Ankara'da tansiyon yüksek

Keçiören ve Altındağ'da AKP, Yenimahalle'de ise CHP'nin şansı yüksek. Mamak'ta SHP, CHP'nin adayını destekliyor...
Haber: İsmet DEMİRÖĞEN / Arşivi

KEÇİÖREN

EskiAnkara' nın bağları, bahçeleri üzerine kurulan Keçiören'de bugün çiftlik ve bağevlerinin yerinde binalar yükseliyor. Keçiören' de MHP ile AKP arasında son beş yıldır kıyasıya bir yarış yaşanıyor. 1994'te MHP'den belediyebaşkanı seçilen Turgut Altınok, 1999 yılında FP'den aday oldu ve yine kazandı.
İlçenin en büyük sorunu ulaşım. Belediyenin en büyük sorunu ise borçlar. Keçiören metrosu projesi uzun süre ihmal edildi. Seçim öncesinde temeli atıldı.
Öne çıkan projeler
Belediye 10 yıllık dönemde 'şelale' ve 'maket kale' projleriyle
öne çıktı. Şimdi de Başbakan Tayyip Erdoğan'ın konutunun bulunduğu ilçe olarak anılıyor.
Altınok'un yaptığı spor kompleksleri ve modern pazar yerleri halkın beğenisini kazandı.
Yerel seçim öncesinde Altınok'un büyükşehirbele-diye başkan adaylığı beklemesi, buna karşın Melih Gökçek'in aday gösterilmesi dolayısıyla siyasi çekişmenin doruğa çıktığı ilçede gizli bir Gökçek-Altınok mücadelesi yaşanıyor. Altınok yanlıları Gökçek'e oy verilmeyeceğini savunurken, Gökçek de Altınok'tan fazla oy alma hesabı yapıyor.
Bu çekişmeden umutlanan MHP ile CHP adayları yarışa ortak olmaya çalışıyor.
CHP'nin adayı eski Ankara Belediye Başkanı Ali Dinçer'in kardeşi Tahir Dinçer. MHP Muzaffer Pala'nın kişisel gücüne ve ilişkilerine, erken başladığı kampanyasına güveniyor. Ancak Altınok favori.

Altınok: Burası bir rüya şehri olacak

"İlçede 10 yıldır görevdeyiz ve bu sürede zaten pek çok iş yaptık. Vaat ettiklerimizin hemen hemen hepsini gerçekleştirdik. Sıra artık Keçiören'i geleceğe taşıyacak projelerde.
Kalaba Vadisi'nde yapımı süren spor kompleksini ve Estergon Kalesi'ni hizmete açacağız. Estergon Kültür Merkezi-Subayevleri arasında turistik amaçlı hizmet verecek teleferik yapacağız.
Temeli atılan 177 metre yüksekliğiyle Türkiye'nin en büyük kulesi olan Cumhuriyet Kulesi'ni tamamlayacak, Keçiören'e yeni bir kültür merkezi inşa edeceğiz. Ayrıca Ovacık'ta içerisinde spor kompleksi, konferans ve çok amaçlı salonlarla düğün salonları bulunan kültür köyü yapacağız. Ovacık'ta geleneksel Ankara Evi ve Safranbolu Evleri'nin örneklerinin yaşatılacağı yeni ve modern bir kent kuracak, proje konusunda vatandaşa yardımcı olacağız. Binlerce ağaç dikerek yeni gül bahçeleri oluşturacağız.
Gecekondu bölgelerindeki imar yollarının tamamını açarak gecekondulaşma oranını sıfırlayacak, yapılaşan gecekondu mahallelerinin yol, bordür ve kaldırım çalışmalarını bitireceğiz.
İlçede her mahalleye iki sağlık ocağı açmayı hedefliyoruz. Turizm şehri olma yolunda kararlılıkla ilerleyen Keçiören' deki bu gelişmeyi hızlandıracak, ilçemizi binlerce yerli ve yabancı turistin ziyaret ettiği bir rüya şehri yapacağız."

