olduğu görüşünde birleşti. Kırk yıla yakın bir süredir Türk şiiri ve şairleri üzerinde çalışmış, yazmış; başta 'II. Yeni Antolojisi' olmak üzere bu alanda deneyim kazanmış; 1990'lı yılları, izlenmesi güç bir dönemi en yakından, Adam Şiir Yıllıkları'nı hazırladığı için oldukça iyi tanıyan bir eleştirmen Mehmet H. Doğan: Aklımıza daha uygun bir isim gelmedi.
Yapı Kredi Yayınları olarak Mehmet H. Doğan'a hiçbir kısıt getirmedik. Baştan, imzasıyla yayımlanacağı için, antolojiyi kendi ölçütleri ve seçimleri ne gerektiriyorsa öyle hazırlaması yolundaki görüşümüzü ona ilettik.
Çalışmasını tamamlayıp teslim ettiğinde, Yapı Kredi Yayınları olarak sonuçtan çok memnun olduk: İsmet Özel'in de vurguladığı gibi, 'Yüzyılın Türk Şiiri' antolojisi yayınevimizin genel düzeyine uygun bir üründür.
Bu kurumsal açıklamanın dibine, izniniz
olursa, kişisel görüşümü de eklemek isterim: Ben olsam, antolojiyi yaklaşık 25 şairle sınırlardım. Yüzyılın Türk şiirini 25 şairin yeterince temsil edeceğine inanıyorum. Ama ben, bu tür bir antolojiyi hazırlamak için uygun kişi değilim; tıpkı her antoloji karşısında sızlanmadan edemeyen öbür şairler gibi.
Enis Batur Yapı Kredi Yayınları
(Kültür Sanat)