Nuri Bilge Ceylan'ın 'kökleri'

Nuri Bilge Ceylan'ın 'kökleri'
Nuri Bilge Ceylan'ın 'kökleri'
Nuri Bilge Ceylan'ın New York Tina Kim Gallery'de açılan fotoğraf sergisi 'Babamın Dünyası'nda 'kökler' var, NBC sinemasının kökleri... Erken dönem NBC sinemasının yegane simgesiydi baba Mehmet Emin Ceylan. Sergiyi gören bir konuk, baba Ceylan'ın karlı bir günü izlediği fotoğrafı 'Kış Uykusu'nda gördüğünü zannediyor!
Haber: Fırat Demir - firatdemir@me.com / Arşivi

Nuri Bilge Ceylan’ın New York ’ta, Tina Kim Gallery’de açılan fotoğraf sergisi ‘Babamın Dünyası’nı gezerken, aklıma Ece Ayhan’ın dizeleri düşüyor. “Oğullar oğulluktan sessizce çekilmesini bilmelidir abiler” diyor Ece Ayhan, ‘Mor Külhani’ şiirinde... Nuri Bilge Ceylan’sa oğulluktan çekilmeden önceki bilgiye bırakıyor kendisini. Sessizliğe, sessizce anlatılan hikayeler daha çok yankılanırlar. Sergi alanını dolduran fotoğraflara bakınca, bu yankılar kaplıyor dört yanı. Mehmet Emin Ceylan’ın fotoğrafları bunlar. Nuri Bilge Ceylan’ın iki yıl önce kaybettiği babasının...

KENDİ GERÇEKLİĞİNİ BABASININ GERÇEKLİĞİNDEN ÇIKARDI
Mehmet Emin Ceylan’ın oynadığı Nuri Bilge Ceylan filmlerini getiriyorum gözümün önüne; ‘Koza’, ‘Kasaba’ ve ‘Mayıs Sıkıntısı’. Alt alta dizeler gibi kafiyeleniyorlar bu filmler. Bir oyuncudan daha fazlasıydı Mehmet Emin Ceylan. Bir fikrin, bir idealin, bir ölçünün en berrak hali olarak belirirdi perdede. Onun berraklığından yansıyansa, Nuri Bilge Ceylan’ın pürdikkat izlediği babasından öğrendikleriyle lehimlediği erken dönem sanat diliydi. İlk filmlerinde hep babasını anlattı Nuri Bilge; babasının hayal kırıklıklarını karşılayabilmek için geçmişi yeniden ipe dizdi. Babanın hikâyesini tekrarlamak, oğlun kendi hikayesini başlatacak bir dilekti aynı zamanda. Nuri Bilge Ceylan, Çanakkale’nin Yenice köyünü geride bırakıp şehre inmeden önce bu dileğe yaslanmıştı. Denilebilir ki, kendi gerçekliğini babasının gerçekliğinden çekip çıkardı.

MoMA’Kİ RETROSPEKTİFİ TAMAMLIYOR
Şimdi, bu gerçekliğin karşısında sorular ve cevaplar lüzumsuzlaşıyor. “Benim gerçeğimi değiştireceksen neden soruna cevap vermeye çalışayım ki?” diyor zaten Nuri Bilge Ceylan. Bu sergide kökler var; kökler, soruların ve cevapların boşluklarına doluyor. Serginin kök aramak için çok uygun bir zamana denk düştüğünü de söylemek gerek. Sergi, New York’un biricik modern sanat müzesi MoMA’da gerçekleşen Nuri Bilge Ceylan retrospektifine destek çıkıyor. Keza yönetmen de, MoMA’daki gösterim öncesi düzenlediği basın toplantısında, serginin işlevini kendi sinemasının bütünlüğüyle ilişkilendirmişti. ‘Babamın Dünyası’, Nuri Bilge Ceylan sinemasının şimdisini ve başlangıcını aynı anda ileten bir samimiyeti, babayı taşıyor.

PORTRE RESSAMININ HASSASLIĞIYLA...

Dört başı mamur bir sergideyiz. “Filmlerden arda kalanlar”a değil, görsel medyumlar konusunda usta bir sanatçının elinden çıktığını hemen belli eden fotoğraflara bakıyoruz. Bu fotoğraflara birer sanat çalışması olarak bağımsızlığını kazandıran öğeyse, ışık. Fotoğrafların büyük boy olarak basılması, ışık ve kadraj konusundaki detayları çok daha belirgin kılmış. Işık, aynı zamanda figür ile mekanı, metafor ile biçimi birbirine kaynaştırıyor. Portre ressamlarının hassaslığıyla fotoğrafa yerleştirilmiş figüre dair tüm sorgular, fotoğrafın buğulu alanlarına ve gölgelerine birikiyor.

SİNEMASIYLA ORGANİK DOKU UYUMU

O buğulara ve gölgelere yakından bakmak, Nuri Bilge Ceylan sinemasına yaklaşmak demek oluyor. Fotoğraflar, yönetmenin tüm eserleri arasında organik bir bağ işlevi görüyorlar. Sergiyi düzenleyen küratör Ceren Erdem de, bu organik doku uyumundan ve seyircilerin fotoğraflarda Nuri Bilge Ceylan sinemasının bütününü aradıklarından bahsediyor.
Erken dönem Nuri Bilge Ceylan sinemasının yegane simgesiydi Mehmet Emin Ceylan. Şimdi bu simge, Nuri Bilge Ceylan sinemasını toparlayan bir bakış sunuyor.
Tam o sırada, serginin kronolojisinden habersiz bir konuk, Mehmet Emin Ceylan’ın karlı bir günü izlediği fotoğrafı ‘Kış Uykusu’nda gördüğünü zannediyor. İşte bir doğru da böylece açığa çıkıyor; kökler, başlangıçta olanın hissini sona taşımaya yarıyor.
Nuri Bilge Ceylan, ‘Babamın Uykusu’, Tina Kim Gallery, Chelsea, New York, 13 Aralık 2014’e kadar...