Tablolara ne olacak?

İktisat Bankası'nın eski sahibi, ünlü koleksiyoner Erol Aksoy tarafından derlenen tablo koleksiyonu, Bankacılık Devlet Düzenleme Kurulu'nun himayesine alındıktan sonra, koleksiyonun bir müzayede yoluyla devlet yararına satışı gündeme geldi.
Haber: EVRİM ALTUĞ / Arşivi

İSTANBUL - İktisat Bankası'nın eski sahibi, ünlü koleksiyoner Erol Aksoy tarafından derlenen tablo koleksiyonu, Bankacılık Devlet Düzenleme Kurulu'nun himayesine alındıktan sonra, koleksiyonun bir müzayede yoluyla devlet yararına satışı gündeme geldi.
Koleksiyon bu noktadan itibaren, özellikle 11 yıl önce satın alınan ve hâlâ satış rekoru kırılamayan Osman Hamdi Bey'in ünlü tablosu 'Kaplumbağa Terbiyecisi' ile medyanın ve sanat ortamının ilgi odağı oldu. Osman Hamdi Bey tarafından 1906 yılında yapılan tablo, o dönemde 750 bin dolara tekabül eden bir fiyatla 2 milyar liraya alıcı bulmuştu.
Tamamı 5 milyon dolar
Turgay Artam yönetimindeki Antik A.Ş'nin düzenleyeceği özel bir müzayedede yeniden satışa çıkarılacak olan bu tablo ve 350'ye yakın diğer 'eşsiz' eserin tamamı, 27 Ocak 2002 tarihinde yapılacak bir müzayede ile 5 milyon dolar açılış bedeliyle satışa sunulacak.
Commercial Union tarafından 20 milyon dolara sigortalanan eserler halen, özel güvenlik önlemleri altında, müzayede gününe kadar Antik Palace'da sergileniyor. Tahminler 'Türk müzayede tarihinin en pahalı tablosu' niteliğindeki 'Kaplumbağa Terbiyecisi' isimli tablonun 1,5 milyon doların üzerinde alıcı bulması yönünde.
'Özel' bir sanat belleği
Türkiye'de uzun sayılabilecek çeyrek asırlık bir zaman diliminde takdire değer bir gayretle bir araya toplanabilen 'İktisat Bankası tablo koleksiyonu'nda, Osman Hamdi Bey'in eserlerinin yanı sıra, Halil Paşa, Hüseyin Zekai Paşa, Hoca Ali Rıza, Nazmi Ziya, Hikmet Onat, Naci Kalmukoğlu, Sami Yetik, İbrahim Çallı, Fahr-el Nisa Zeid, Mahmut Cuda, Ali Çelebi ve Sabri Berkel gibi pek çok önemli imzaya ait yağlı boya tabloları, ayrıca dünyaca ünlü oryantalist ressamların eserleri yer alıyor.
Peki ama, devlet himayesindeki bu koleksiyonun parçalanması ve satışa sunulması, ne kadar doğru ve öngörülü bir düşünceden kaynaklanıyor?
Bu soruya ilişkin görüşlerine başvurduğumuz sanatçı, galerici ve sanat tarihçileri, koleksiyonun parçalanmasının Türk resmine dair ciddi bir bellek kaybına neden olabileceğinin uyarısını yapıyorlar. Görüşler, 'İktisat Bankası' koleksiyonunun yine devletçe sahiplenilmesi ya da topyekûn bir alımla, hatta bir müze vesilesiyle, kamuoyuna kazandırılabilmesi' yönünde.
Açtığı retrospektif sergi ile geniş kitlelerle buluşan ressam Burhan Doğançay ve yakın dönemdeki Erol Akyavaş ile Nejad Devrim retrospektifleriyle dikkat çeken Galeri Nev yöneticisi ve küratör Haldun Dostoğlu, verdikleri beyanlarla koleksiyonun parçalanmasını doğru bulmayanlar arasında başı çekiyor..
***
'Koleksiyon parçalanmasın'
BURHAN DOĞANÇAY
Bu değerli koleksiyon artık Erol Aksoy'un veya İktisat Bankası'nın malı değil, devletin malıdır. Aksoy, koleksiyonunu istediği gibi parçalar, satar, ne isterse yapabilirdi. Ama devletin malı olunca iş değişiyor. Böyle önemli koleksiyonların gelecek nesillere kalmasını ancak devlet sağlayabilir. Bunun yanı sıra, müzayededen ne kadar gelir sağlayacaklarını düşünüyorlar.
Misal olarak Halil Bezmen'in müzayedesini ve rekor fiyatları hesap ediyorlarsa yanıldıklarını görecekler. Seneler evvelki ekonomik şartlar, doların değeri nerede? Bugünkü ekonomik durum, doların değeri nerede? Bu şartlar altında koleksiyondan ne kadar gelir temin edilecek? Değer mi?
HALDUN DOSTOĞLU
Kurulacak bir müze için seçilmiş ve bir araya getirilmiş, kültürel tarihimizin önemli eserlerini barındıran yapıtların satılıp, farklı koleksiyonlara dağılmasını, parçalanmasını doğru bulmuyorum. Yıllara yayılan bir emek ve dikkatle seçilen bu eserlerin birlikte muhafaza edilmesi yerine dağıtılmasını kültürel birikimimiz adına yanlış buluyorum.
Bu koleksiyonun dağılması halinde bir daha bir araya getirilmesi neredeyse imkânsız olacak kadar zordur. Önerim, koleksiyonun dağıtılmaması yönündedir. Devletin elindeki bu hazır koleksiyonun, hepimize ait bu kültürel tarihin muhafaza edilmesi ve ileride kurulacak bir müzenin hazır koleksiyonu olarak saklanması ve bir vadede hepimizin ortak kullanımına açılması gerekir diye düşünüyorum.
'İktisat koleksiyonu parçalansın mı?' tartışması, başka sanatçı ve uzmanların görüşleriyle yarın da devam edecek...