Pala: Milli kültüre hizmet
"Hizmetin merkezine insanı yerleştiren, kaynakları insan için kullanan bir belediyecilik anlayışıyla çalışacağız. Tinerci ve madde bağımlılarının tedavisinin yapıldığı, topluma kazandırıldığı, diğer yandan çocukların ruh ve beden sağlığı, gelişimi için okullara yardımda bulunan işbirliği gerçekleştiren bir çalışma içinde olacağız. Koruyucu hekimlik için sağlık ekiplerimizi güçlendireceğiz, gezici sağlık ekipleri kuracağız.
Yaşlılarımızın hoş vakit geçireceği mekânlar oluşturacak, yoksullara yardım merkezleri kuracağız. Evlerde yapılan üretimin pazarlanmasını sağlayacağız. Öğrencilerimiz için ücretsiz sınavlara hazırlık ve herkese meslek kursları açacağız. Ailelere rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmeti sunacak, mahallelerde emekli ve gönüllülerin çalışacağı belediye hizmet bürolarıyla hobi evleri kuracağız. Yokluk ve yoksullukla mücadele çerçevesinde ihtiyaç fazlası gıda ve eşyayı ihtiyaç sahiplerine dağıtacağız. Milli kültürü geliştirici ve birliğimizi pekiştirici faaliyetler için özel ekipler oluşturacağız. Okulların çevre düzenlemesi ve temizliğini yapacağız."

Dinçer: Demokratik yönetim

"Belediyeyi katılımcı, çoğulcu, etkin ve demokratik bir anlayışla yöneteceğiz. Toplum ve kamunun yararı doğrultusunda hukuka uygun, dürüst, verimli, kaliteli ekonomik hizmet üreteceğiz. İncirli, Etlik, Aktepe ve Sanatoryum civarında semt belediyeleri kurarak hizmeti halkın ayağına götüreceğiz. Otoparkı, ışıklandırması, tuvaleti ve kullanma suyu bulunan kapalı çağdaş pazar yerleri yapacağız. Kültür ve sanat merkezleri çoğalacak.
Semtevleri kurup üniversiteye hazırlık kursları açacağız, kadınlara, gençlere ve yaşlılara yönelik spor, eğlence ve kültür etkinlikleri düzenleyeceğiz. Belediyenin kişi ve kuruluşlara olan borçları ödenecek ve belediye mülkleri üzerindeki hacizler kaldırılacak. Yeşil alanlar çoğaltılacak. Yürüyüş yolları, spor merkezleri ve eğitici oyun alanları özürlü yurttaşlarımızın da yararlanabileceği şekilde yaygınlaştırılacak.
Başarılı öğrencilere belediye binasında ücretsiz üniversite ve Anadolu lisesi kursları açılacak ve bu öğrenciler belediye araçlarıyla taşınacak. Belediyenin tüm birimlerinde iş ve işlemler elektronik ortamda sonuçlandırılacak ve e-belediyecilik anlayışı geliştirilecek."



Y. MAHALLE

Çayyolu'nda üst gelir, gecekondularında alt gelir gruplarının yaşadığı, Demetevler gibi plansız ve sağlıksız yüksek binaları, heyelan bölgesindeki kondularıyla Ankara mozaiğini yansıtıyor. İlçede, en büyük sorun kaçak yapılar, gecekondular, altyapı ve büyükşehir hizmetlerinin esirgenmesi.
Sol parti tercihi dolayısıyla bir süre belediye otobüsleri bile esirgenen Çayyolu bölgesi ulaşım sorununun çözümünü bekliyor. Türkiye'nin en borçlu belediyelerinden biri olan Yenimahalle'de, CHP mevcut başkan Tuncay Alemdaroğlu'nu aday göstermedi, Ufuk Ataç'ı tercih etti. AKP ise Ahmet Duyar'ı aday yaptı.
Yarış iki parti arasında. AKP ev ev gezerek oy toplarken, CHP adayı Ataç, Batıkent ve Çayyolu'nun eğitimi yüksek seçmenlerine güveniyor.

