Üstat Nuri İyem yüzleriyle buluşuyor

Türk resim tarihinin yaşayan efsanelerinden Nuri İyem için çok amaçlı bir retrospektif sergi hazırlanıyor.
Haber: EVRİM ALTUĞ / Arşivi

İSTANBUL - Türk resim tarihinin yaşayan efsanelerinden Nuri İyem için çok amaçlı bir retrospektif sergi hazırlanıyor. Evin Sanat Galerisi, titiz bir arşivleme ve belgeleme çalışmasıyla Türkiye'ye bir 'Nuri İyem belleği' bırakmak için kolları sıvamış durumda.
Etkinliğin ilk ayağı 19-27 Kasım tarihleri arasında TÜYAP Tepebaşı Sergi Sarayı'nda yapılacak arşivleme çalışması... Bu süre içinde Nuri İyem eseri sahiplerinin getirdiği eserler bilgisayarda arşivlenecek. Bu çalışmaya üstadın kendisi de katılacak ve böylece, her yapıtın 'özgünlüğü' de tescillenmiş olacak.
Her gün saat 10.00-16.00 arasında yapılacak arşiv ve belgeleme çalışmasının hemen ardından aynı mekânda 29 Kasım-13 Aralık tarihleri arasında sergi düzenlenecek.
'Dünden Yarına Nuri İyem' başlıklı bu sergi, yaklaşık 600 sayfalık bir kitabı ve özel bir CD'yi de beraberinde getiriyor.
Sergi süresince Nuri İyem üzerine çekilmiş filmler ile Mimar Sinan Üniversitesi Sinema-TV Enstitüsü'nün hazırlayacağı yeni film de izlenebilecek. Ressam Nuri İyem, açılacak retrospektifi ve sanatçı kişiliğiyle ilgili sorularımızı yanıtladı.
On yıllardır 'yüzler'ce insanı betimlediniz.
Sizce o yüzler şimdilerde hangi ifadeyi taşıyor?
Bugünkü gözlemlerimin Akademiyi bitirdiğim ilk günden ya da sanat yaşamımın başlangıcı 68 yıl öncesinden farklı olduğunu söyleyemem. Türkiye o günlere göre mutlaka çok 'büyümüştür'. Ancak büyümenin yoksul kesime katkısı olduğu söylenemez. Sınıf ayrımı daha da belirginleşerek sürmektedir. Bu sınıflara dahil olan insanlar değişmiştir sadece. Bu inancın doğrultusunda betimlediğim insan yüzlerinin sorgulayan ifadesi devam etmektedir.
Toplumsal gerçekçi resim anlayışı bugün gerek sanatkârda gerekse izlerkitlede yeterince karşılık gördü mü?
Bundan 60 yıl önce Leopold Levy atölyesinde öğrenci olmaktan kaynaklanan birlikteliğimiz sonucu sekiz arkadaş 'Yeniler Grubu' olarak Liman Sergisi'ni açtık. Liman Sergisi'nin halktan gördüğü inanılmaz ilgi birçok çevreyi rahatsız etmişti.
O günden beri toplumsal gerçekçi konuların bir takım insanları huzursuz ettiği yadsınamaz. Bu karşı itirazların süregeldiğini Güzel Sanatlar Akademisi'nde 13 yıl önce olan bir olay kanıtladı.
Toplumsal konuları irdeleyen bir grup ressam meslektaşımız resim bölümünden grafik bölümüne tayinleri çıkarılarak bir nevi resim bölümü öğrencilerinden uzaklaştırıldılar. Medeni anlamda bir düzeni kabul etmiş her ülkede toplumsal gerçekçi resim bir tür olarak mutlaka vardır. Olmaması yadırganır. Yeniler Grubu olarak bizim yaptığımız resimler, D Grubu egemenliğindeki Akademi çevresi başta olmak üzere baltalanmıştır. Hareketin durdurulması için ciddi önlemler alınmıştır.
Bu önlemler izleyici ve alıcıda da ürküntü yaratmış, hatta aldığı resmi yakan bile olmuştur. Tüm bu zorlamalara karşın sanatseverin toplumsal konulardan uzak duramadığı, bugün, bizim resimlerimizin evlere girmesiyle kanıtlanmıştır.
Bu retrospektifin amacı nedir?
Bugüne dek hiçbir başka işle uğraşmadan sadece resim yaparak ömrümü sürdürdüm. Binlerce resim ürettim. Evin Sanat Galerisi'nin düzenleyeceği 'Dünden Yarına' başlıklı bu sergi 68 yıllık sanat yaşamımda ürettiğim yapıtlarımı bir araya getirmeyi amaçlıyor. Yapıtlarımın arşivlenmesi, sahiplerine sertifika verilmesi, sonunda da tüm bu çalışmaların kutlanması sayılabilecek bir retrospektif sergi! Her sanatçının en fazla isteyebileceği bir olaydır, belki de altmış yıldan beri görmediğim resimlerimi tekrar görebilmek.
Böyle bir mutluluğa az sanatçının kavuşabileceğine inanıyorum. Bu sergi, sanatımdan ödün vermeden, bunca yıllık çabamın bir karşılığı.
Sona eren 20'nci yüzyılda sizde en büyük izi kimler bıraktı?
Picasso ve Şarlo. 20'nci yüzyılın insanlarına ulaşmayı başaran bu iki büyük sanatçı beni çok etkilemiştir. Hitler, Mussolini gibi canilerle alay ederek, onları halkların gözünde sıfır eden Şarlo'nun sanatsal gücüne de hayranım. Picasso ise 'Guernica' gibi büyük bir yapıtla vatanı İspanya'nın acısını dünyaya duyurdu.
Sonraki yıllarda ise Amerika'nın Vietnamlı masum halka gelişmiş askeri gücüyle saldırdığını yansıttığı eserle tüm dünya insanının sorunlarına duyarlı olduğunu kanıtladı.
Benim için sanatçı olmanın en önemli koşuludur insanların sorunlarına duyarlı olmak. Bu sanatçıların görüşlerini savunmak için gösterdikleri çaba beni hep etkilemiştir.