Anayasa reformu

AB'ye bir adım daha
Anayasa değişikliği paketi kabul edilirse basın özgürlüğü genişleyecek, YÖK'teki askeri üye ve DGM'ler kaldırılacak. CHP'li Kemal Anadol, "Reform paketini incelememiz daha bitmedi" dedi.

ANKARA - AB'ye uyum kapsamında Kopenhag Kriterleri'nin karşılanması amacıyla Anayasa'nın toplam 10 maddesinde değişiklik öngören teklif, önceki gece Meclis Başkanlığı'na sunuldu. Teklife göre değişiklikler, yayımlandığı tarihte yürürlüğe girecek, halkoylamasına sunulması halinde bütünüyle oylanacak. Paket, yarın Anayasa Komisyonu'nda.
Ulusal Program'daki (UP), 'Kadın-erkek eşitliğinin özellikle uygulamada sağlanması bir öncelik alanı olacaktır' taahhüdü doğrultusunda Anayasa'nın 10. maddesinde öngörülen değişiklikten vazgeçildi. Taslakta maddeye, şu fıkranın eklenmesi öngörülüyordu:
Kadına kota yok
"Kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olması esastır. Devlet, kadın ve erkeklerin her alanda eşit haklara sahip olması için tüm önlemleri alır. Ancak, yasa önünde eşitlik ilkesi özelliği nedeniyle belirli bir cinsiyet için diğerinden farklı olarak kanuni ve idari düzenlemeler yapılmasını veya başka önlemler alınmasını engellemez."
Ancak teklifte bu düzenleme, "Kadın ve erkek eşit haklara sahiptir" şeklinde tek bir cümle olarak yer aldı. Böylece kadın kotasına dayanak sağlayan düzenleme, Anayasa'ya girmemiş oldu.
Egemenlik paylaşımı
Ayrıca, ilk taslakta olmamasına rağmen, egemenlik paylaşımı 'temel hak ve özgürlükler' koşuluna bağlandı. Teklife göre, UP'deki taahhüt doğrultusunda
Anayasa'nın 90. maddesine, 'Usulüne göre yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklere ilişkin milletlerarası antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkacak uyuşmazlıklarda, milletlerarası antlaşma hükümleri esas alınır' cümlesi ekleniyor. Diğer düzenlemeler şöyle:
Ölüm cezası: Ulusal Program ve Katılım Ortaklığı Belgesi'nde yer alan taahhütler doğrultusunda, ölüm cezasına atıfta bulunan 15, 17, 38 ve 87. maddedeki hükümler Anayasa'dan ayıklanıyor.
Basın özgürlüğüne koruma: UP'nin 'Basın özgürlüğünün evrensel standartlarda uygulanması için gerekli tedbirler alınacak' taahhüdü doğrultusunda Anayasa' nın basım araçlarının korunmasını düzenleyen 30. maddesindeki basım araçlarının müsader edilmesine ilişkin hüküm kalkıyor.
Uluslararası Ceza Divanı: AB müktesebatının parçası olan Uluslararası Ceza Divanı Statüsü'nü imzalamayan tek Avrupa ülkesi
olan Türkiye'nin, talepleri karşılaması için Anayasa'nın 38. maddesi yeniden düzenleniyor. Maddeye 'Ölüm ve genel müsadere cezası verilemez' hükmü ekleniyor. Ayrıca maddedeki suç işleyenlerin geri verilmemesine ilişkin kurala, 'Uluslararası Ceza Divanı'na taraf olmanın gerektirdiği yükümlülükler hariç' istisnası ekleniyor.
YÖK'te askeri üyeye son: 131. maddenin ikinci fıkrasındaki,
'Genelkurmay Başkanlığı'nca seçilecek üye' ibaresi kaldırılıyor.
DGM'ler: DGM'lerin kuruluş ve işleyişini düzenleyen Anayasa'nın 143. maddesi kaldırılıyor.
Denetim: Anayasa'nın 160. maddesinin 'Silahlı Kuvvetler'in elindeki devlet mallarının TBMM adına denetlenmesi usulleri, milli savunma hizmetlerinin gerektirdiği gizlilik esaslarına uygun olarak kanunla düzenlenir' şeklindeki son fıkrası kaldırılıyor.
AKP Grup Başkanvekili Haluk İpek, kadın-erkek eşitliğiyle ilgili maddede kadınlara yönelik pozitif ayrımcılığa yer verilmemesini şöyle açıkladı:
"Kadınlar istemedi. 'Ayrımcılık değil, eşit şartlarda yarışmalıyız' dediler."