Duyar: Çözümü halkla bulacağız

"İlçenin imar ve uygulama planlarını geciktirmeden tamamlayarak uygulayacağız. Kangren olan Demet İkinci Etap'ta planları en kısa sürede sonuçlandırıp, imar ve fen işleri alanında işlemleri hızla tamamlayacağız. Çöp toplama ve temizlik konusunda hassas olacağız. Çöplerin ayrıştırılarak atılmasını özendirerek belediyeye kaynak aktaracağız. Sağlık ocağı sayısını artırıp, kreşler açacağız. Sanayi ve ticaret merkezleri yöneticileriyle birlikte işsizliğin çözümü konusunda çalışmalar yapacağız. Çok katlı otoparklar yapacak, kaldırımları işgalden kurtaracağız. Pazar yerlerinin üstünü kapatıp çok yönlü kullanıma sunacağız.
İsimli ağaç veya sahipli ağaç projesi başlatacak, yeşil alanları ve parkları artıracağız. Şentepe ve Yahyalar'da kentsel dönüşüm projesi geliştireceğiz. Semtlerde belediye tahsilat bürolarını çoğaltacak, internetten ödeme imkânı sağlayacağız.
Her semte hobi merkezi
Çayyolu'ndaki modern yapılaşma alanlarında örnek Ankara Evleri projelerini rekreasyon alanlarıyla zenginleştirerek, bölgesel-natürel ürün pazarları şeklinde yaygınlaştıracağız. Semtlerin sorunlarını bölge halkının da katılımıyla birlikte çözeceğiz.
Emekli ve yaşlılar için her semtte hobi merkezleri oluşturacak, kişi başına 5 milyar lirayı aşan borcu hızla ödeyeceğiz. Kendine has kültür ve sosyal doku vereceğimiz Yenimahalle'de huzur ve güven yaratacağız. Halkın refahı için elimizden geleni yapacağız."

Ataç: Hedef yıldız ilçe

"Belediye çalışmalarını, 52 mahallede oluşturulacak danışma kurullarıyla şekillendireceğiz. Kültür merkezleri kurarak, sivil toplum örgütlerine çalışma olanağı sağlayacağız. 'Önce insan' ana ilkemiz olacak.
Meslek edindirme kursları açacağız. Kursiyerlere ücret vereceğiz, sigortalarını ödeyecek ve istihdamı da garanti edeceğiz. Özürlüleri başkalarına muhtaç olmaktan çıkaracak ortamları yaratacağız. Altyapı sorunlarını kökten çözecek, temiz ve yeşil bir Yenimahalle için her türlü projeyi hayata geçireceğiz.
Su temini, atıkların değerlendirilmesi, ulaşım, enerji ve iletişim sorunlarını çözecek, planlı kentleşme, sağlıklı çevre, kültür, bilim ve sanat konularında ilçemizi örnek hale getireceğiz.
Sosyal hizmetler, arsa, konut, işyeri siteleri, işsizlikle mücadele ve kadınların, gençlerin kamusal alana çıkmasıyla siyasete katılması konusunda örnek çalışmalar yapacağız. El emeği pazarları kuracak, kreş ve gündüz bakımevi oluşturacağız.
Gençler için üniversitelere hazırlık, İngilizce ve bilgisayar kursları düzenleyeceğiz. e-devlet uygulaması, gelir politikası ve finansman kaynakları ile ilçemizi başkentin yıldızı yapacağız."


