Taşlar yerine oturdu

'OK Computer'ın ardından 'elektronik flörtlü' bir albümle 'Kid A' ile çıkageldi Radiohead.

İSTANBUL - 'OK Computer'ın ardından
'elektronik flörtlü' bir albümle 'Kid A' ile çıkageldi Radiohead. Bu müzikal değişimle Radiohead'in üç yıl önce içinde olduğu 'kafa karışıklığı' dinleyicilere devroldu. Ne olmuştu da Radiohead sadece müziklerini değil birçok şeye bakış açılarını da etkileyen bir değişim yaşamıştı?
Herkes bunun gibi pek çok soruyla boğuşurken Radiohead, yeni bir albüm daha yayımladı:
'Amnesiac'. İlki kadar şaşırtmıştı 'Amnesiac'
dinleyicileri. Hem bu albüm beraberinde
'cevaplarla' gelmişti.
En yaratıcı İngiliz grubu
'OK Computer'da yaşadıkları sancılı dönemleri geride bırakan Radiohead, Amnesiac'ın da beğeniyle karşılanmasının ardından rahatladı; artık soruları yanıtlamaya hazırlar. Nitekim onların rahatlığı müzik camiasının iki prestijli müzik dergisini, Rolling Stone ve Q'yu hemen harekete geçirdi. İki dergi son sayılarında uzun bir 'Radiohead yolculuğu'na çıktı.
Radiohead, son on yılın en yaratıcı İngiliz müzik grubu. Yaratıcı olduğu kadar da uzlaşmasız. "Yaptıkları net ve akıllıca." Sözler Thom Yorke'un dostu, R.E.M grubunun beyni Michael Stipe'a ait: "Yapmak istedikleri müziği yapıyorlar, ne seyircilerinin ne de plak şirketlerinin istediklerini değil."
Radiohead, ilk önemli çıkışını 1993 tarihli
'Pablo Honey' albümündeki 'Creep' şarkısıyla yapmıştı. Ancak esas patlama 'OK Computer'la gerçekleşti. Dünya çapında milyonlar satan bu albümün yaratıcısı Radiohead artık Beatles, Pink Floyd ve U2'dan sonra Britanya'dan çıkan ve adını müzik tarihine altın harflerle yazdıran yeni bir mitos olmuştu.
"'OK Computer'da hepimiz uykusuzluk çekiyorduk. Sabahın altısına kadar çalıştığımız oluyordu. Tamamıyla karışmıştım." Yorke, Radiohead'i 'zirveye' taşıyan albümün oluşum zamanlarından böyle bahsediyor. Ancak 'OK Computer'ın ticari başarısı ve şöhret gruba anlamsız geliyordu. "Kurban olma düşüncesine çok kolay kapılabilirsiniz. Almamanız gereken şeylere teslim olmanız çok kısa bir zaman alır. Yapmanız gereken en kolay şey kızmaktır." diyerek şöhrete bakış açısını özetliyor Yorke.
'OK Computer' turnesindeyken Thom Yorke, Radiohead'de radikal değişiklikler yapmaya karar verdi. Ancak Ed O'Brien, bu değişikliğin özel ilişkilerini de içereceğine inanıyordu: "Her zaman ilişkimizin can alıcı ve önemli olduğunu iddia ettim. Thom'unsa, ilişkimizin böyle olmadığını düşündüğünü düşünürüm... Tom sürekli bizi test ediyordu. Evet o, gerçek bir grup lideri. Tek başına harikulade müzikler yapabilir. Ama bu, bir grup. Thom'a üretmesi için gereken ruhu, enerjiyi biz veriyoruz."
Maceradan korkmuyoruz
Radiohead bunun üzerine, hem ticari başarılarını hem de yaratıcılıklarını test etmeye karar verdi. Geçen yıl ekimde 'Kid A'yi yayımladılar. Bu albümle ABD'de ilk defa bir numara oldular. Katıldıkları bir radyo programında hayranlarından biri "'Kid A'deki 'elektronik flörtler' gerçekten hoş. Ancak 'The Bends' albümünüzdeki şarkıları ve sound'u özlüyorum. Tekrar öyle bir çalışma yapmanızı gerçekten çok isterdim." dedi. Thom Yorke'un yanıtı ise açıktı: "Bu, tıpkı bir ressamdan tekrar aynı resmi yapmasını istemeniz gibi bir şey".
Radiohead'in müziğindeki köklü değişimin ikinci adımı da hiç gecikmeden geldi. 'Kid A'nin ikiz kardeşi 'Amnesiac' piyasaya sürüldü. 'Kid A' ile 'Amnesiac'ın tohumları aynı dönemde atılmıştı.
