Sanat yeniden sahnede

Chicago'da bulunan ve ülkenin en iyilerinden biri olarak değerlendirilen 'The Lyric Opera Company', planlandığı gibi...
Haber: STEPHEN KINZER / Arşivi

CHICAGO - Chicago'da bulunan ve ülkenin en iyilerinden biri olarak değerlendirilen 'The Lyric Opera Company', planlandığı gibi cumartesi gecesi yapılacak olan açılışla sezona 'merhaba' diyecek. Her zaman olduğu gibi bu yıl da gecenin sponsorluğunu sigorta şirketi Aon üstleniyor.
Bu yılın gala gecesi kaçınılmaz olarak buruk geçecek. Çünkü, Aon'un New York bürosu da Dünya Ticaret Merkezi'nde buluyordu ve şirketin yaklaşık 200 çalışanına ulaşılamıyor.
Her şeye rağmen o gece orada bulunacaklarını belirten opera topluluğu sözcülerinden Magda Krance, "Sanırım geceye devamlı gelen Aon yetkilileri de orada olacaklar, fakat her şey çok sönük olacak" diyor ve ekliyor, "Her yıl sezona 'The Star-Spangled Banner'la başlardık, bu yıl bu gösterim çok daha değişik anlamlar ifade edecek."
Bugün Amerika'nın dört bir yanındaki gösteri sanatları topluluklarının yöneticileri salı günü yaşanan trajediye karşı nasıl bir tavır takınacaklarını düşünüyorlar.
Sanat insanları birleştirir
Pek çok yönetici perdelerini bir gece için kapattıktan sonra olağan programlarına devam ettiklerini açıkladı. Çünkü olaydan sonra tiyatro, dans ya da müzik gibi aktivitelerin yalnızca içerikleriyle değil, ulusun birlik gücünün sarsılmaya çalışıldığı bir dönemde insanları birleştirdiği için de ayrı bir önem kazandığı görüşündeler.
Lyric Opera'nın açılış operası 'Othello'nun yönetmeni Peter Hall da tiyatronun her zaman birleştirici bir işlevi olduğunu, fakat şu dönemde bu işlevin öneminin arttığının altını çiziyor; "Bir savaş ya da felaketten sonra hemen tiyatrolar kapatılır, fakat çok kısa bir süre içinde yeniden açılır.
İnsanlar bu tür şeylere her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyar. Çünkü yalnız olmadıklarını ve hâlâ ayakta olduklarını hissederler."
Sanat dünyasında, 'Show must go on' (Gösteri devam etmeli) sloganıyla temsil edilen bu kararlılık hâkim.
Pek çok tiyatro ve orkestra salonu, müzisyen ve aktör felaketin yaralarını sarmak için ekonomik yardımda bulunuyor. Bugüne dek düzenlenen en geniş çaplı kampanya Michael Jackson tarafından açıklandı, şarkıcı Britney Spears ve Destiny's Child gibi isimlerle birlikte seslendireceği 'What More Can I Give?' isimli şarkıyla kurbanların yakınları için yaklaşık olarak 50 milyon dolarlık bir gelir elde etmeyi amaçlıyor.
Olaydan sonra birkaç sanat topluluğu programlarında değişiklik yaptı. Bunlardan biri de Denver'daki Colorado Senfoni Orkestrası. Viyolonsel sanatçısı Yo-Yo Ma'nın konserinde, yorumlanacak olan Çaykovski ve Haydn parçaları Mahler ve Elgar'ın daha hüzünlü parçalarıyla değiştirildi.
Colorado Senfoni Orkestrası yöneticisi J. Thomas Bacchetti "Herkes hâlâ şaşkınlık içinde, fakat siz de bizim gibi müziğin gücüne inanıyorsanız, görevimizin her zamankinden daha fazla olduğunu takdir edersiniz. Eğer katkımız olabilirse, insanlara tek rar 'normal' yaşantılarına dönebilmeleri için yardımcı olacağız" dedi.
Üretkenlik artacak
Denver Gösteri Sanatları Merkezi Başkanı Lester Ford ise New York ve Washington'da yaşanan terör olaylarının pek çok yeni eserin oluşmasına yol açacağını umuyor;
"İnsanlık tarihindeki her büyük olay yeni ve önemli eserlere ilham kaynağı olmuştur, bu olaya da kültürel bir tepkiyle karşılık verilmesini umuyoruz. Fakat kısa vadede yapabileceğimiz tek şey, en iyi yaptığımız şeye devam ederek insanları bir araya getirmek ve yaşamın değerli olduğunu hissettirmek".
Diğer şehirlerde olduğu gibi Denver'da da hafta sonu gösterimleri şaşırtıcı derecede çok izleyicinin katılımıyla gerçekleşti. Kendilerine çok sayıda insanın teşekkür ettiğini, pek çok e-mail aldıklarını belirten Ford, bir dans gösteriminden sonra ellerine geçen bir örnek gösteriyor,
"Gösteriyi yaşlı gözlerle izledim. Dünyanın dört bir yanından pek çok dansçı özgürlüğü temsil ediyordu. Diğer izleyicilerle birlikte, iki saat boyunca yaşadığımız olayın dehşetinden sıyrıldığımızı
hissettim. Ve sonunda birer Amerikalı olarak yapmamız gerekenin yalnızca sanat aracılıyla değil, gündelik yaşantımızda da özgürlük duygusunu ifade etmek olduğunu anladım."
Tiyatronun gücüne güvenin
Sanatçılar, daha önce karşılaşmamış oldukları bu durumun yarattığı ruh haliyle programlara devam etmekte zorlandıklarını söylüyorlar. Chicago'daki Victory Gardens Tiyatrosu'nun genel sanat yönetmeni Dennis Zacek, "Birkaç gün öncesine kadar ezbere bilinen replikler bile unutulabiliyor,
çünkü herkes gibi sanatçılarda büyük bir şok yaşıyorlar. Devam etmemizin nedeni tiyatronun
gücüne inanmamız" diyor.
Boston'da yer alan Huntington Tiyatrosu, James Joyce'un sosyal temaları işleyen
'Ölüler' adlı öyküsünden uyarlanan bir oyun sergiliyor. Tiyatro yetkiyilerinden Michael Masso, oyunun yaşamın değeri, aile ve toplum ilişkilerini konu alması nedeniyle yaşanan olaylara çok uygun olduğunu belirtiyor. Felaketten sonra sanat merkezlerinin programlarını 'duruma uygun' eserler doğrultusunda değiştirme eğiliminin bir başka örneği de Washington'daki Shakespeare Tiyatrosu. Şu sıralar Sophocles'in 'Oedipus'unu sergiliyen Tiyatro'nun sanat yönetmeni Michael Kahn, trajedide peş peşe yaşanan felaketlerle, geçen hafta yaşananlar arasında bağlantı kuruyor. (New York Times, 18 Eylül 2001)