MAMAK

Mamak, başta patlamaya hazır çöplüğü olmak üzere gecekondudan yoksulluğa, ulaşıma kadar sorunlarla boğuşuyor. Mamak çöplüğü yıllardır kapatılmayı bekliyor. Çöplük biriken metan gazı nedeniyle patlamaya hazır bomba gibi. Çöplükten sızan sular da İmrahor Vadisi'ni tehdit ediyor, yeraltı sularını kirletiyor.
Doğukentveİmrahor Vadisi projeleri hayata ge-çirilemedi, organize sanayi bölgesi projesi de ekonomik krize takıldı. Gecekondular ıslah planlarını bekliyor.
2002'de yapılan milletvekili seçimlerinde AKP dış mahallelerde ortalama yüzde 55 oranında oy alırken, Yeşilbayır Mahallesi'nde oran yüzde 70'e kadar çıktı. İlçenin kent merkezinde kalan bölümünde ise sosyal demokrat oylar dengeyi sağlamasına karşın seçim kazandırmaya yetmiyor.
SHP'nin aday çıkarmayarak CHP'yi desteklediği seçimde AKP ile CHP yarışıyor. CHP eski başkan Selahattin Öcal, AKP ise şimdiki başkan Gazi Şahin'le seçmenin karşısına çıktı.

Şahin: İnsana önem vereceğiz

"Beş yıllık dönemimizde yapılan çalışmaları tüm hızıyla devam ettireceğiz. Modern kent yaşamının gereklerine yöneleceğiz. Eğlence, ulaşım, konut, alışveriş merkezleri, sosyal yaşantı gibi olguların çağımız düzeyine ulaşması için belediye olarak tüm olanaklarımızı Mamaklılar için kullanacağız. Kentsel dönüşüm projelerini genişleterek ilçenin dört bir yanına yayacağız. İmar çalışmalarını tamamlayacağız.
Yeşil alanları ve spor alanlarını hızla bitireceğiz. Büyük iş merkezleri kurarak istihdamı artıracağız. İlçemiz için önem arz eden mevcut projeleri bitireceğiz.
Hatip Çayı'nı ıslah ederek mesire alanı oluşturacağız. Sanayi sitelerinin inşaatına başlayacağız. Bugüne kadar hiçbir belediyede bulunmayan insan kaynakları birimi oluşturarak işsiz gençlerimize iş bulmaları konusunda yardımcı olacağız.
Her mahallede danışma büroları kuracak, belediyemize ait bir ekmek fabrikası yapacağız. İnsana önem vereceğiz."

Öcal: Belediyeyi geri alacağım

"Oy farkını kapatıp Mamak'ı geri alacağım. İddialıyım. Mamak'ı 'Başköy' olmaktan çıkaracağım. Borcu nedeniyle SSK'ya satılan Mamak Belediyesi'ni işgalden kurtarıp, ödenmemiş ücretleri ödeyeceğiz. Hatip Çayı projesi içinde kalan Mamaklıların hak kayıplarını gidereceğiz.
Doğukent çalışmaları hemen başlatılacak. Ankaray'ın Doğukent'e kadar uzatılması öncelikli hedeflerimiz arasında. Kaçak ve sağlıksız yapılaşma önlenecek.
İşsizlerimizin, yoksullarımızın iş ve meslek sahibi olabilmesi için çalışacağız. Kadınlarımız için meslek kursları açıp edinilen becerilere uygun iş olanakları sağlayacağız. Başarılı ve yoksul öğrencilere burslar vereceğiz. Gençler için eğitim ve kültür evleri kurulacak.
Bayındır Barajı Havzası ve civarı, Üreğil orman alanı, Doğukent Kuruçay Vadisi çalışmaları Mamaklılara yakışır hale getirilecek. Mamak çöplüğünü kapatarak üzerinde çiçekler açtıracağız. Günün her saati halkın hizmetinde, kapısı açık, güler yüzlü, katılımcı, çok sesli, ayrımsız hizmet anlayışıyla demokratik işleyişi yaşama geçireceğiz."