Yorke, "Her büyük grup stüdyoya girip ciddi işler yapmaya başlamadan önce karışık bir dönem yaşar" diyen U2'dan Bono'ya katılıyor: "Kesinlikle haklı. Fakat 'OK Computer'dan sonra zamanımızın çoğunu dalga geçmekle harcadık. 'Kid A' ve 'Amnesiac'la yapmaya çalıştığımız 'OK Computer'dakileri tekrar etmemek, o zamanki tehlikesiz halleri oynamamaktı. Doğru hissettiğimiz şeyi yaptık. Maceralı ve eksantrik şeyler yapmaktan korkmuyoruz. En nihayetinde bir şeyler yaparken eğlenebiliyoruz."
'Mizahımız anlaşılamadı'
'OK Computer'daki buhranlı hallerinden olsa gerek insanlar Radiohead'deki mizah duygusunu
anlayamadılar: "Bu nasıl baktığınızla alakalı. Benim mizah duygum var. Ancak kimse bunun farkında değil. Kız arkadaşım bile! Radiohead albümlerinde üzerinde dikkatle düşündüğüm eğlenceli şeyler var. Örneğin 'Kid A'de yer alan 'The National Anthem'deki kornolar. Gürültülü, neşeli ve eğlenceliydi. 'Amnesiac'taki 'You and Whose Army?'i kaydettiğimiz gün... Gerçekten rahatlamış olduğumuz bir gündü. O öyle ciddi değil, aksine eğlenceli bir şarkı."
"Biz gerçekten farklı bir grubuz, geçen yıla bile nazaran daha farklıyız şu anda" diyor Ed O'Brien 'Amnesiac'ı yayımladıklarından sonra: "Artık hiçbir şeyden korkmuyoruz. Eskiden bir şey yaparken oldukça gergindik. Ama artık rahatız. Daha önceleri yaptığımız o tüm kaçıklıkları hâlâ arıyorsanız, hayal kırıklığına uğrarsınız. Bunu her gece yapamayız. Artık daha iyi çaldığımızı düşünüyorum. Zaten 'Kid A' ve 'Amnesiac'taki şarkıların da rahat çalınmaya ihtiyacı var." (Kültür Sanat)
Soramadıklarınıza yanıtlar
1. Radiohead ismi nereden geldi?
Radiohead, Talking Heads'in 'True Stories' albümünde yer alan bir şarkısı.
2. Thom Yorke'un gözlerinde bir sorun mu var?
Evet, Thom Yorke'un gözlerindeki kaslarda doğuştan gelen bir sorun var. Buna tıpta 'dewayness sendromu' diyorlar.
3. Neden birçok Radiohead şarkısı arabalarla ilgili?
Çünkü Thom, arabaları yarış için kullanma zihniyetinden nefret ediyor. Bunun çok tehlikeli olduğunu düşünüyor.
4. 'Paranoid Android' single'ının kapağındaki Esparante dilinde yazılmış sözcüklerin anlamı nedir?
Dangera najbar-ajo: Tehlikeli komşuluk
Injektiklo: Şırınga
Malamikigi: Kendine düşman yaratmak.
Malvenkemo: Yitirmek, bazı durumlarda zafer anlamına da gelebiliyor.
Mortigi tempo: Öldürme zamanı
5. 'Airbag' EP'sinin kapağında yer alan 1426148550 numarasının bir anlamı var mı?
Eğer başına İngiltere'nin uluslararası telefon kodu olan 44'ü ekleyip ararsanız, Thom Yorke telefonu açıyor ve "Hello" deyip telesekretere bağlanıyor. Buraya bırakacağınız mesajlar grup tarafından daha sonra dinleniyor.
6. Grubun şarkılarında kullandığı sözlüklerde bile kolay kolay bulunmayan
kelimeler ve deyimlerin anlamları nedir?
Belisha Beacon: Baron Leslie Hore-Belisha (1893-1957) Sürücüler için ehliyet zorunluluğunu getiren İlk İngiliz.
The bends: Derinlik sarhoşluğu
Climbing up the walls: Kaf Dağı'na tırmanmak anlamında kullanılmış.
How to disappear completely and never be found: Doug Richmond'ın aynı isimdeki kitabı. Kitapta nasıl görünmez olunur araştırmaları yapılıyor. Ayrıca yeni bir insan kimliği üzerine ilginç analizleri de bu kitapta okumak mümkün.
Ripcord: Paraşütü açmak için kullanılıyor.
W.A.S.T.E: Radiohead'in kullandığı mailbox sistemi. Bu sistem ilk olarak Thomas Pynchon'ın The Crying of Lot G kitabında kullanıldı.
Kitapta, düzene karşı, sadece kullananların fark edebildiği posta kutularını kullanarak örgütlenmeyi anlatıyor Pynchon.
Derleyen: Osman Kaytazoğlu