Sinema duyarlı bir ustayı kaybetti

Sinema duyarlı bir ustayı kaybetti
Sinema duyarlı bir ustayı kaybetti
'Karartma Geceleri', 'Çözülmeler' gibi politik ve 'Gramofon Avrat', 'Ve Recep ve Zehra ve Ayşe' gibi kadını merkeze alan filmleriyle tanınan ustayönetmen Yusuf Kurçenli, 65 yaşında hayata veda etti

‘Karartma Geceleri’, ‘Gramofon Avrat’, ‘Çözülmeler’, ‘Raziye’, ‘Ve Recep Ve Zehra Ve Ayşe’ gibi Türkiye sinemasının unutulmaz filmlerine imza atmıştı Yusuf Kurçenli ama 2009 tarihli son filmi ‘Yüreğine Sor’ için “Bu benim ilk filmim” diyordu. Zira, 19. yüzyılda geçen bir aşk hikayesi üzerinden dinsel ayrımcılığı, Karadeniz’de yaşayan gizli Hristiyanlar meselesini gündeme getirdiği ‘Yüreğine Sor’ onu Rize Çayeli’nde geçen çocukluğuna, bir anlamda köklerine götürüyordu: “İlk filmler genelde insanların otobiyografik filmleri olur. Anıları, yaşadıkları, özel heyecanları, sevgileri, korkuları... Bir şeyi dışa vurmak... İnsan kendisine ve geçmişine dönüyor. Ben böyle bir şeyi ancak bu filmimde yapabildim de ondan ilk. Bütünüyle kendime dair bir hikaye oluşturamadım ama çocukken duyduklarıma, hayal meyal hatırladıklarıma, kulağıma fısıldanmış şeylere, zamanla, bilgilendikçe yeni anlamlar verdim ya da onlar yeni anlamlar kazandı. 19. yüzyılda Karadeniz, Ortadokslarla Müslümanların birlikte yaşadıkları bölgeydi. Bir dönem insanlar kendi dinlerini saklayıp Müslümanmış gibi gözükmüşler.”
Kurçenli, ‘Yüreğine Sor’la bir üçlemeyi de başlatıyordu. İkinci halka ‘Kahramanlık Günleri’nin senaryosu hazırdı, üçüncüsü de ‘Kendine Yolculuk’ diye günümüze kadar gelen bir film olarak planlamıştı. Ama ömürü bu üçlemeyi tamamlamaya yetmedi. Türkiye sinemasının usta yönetmenlerinden Yusuf Kurçenli, önceki gün hayata veda etti. Bir süredir kanserle mücadele eden Kurçenli, 65 yaşındaydı.
1947’de Rize’de doğan Yusuf Kurçenli, 1970’li yıllarda TRT’de yapımcı ve yönetmen olarak çalışmıştı. 1983 yılında ‘Ve Recep ve Zehra ve Ayşe’yle sinemaya adım atan yönetmen, kadınların yaşadıkları zorluklara dikkat çekti. 1986 yapımı ‘Merdoğlu Ömer Bey’de geleneklere bağlı taşralı bir erkeğin portresini çizmiş, ‘Ölmez Ağacı’nda Almanya’da yaşayan işçilerin dünyasına bakmıştı.
Kurçenli, asıl çıkışını edebiyat uyarlamalarıyla yaptı. Sabahattin Ali’nin aynı adlı eserinden uyarlanan Türkan Şoray’lı ‘Gramofon Avrat’ filmiyle tanınırlığını artıran Kurçenli, 1990’da Melih Cevdet Anday’ın romanı ‘Raziye’yi uyarladı. Kurçenli’nin en çok ses getiren uyarlaması Rıfat Ilgaz’ın ‘Karartma Geceleri’ oldu. Çarpıcı bir işkence hikayesi anlatan Tarık Akan’lı ‘Karartma Geceleri’, Kurçenli’ye İstanbul Film Festivali’nde en iyi film ödülünü getirmişti.
1994 tarihli filmi ‘Çözülmeler’de askeri darbeler sonrası insanların yaşadığı sıkıntıları anlatan Kurçenli, ardından sinemaya ara verdi. Bu süreçte dizi yönetti ve yurtdışına kaçırılan tarihi eserleri anlatan ‘Antika Talanı’ adlı bir belgesel çekti. 2002’de Kadir İnanır ile Türkan Şoray’ı yıllar sonra bir araya getiren ‘Gönderilmemiş Mektuplar’la sinemaya dönen Kurçenli, 2009’da Tuba Büyüküstün’ün oynadığı ‘Yüreğine Sor’u çekmişti. Kurçenli, geçen yıl İstanbul Film Festivali ve SİYAD’den onur ödülü almıştı.
Kurçenli için bugün 13.00’te Atlas Sineması’nda tören düzenlenecek. Kurçenli’nin cenazesi ikindi vakti Teşvikiye Camisi’nden kaldırılacak.

İnsan olarak da çok değerli
Tayfun Pirselimoğlu (Yönetmen):
Az önce ona uğrayayım mı diye içinden geçirdim. Vefatını sizden öğrendim,
çok çok üzüldüm. Çok değerli bir yönetmen daha da önemlisi çok değerli bir insandı. Hayatla olan ilişkisini bu kadar doğru ve iyi kurabilmiş ve bu kadar güzel yaşamış bir insanı kaybettik. 

Özcan Alper (Yönetmen):
Birlikte çalışmadık ama tanışıklığımız vardı. Çok önemli bir isimdi. 

TUNCA ARSLAN (SİYAD BAŞKANI):
Yusuf Kurçenli, kalıcı izler bırakmış filmlerin yönetmeniydi. Günlük yaşamın ayrıntıları üzerinde titizlikle duran ve bunları filmlerine de yansıtan bir sinemacıydı. Seyrettiğim ilk filmi olan ‘Ve Recep ve Zehra ve Ayşe’de küçük insanların dünyalarına çok farklı açıdan ve çok sıcak biçimde yaklaşabilmiş olmasından hayli etkilendiğimi hatırlıyorum. Sonraki filmlerinin hemen hemen hepsini seyrettim. Şimdi bakıldığında, Kurçenli’nin aslında ne denli zengin bir filmografi oluşturduğu daha iyi anlaşılacaktır sanırım. 80’lerin sonu, 90’ların hemen başında peşpeşe çektiği ‘Gramofon Avrat’, ‘Raziye’ ve ‘Karartma Geceleri’, sinema tarihimiz açısından hayli özel filmlerdir bence. Hastalık koşullarında çektiği son filmi ‘Yüreğine Sor’ da öyküsü ve dinamik anlatımıyla dikkat çekiciydi. Geçen yıl SİYAD olarak onur ödülü vermiştik kendisine. Şahsen tanımış olmaktan da büyük mutluluk duyduğum Yusuf Kurçenli’nin kaybı nedeniyle gerçekten çok üzgünüm. 

Aytaç Arman (Oyuncu):
Büyük bir kayıp bizim için. Çok değerli bir insandı her şeyden önce. Sinemacılığı, yönetmenliği bir tarafa eşsiz bir insandı. Birlikte çalışma şansı yakalamıştım. 

Halil Ergün (Oyuncu):
Çok sevgili bir arkadaşımı kaybettim.
Bir kuşağın çok değerli bir üyesiydi. Bize, geriye çok güzel ürünler bıraktı. Daha da çok güzel işer yapabilecekken aramızdan ayrılması çok çok üzücü.