ETİMESGUT

İlçenin en büyük sorunları işsizlik, ulaşım ve altyapı yetersizliği. İlçe Ankara ile bütünleşememenin sancısını yaşıyor.
Başkanlık için AKP, CHP ve MHP yarışıyor. Mevcut başkan MHP'li Enver Demirel, ikinci kez kazanabilmek için mücadele ediyor. AKP adayı Serhat Kemal Yılmaz, partisinin 2002'de aldığı oya güveniyor. CHP ise ilçenin eski kaymakamı Mesut Sarıkaya ile seçimde iddialı.

Yılmaz: İlçeyi kalkındıracağız

"Temel sorunlarımızdan biri olan işsizliğin çözümü için meslek edindirme kursları açacağız. Eskişehir ve İstanbul karayollarına bağlantı yapacağız. Eryaman-Etimesgut arasındaki kopukluğun giderilmesini sağlayacağız. Ana caddemizin trafiğini yeniden düzenleyecek, Bağlıca Köyü'nden Eskişehir Yolu'na bağlantı yapacağız.
Tren yolunu yeraltına almaya dönük girişimlerde bulunacağız. Gecekondu yapımını önleyecek, imar İslah programları uygulayacağız. Pazaryerlerini kapatacak, marketlerdeki gibi sepetler koyacağız. Eryaman'da ihtiyaç olan hayvan bakım ve koruma için merkez kuracağız. Kurban kesim için ihtiyacımız
olan bir alan yapacak, yeşil alanları artırarak, çevre düzenlemesi yapacağız.
Uluslararası etkinliklerin yapılacağı, fuar alanı ve kongre merkezinin yer alacağı bir merkez inşa etmek için arsa karşılığı şeker fabrikasının yerini almaya çalışacağız. Sosyal, sportif, kültürel etkinlikler ve çalışmalar da hızla ve artarak yapılacak. İlçeyi kalkındıracak yatırımlar teşvik edilecek."

Sarıkaya: Sıra artık bizde

"Etimesgut'un metropol ilçe olmasının üzerinden 15 yıl geçti. Bugüne kadar sosyal demokratlar kazanamadı. Bu kez sosyal demokrat belediye işbaşına gelecek. Çünkü ilçenin bize ihtiyacı var.
İlçe bugüne kadar yok sayıldı. Etimesgut bunun farkında, uzun süredir arayış içindeydiler, ben buna son vereceğim. Yerel ve metropol ölçekli projelerle ilçede dönüşümü gerçekleştireceğiz. İşizliğe çözüm için özel sektör yatırımlarının ilçeye yönelmesini sağlayacağız.
El becerileriyle imalat ve üretime olanak sağlayan, sosyal- kültürel etkinliklerin yapılacağı belde evleri kuracağız. İlçemiz sakinlerinin tedavi hizmetlerini alabilecekleri hastane ve polikliniklerin kurulması için gerekli girişimlerde bulunacağız. Ulaşımın yükünü çeken banliyö treninin hızlı trene dönüşmesine çalışacağız. İstasyonla yerleşim birimleri arasına ücretsiz servisler koyacağız. Başkentlilerin tatilini geçireceği rekreasyon alanları yapacağız. Tiyatro, sinema ve konserler için altyapıyı sağlayacağız. Spor salonu kuracağız."

Demirel: Büyük işler yaptık
"Belediye başkanlığım süresince ihtiyaçlarımızın büyük kısmını tamamladık. Yeni dönemde ilçemizin merkezini yeniden düzenleyeceğiz. Kent konseyi oluşturarak, halkın hizmetin parçası olmasını sağlayacağız. Eryaman'da sağlık, güzellik ve spor merkezleri kuracağız. Çocuklarımız için kreş ve etüt merkezleri oluşturacak, belediye spor kompleski yapacağız. Evcil hayvanlar için pansiyon oluşturacağız. Belediye hizmetlerinde teknolojinin
olanaklardan faydalanacağız."


