Modernlik aceleye geldi

İstanbul Sanat Müzesi Vakfı, 7. Uluslararası İstanbul Bienali paralelinde
22 Eylül'de Topkapı Sarayı'nın Has Ahırlar bölümünde açılan 'Modern Türk' sergisiyle, hedefinin ipuçlarını verdi.
Haber: EVRİM ALTUĞ / Arşivi

İSTANBUL - İstanbul Sanat Müzesi Vakfı, 7. Uluslararası İstanbul Bienali paralelinde
22 Eylül'de Topkapı Sarayı'nın Has Ahırlar bölümünde açılan 'Modern Türk' sergisiyle, hedefinin ipuçlarını verdi. Açılması planlanan müzenin içeriğine dair bir ön çalışma niteliğindeki sergi bazı sanatçı ve eleştirmenlerin hedefi oldu. Serginin gerekliliğine kimsenin pek bir sözü olmadı ama sergilenme biçimi ve tercihler ağır eleştiriler aldı. Biz de danışma kurulunda yer alan Mehmet Güleryüz ve Bedri Baykam, sergiye eseri alınmayan ressam Mustafa Altıntaş, heykeltıraş Yunus Tonkuş, galerici Yahşi Baraz ile vakfın yönetim kurulu üyesi Yusuf Taktak'ın görüşlerini aldık. Gördük ki sergiye eseri alınmayanlar da eleştiriyor, serginin danışma kurulunda yer alanlar da.
***
-Yunus Tonkuş
Hep, resim söz konusu. Plastik sanatlar müzesi derken resim konuşuldu. Jüride neden heykeltıraş yok? Neden ressamlar, heykeltıraşlar üzerine karar veriyor? Ben yıllardır Türk heykelini bir yerlere taşıyorum. Sanatçı müze kurmaz. Sanatçı müzeyi kurarsa, tercihleriyle taraftar olur. Yanlış olan, bu jüride önemli galericilerin fikrinin alınmaması. Onların Türk sanatına çok fazla emeği geçti. Dünyanın hiçbir tarafında sağlıklı bir seçim yok.
Ama 'birileri kendilerini tescil ettirmeye' çalışıyor. Jüridekilerin inandırıcı olabilmesi için, en azından kendi yapıtlarını oraya koymamaları gerekirdi. Klikler ve gruplaşmalar var.
İnsanlar 'Modern Türk' seçimler karşısında
'biz Taliban mıyız?' diyor. Sergide Ankaralı kaç sanatçı var? Bir müze, X şahsın müzesi olduğunda hiçbir geçerliliği yoktur. Türkiye'de gelecek kuşakların önünü açmak adına yapılan bu hatalar, pastayı küçülterek koleksiyonerinden galericisine sanatla ilgilenen herkesi soğutur.
Yahşi Baraz
Müze fikrinin yanındayım. Keşke Türkiye'de ideal bir müze kurulsa. Çünkü müzede kabul görmüş ressamların güvencesinden, hem alıcı hem de galerici yoksun. Ama bu hatalar zaman içinde yapılacak. 36 yıldır bu işteyim. Argüman hep aynı. Desteklemediğimiz bir şeyin ayakta durması imkânsız. Müzenin arsası, binası yok. Mimarı, koleksiyonu var mı? Resim sergisiyle müze açtıklarını zannediyorlar.
Mehmet Güleryüz
Sergiyi düzenlemek adına davetli olan seçiciler kurulunun on üyesinin sadece dört tanesinin iş başına geliyor oluşu, bu olayı aksatıyor. Bienale yetiştirme çabasına girişilmiş, kontrolden çıkmış bir sergi. Sanatçıların ne vereceği kendilerine bırakılmış. Burada bir katakulli var. Sergide heykel de son derece zayıf. Türk heykelinin görüntüsü bu sergiye yansımıyor.
Bunlar hatır gönüle dayalı ve bize sormadan yapılmış şeylerse, bunda benim mesuliyetim yoktur. Çıkara dayalı tarih oluşturulmaz. Utanacaklar böyle bir şeye girmez. Herşeydeki çürüme burada da var. Edepten edepsizler yararlanıyor.
Mustafa Altıntaş
Bu sergiyle o kadar acayip bahanelerle, o kadar fakir bir manzara ortaya kondu ki, 'oradaki jürinin kendi resimlerini duvarlara asması için bir oldubitti' durumu ortaya çıktı. Yönetim kurulu başkanı veya yardımcısının 'tek' olma ihtirası bu çatlamaya yol açtı. Sanatçıların kişisel sorunlarını bir tarafa bırakıp, sağduyulu, soğukkanı ve bilimsel bir çalışmaya başlaması gerek.
Geleceğe dönük projelerde zamanın sıkıştırılmadığı, birikimlerin değerlendirildiği bir durum ortaya konmalı. Bu bir oldu bitti. Kurul güvenilirliğini yitirmiştir Bir görev değişikliğiyle vakfın geleceği adına 'daha az sanatçıyla' yeni bir yapılanmaya gidilmesi gerekir.
Bedri Baykam
Sergi için yapılan seçimler, Türk sanatının son 50 yılını temsil eden isimleri içeriyor. Yani en fazla, yüzde 10'luk bir tartışma alanından söz edilebilir. Ama seçicilerden biri olarak benim, gerek bazı katılımcılara, gerek serginin nihai düzenleyicilerine getirdiğim bir eleştiri var.
Örnek: Balkan Naci İslimyeli, 1970 ve 80 arasındaki bölüme seçilmiş. Ancak, 1991 tarihli bir işiyle sergide yer alıyor. Demek ki sanat ortamı, tarihsel olarak bir ülkenin sanat serüveninin nasıl geliştiğinin hikâyesini net aktarmaya hazır değil. O örnekte Balkan Naci ya 90'ların ya da 1970'lerin bölümünde bulunmalıydı. Diğer polemikler kaçınılmaz. Sergiyi en çok eleştiren beş kişinin ortaya koyacağı ayrı listeler de birbirinden en az yüzde 15 farklı olurdu. Ama özünde kutlanacak bir girişimdir.
Yusuf Taktak
Bir danışma kurulu seçtik. O sergideki o isimleri de danışma kurulu seçti. Bize verilen süre dardı. Bu süre zarfında sergiyi kotarmamız gerekiyordu. Evet, mekân alakasız bir mekândı. Ama biz birtakım etkinlikler düzenlemek arzusundaydık. Hem sergi, düzenleyeceğimiz etkinliklerin ilk ayağı. Bugün hiçbir danışma kurulu eleştiri almadan iş yapamıyor. Son yirmi yılda, eleştirilemez isimlerin ortaya çıktığını düşünüyorum.
Sergi bir ilk adım. Burada sanatçıları sunmuyoruz. Dönemlerin havasını vermeye çalışıyoruz. Yapıt seçiminde oylamada değil, gözlemde bulundum. Zemin hazırladım. Şu sanatçı bu sanatçı girsin demedim. Resimler ve heykeller konusunda bazı şeylere ulaşılabildi. Kısa sürede 100 sanatçıya ulaşmak mucizevi bir şeydi. Sanatçılar kapris yaptılar. Yardımcı olunmadı. Sanatçıyı bir yapıtla sunamazsın ki.
Modern Türk Sergisi 15 Kasım'a kadar Topkapı Sarayı Has Ahırlar'da görülebilir. Tel: 0212 227 15 20