Sanatçı talebi karşılamalı

Bundan 10 yıl önce Devlet
Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü'nün, 'proje yapabilme inisiyatifi'nin bir ürünü olarak hayata gözlerini açan Modern Dans Topluluğu
Haber: ŞEHNAZ PAK / Arşivi

İSTANBUL - Bundan 10 yıl önce Devlet
Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü'nün, 'proje yapabilme inisiyatifi'nin bir ürünü olarak hayata gözlerini açan Modern Dans Topluluğu, (MDT) artık uluslararası modern dans haritasında başarıyla arz-ı endam eylemenin gururunu yaşıyor. Devlet Opera ve Balesi'nde 'resmi' anlamda bir müdürlük olmamakla birlikte, MDT elemanlarının görevlendirme bazıyla çalışmalarını yürüttükleri birim, bugün fahri bir resmiyet kazanmış durumda. En son dünyanın önde gelen modern dans organizasyonlarından 'Hollanda Dans Festivali'nin kapanışına 'Seyahatname 2001' ile konuk olan MDT, 13 Şubat'ta 10.
yaşına 'merhaba' diyecek. MDT, Türkiye'de dans adına kitlesel olarak yapılmış en
önemli projelerden biri sayılan ve iki yılda bir gerçekleştirilen 'Dans Platformu'nun da ikincisini bu yıl 19-25 Mayıs tarihlerinde düzenleyecek. Topluluğun sanat yönetmeni Beyhan Murphy ile yeni projeler ve modern dans üzerine görüştük.
MDT 10. yılını, ilk temsil tarihi olan 13 Şubat'ta bir Akdeniz projesi ile kutlayacak. Neden Akdeniz?
Şimdiye kadar ağırlıkla Batı'nın hakimiyetinde olan bir dans yaşamı vardı dünyada. Tabii bu iş ilk orada başladığı için, doğal. Bununla birlikte Akdeniz'e baktığımızda; bir İsrail var ki çağdaş dans alanında müthiş ilerde. Avrupa ile hemen hemen aynı düzeydeler. 'mdt@akdeniz-mdt@meditterenea' projesi dört Akdeniz ülkesi Fransa, İspanya, İsrail ve Yunanistan'dan dört koreograf tarafından gerçekleştirilecek.
Amaç; çağdaş dansı Batı hegemonyasından kurtarıp, Akdeniz'in doğusunun da önemini vurgulamak. Dört koreografı Akdeniz etrafında toplayabilirsek güzel bir tema başlığı oluştururuz diye düşündüm. Ayrıca Akdeniz ekolojik tehlikelerle de karşı karşıya. Belki buna da dikkati çekeriz.
Sezonun bir diğer sürprizi de, bir düzine Türk koreografının görev alacağı Nâzım Hikmet projesi...
Deneysel laboratuvarlar oluşturmanın çok yararlı olduğunu düşünüyorum. Laboratuvar oluşturmadan deney yapamazsınız. Deney yapamazsanız keşif yapamazsınız. Keşif olmadan da ilerici sanat olmaz. Bu doğrultuda
bir Nâzım Hikmet laboratuvarı yapıyoruz. Büyük prodüksiyonlar zaten yapılıyor. Laboratuvar her zaman küçük çaplıdır. Böylesine bir projedede bir düzine koreograf derken sadece modern dans koreograflarını hedeflemiyoruz. Klasik dans koreograflarını da çağırmayı düşünüyorum.
Neler isteyeceksiniz onlardan?
Hepsinden bir Nâzım Hikmet parçası seçmelerini istiyorum. Özellikle aşk ve insan temalı. Herkes istediği parçayı ve dansçıları seçmekte serbest. Multimedya, tekst ya da film mi istiyorlar, onlar da serbest. Ayrı ayrı zamanlarda ve yerlerde hazırlanacak bu çalışmalar, açılışa yakın bir tarihte bir araya getirilecek. Biraz kes yapıştır tekniği düşünüyorum. Güzel tesadüfler ve kazalar birtakım hoş yeniliklere de yol açabilir.
Beyhan Murphy bu projede var mı?
Evet. Bu projeye film çalışmasıyla katılacağım. Son zamanlarda 'Seyahatname 2001'de özellikle beni merak sardı multimedya
konusunda. Beklenmeyen birtakım aktör ya da dansçı olmayan isimler yer alacak filmde. Medyadan isimler, bir pop starı, yazar ya da ressam da olabilir.
MDT'nin ve Türkiye'de modern dansın geldiği yerden memnun musunuz?
MDT'nin geldiği yerden memnunum ama
Türkiye'deki genç dansçıların yetişme tarzlarından nicelik açısından hiç memnun değilim. Ağzım açık izliyorum, halen yeterli kadrolar yetişmiyor. Bizim örneğimize bakıp da 18- 20 yaşında bir dansçı "Ben de dünyayı dolaşmak yabancılarla çalışmak istiyorum" demiyor. Var olanlara taş çıkartacak dansçı kitlesi arkamızdan gelmiyor.
Özellikle erkeklerde bu daha yoğun. Erkekler hâlâ prens olma derdinde.
Bunu neye bağlıyorsunuz?

Şartlanmaya. Konservatuvarda Türk olmayan eski Sovyetler Birliği'nden gelen hocaların, çocukların beyinlerini yıkamalarına bağlıyorum. Çocuklar kendileri gelip bize söylüyor. Modern dansa girmemeleri klasik baleyi seçmeleri konsunda müthiş bir empoze var. Bu çok ciddi bir sorun. Biz taptaze modern güzel dansçılar yetiştirebilecekken halen demodeliğe doğru koşar adım gidiyoruz. Klasik balede de iyi bir yerdeyiz, epey yol aldık. Ama hepimiz konservatuvardaki eksiklikten kitlesel olarak yakınıyoruz.
Ne tür bir eksiklik?
Sadece şahane zıplayan, bacakları kulağına kadar kalkan dansçılar yetiştirmek amacımız olmamalı. Amaç çağdaş profesyonel dansçı yetiştirmek olmalı. Dünyanın sanatçıdan talebi artık daha fazla. Bundan 30 yıl önce belki bu denli talebi yoktu. Artık dünya küçüldü. Her sanatçının internet kullanması,
İngilizce konuşması, politikadan ekolojiye bir sürü konuyu bilmesi gerekiyor.
Modern dans seyircisi ne durumda?
Ankara seyircisinden memnunum, çok istikrarlı. Takip ediyor. İstanbul bir âlem. Burada hep bir yanıltmaca oyunu oynanıyor.
Nasıl bir oyun bu?
Örneğin bir banka bir dans topluluğu getiriyor. Sovyetler Birliği'nin ikinci sınıf 1975'ten kalma bir topluluğu... Dünyanın artık dönüp bakmayacağı bir topluluk. Bunları burada bir şey diye sunuyor. Ertesi gün Barışnikov geliyor. Ondan sonra biz geliyoruz mesela. Nitelik olarak değişik gruplar, insanlar geliyor.
'Seyirci de artık neyi algılayıp neyi beğeneceğini biraz şaşırmış durumda mı acaba' diye soruyoruz.