ALTINDAĞ

Altındağ, 1. ve 2. Meclis binaları, tepeleri, kalesi, gecekonduları, cezaevi ve fakirliğiyle ünlü. İlçedeki en önemli sorun gecekondular ve işsizlik. İmar planları tamamlanmadığı gibi gecekondu ıslah projeleri de uzun yıllardır yaşama geçirilemedi.
Kent büyüdükçe gecekondular kentin merkezinde kaldı. Bir konduda 8-10 nüfus yaşıyor. İlçedeki yoksul vatandaşlar, belediyenin yardımlarıyla ayakta.
Altındağ'da belediye başkanlığını 1999 seçiminde FP'den Ziya Kahraman 57 bin oyla kazandı. Kahraman, AKP'li oldu ama yeniden aday gösterilmedi. Yerine vali yardımcılığı yapmış Veysel Tiryaki tercih edildi.
Dar gelirli halkla yeniden buluşma mücadelesi veren CHP, Murat Uzun, SHP eski belediye başkanı Ali Rıza Koç, DSP de eski milletvekili Ayşe Gürocak ile 28 Mart için yarışta. 2002 seçim sonuçlarına bakılırsa AKP seçimi kazanmaya daha yakın.

Tiryaki: Hedef yeni bir belediye
"Gecekonduları ıslah projesini hayata geçireceğiz. Sağlık, eğitim, kültür ve iş istihdamı alanlarında yoksullukla mücadele ve kent yoksulluğunu önleme çalışmaları yapacağız. Tarihi Ankara Kalesi ve Ankara evlerinin rehabilitasyon çalışmalarını gerçekleştireceğiz.
Altındağ'ın manevi coğrafyasına yönelik yeniden yapılaşma projelerimiz olacak. Kent bilgi sistemi ve coğrafik bilgi sistemine hemen geçeceğiz.
E-belediyecilik uygulamasıyla teknolojik gelişmeleri belediye hizmetlerine yansıtacak, belediyeyi yeniden yapılandıracağız. Tasarım, marka, pazarlama ve fuarcılık açılarından bakarak mobilya merkezimiz sitelerin yeniden yapılandırılmasını sağlayacağız."

Koç: Turizme öncelik verilecek
"Kale ve çevresindeki mahallelerin koruma imar planları tamamlanacak ve Kaleiçi, başkentin en güzel tarihi turistik bölgesi haline getirilecek. Baraj, Dereboyu, Beyleriçi ve Solfasol bölgelerinin imarı tamamlanacak. Eski Altındağ bölgesinde iki dönemdir büyükşehir yönetimince rafa kaldırılan Bentderesi Vadisi Projesi ile Gökçenefe, Çalışkanlar projeleri yeniden uygulanacak ve 5 bin konut üretilerek halk çağdaş yapılara, çevre düzenlemesine kavuşacak.
Altındağlıların ücretsiz yararlanacağı sosyal hizmet evleri, kapalı spor salonu yapılacak. Görme ve fiziksel engelliler için yaşam köyü, yoksul ve kimsesizler için tedavi bakım evleri oluşturacağız. Çevre yolu dışında canlı hayvan pazarı, evcil hayvanlar için tedavi ve bakım merkezi kurulacak. Her yıl başarılı öğrencilere burs verecek, öğrenci yurdu yaptıracağız. Eski Altındağ yepyeni ilçe olacak."

Uzun'dan 'Altın üçgen'

"Altındağ'ı bir takımla yönetmeye adayız. Tarihsel yapımızı koruyacak ve turizmi geliştirecek bir bakışımız olacak. Gökçenefe-Doğanşehir, Bentderesi-Vadi Projesi, Hasköy-Yunus Emre, Güneşevler-Ali Ersoy Mahallesi gelişme planını süratle uygulayacak, yüzde 85'i gecekondudan oluşan ilçeyi çağdaş konutlarla çevireceğiz. Sorunları 'Altın üçgen' anlayışıyla çözeceğiz.
  • Halk belediyeciliği yapacağız. Yokluk ve yoksulluk içinde yaşayan halkın refah düzeyini mutlaka yükselteceğiz, bunun için gerekeni yapacağız. Devletin belediyesi değil, insanı zengin olacak.
  • Sosyal belediyecilik yapacağız. Cumhuriyet ve çağdaşlaşma değerlerine uygun bir belediye kuracağız. Sosyal programları artırarak uygulayacak, bunları TV kameraları önünde değil, akşam güneş battıktan sonra yapacağız.
  • Hizmet belediyeciliği yapacağız. Çöpten asfalta, parktan kültür merkezlerine kadar kentsel projeler hazır. 'Oy namustur, sözlerim de namustur' sloganıyla Altındağ'ı yoklukta değil, varlıkta eşit kılacak hizmet politikasıyla hareket edeceğim."


  • Mehmet Ö. ALKAN

    Eski seçimlerden seçmeler
    Seçimler, delegeler ve inekleri
    Türkiye'de Siyasi Partiler Yasası ilk kez 1965 yılında çıkarıldı. Bu kanun, dünyada çıkarılan ilk siyasi parti yasalarından biriydi. Kanunda pekiştirilen 'önseçim' sistemi, 1965-1980 arasında siyasal yaşamımıza damgasını vuran kurumlardan biriydi. 'Delege saltanatı', 'delege tavlamak',
    'delege avlamak', 'parti ağası' veya 'delege ağası' gibi deyimler de siyasal yaşamımıza bu dönemde girdi.
    Önseçim sistemi 1960'a kadar yaşanan, merkezden aday belirleme sistemine bir tepkiydi. Daha 1961 Anayasası yapılırken, delege sistemi tartışılmıştı. Başlıca sakıncasının, 'egemenliğin' Türk milletine ait
    olmaktan çıkarılarak, delegelere, yani belirli kişi veya zümrelere bırakılacağı şeklinde ifade edilmişti. Uygulamada da sorunlar ortaya çıkmakta gecikmedi.
    Yapılan eleştirilerde, önseçimle, seçim hakkının vatandaşların elinden alındığı, sayıları belirli olan bir delege zümresinin özel 'oy'una bırakıldığı vurgulanıyordu. Bir anlamda önseçim nedeniyle, seçimler iki dereceli hale gelmişti. İkinci derece durumuna gelen genel oyun, bir tür formalite haline dönüştüğü de belirtiliyordu. Zira, genel seçimlerden 42 gün önce sona eren ön seçimlerle, adaylar delegelerin oylarıyla seçilmiş, bir anlamda seçimler de bitmiş oluyordu. Dolayısıyla önseçim, neredeyse bir tür son seçime dönüşmüştü. Bu durumda adaylar, seçmenlerden çok, delegeleri hoş tutmak zorundaydılar. Delege sistemini eleştiren fıkralar da bu dönemde yaygınlaştı.

    Delegenin ineği
    "Adayın biri yanında eşi, yolda giderken karşısına gelenleri selamlıyormuş. Karısı sormuş: -Kim bu?
    - Delege!
    Az daha gitmişler, adam yine selam vermiş: - Bu kim?
    - Delege!
    Biraz sonra, yol kıyısında otlayan bir ineğe de selam verince adayın karısı dayanamamış: - Hadi onlar delegeydi, ineğe niye selam verdin?
    - Ya inek de, delegenin ineği ise?"
    [Mustafa Ekmekçi; 'Ankara Notları' Cumhuriyet Seçim
    77 (İstanbul: Altın Kitaplar Matbaası, 1977) s.257]

    Osmanlı'da ilk çokpartili seçim
    Tarihimizdeki ilk çokpartili seçimler, 1908 yılının sonlarında yapılmıştı. Bu seçimlere Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti (OİTC) ile 14 Eylül 1908'de, Prens Sabahattin taraftarlarının kurduğu Ahrar Fırkası (Partisi) (AF) katılmıştı.
    İstanbul'da mebus seçimleri için oylar 11 Aralık 1908'de Büyük Postahane Binası'nda kullanıldı. OİTC işi şansa bırakmak istememiş ve bina Birinci Nişancı Taburu tarafından korunmuştu. Aslında bu önlem ikinci seçmenlere verilen bir gözdağı niteliğindeydi. Seçimler, ordunun manevi baskısı altında geçmişti. Dolayısıyla İttihat ve Terakki listesi İstanbul'dan
    'tulum çıkardı'.
    Bu köşede yer alan Osmanlıca belge (OİTC) İstanbul adaylarını gösteren ve seçim sırasında ikinci seçmenlere dağıtılan ve oy pusulası olarak da kullanılabilen listedir. Aşağıdaki listedeki isimleri sırasıyla yazarken, ikinci seçmenlerden aldıkları oyları da parantez içinde belirttik.
    Ahmed Rıza Bey (472), Manyasizade Refik Bey (503), Hoca Nusuh Efendizade Mustafa Asım Efendi (475), Tanin Sermuharriri Hüseyin Cahid Bey (354),
    İstişare Odası Mümeyyizi Ahmed Nesimi Bey (425), Davavekili Krikor Zöhrab Efendi (392), Divan-ı Umumiye Hukuk Müşaviri Bedros Hallacyan Efendi (461), Reji Hukuk Müşaviri [Albert Vitali] Feraci Efendi (455), dava
    vekillerinden Kostantin Kostantin idi Efendi (369), ve Dava vekillerinden Pandelaki Kozmidi Efendi (340).
    AF bir tek İstanbul'da örgütlenebildiği için seçimlere de yalnızca
    İstanbul'da katılmıştı. Ankara'da bir aday kendi çabası ile AF adayı olarak Meclis'e girmişti. O dönemde değişik partilerin listesinde aday olarak yer almak olanaklıydı. Bu nedenle AF'nin listesinde yer alan dört aday bu listeden seçimleri kaybetmişler, ama İttihatçıların listesinde de oldukları için seçimi kazanmışlar, mebus olmuşlardı.

    İlk parlamento binası



    II. Meşrutiyet'in ilk parlamentosu 17 Aralık 1908 Perşembe günü İstanbul'da
    toplandı. Parlamento Ayasofya ile Sultanahmet Camii arasında yer alan ve 1933 yılında yanan görkemli bir yapıydı. Coşkulu törende, sözleri Samih Bey'e, bestesi Zâti Bey'e ait olan 'Meclis-i Mebusan Marşı' çalınmıştı.

    Seçim Yasası ve rakı
    Seçim Yasası 1946'da görüşülürken, Yozgat Milletvekili Meclis Başkanlığı'na bir önerge vermiş ve milletvekili seçilmek için yabancılarla evli olmamak şartı getirilmesini teklif etmişti.
    Milletvekili, durumu Meclis'e şöyle açıklamıştı:
    "S. İçöz (Yozgat)-Sayın arkadaşlarım; Memurin Kanunu'nda; devlet memurlarının ecnebilerle evli olmasını meneden hüküm vardır. O memur ki yalnız masasından mesuldür. Ne devletin esrarına vakıftır, ne de hiçbir malumatı vardır. Bir milletvekili tatil zamanı, yazın mesela herhangi bir ecnebi memlekete gittiği vakit kayınbabasının, kayınbiraderinin yanında oturur.
    Hele bir-iki kadeh tek araya girerse bütün esrar-ı devleti
    ifşa edebilir. Binaenaleyh bu kaydın ilavesini bilhassa rica ederim. (kabul sesleri)" [TBMM Tutanak Dergisi Cild: 24, Dönem: VII, Toplantı:
    3, Birleşim: 59, Oturum: 1 (5 Haziran 1946) (Ankara: TBMM Basımevi, 1946) s.43]
    --------------------
    YARIN: İzmir-Karşıyaka, Konak, Bornova, Balçova, Çiğli, Buca