Beş parti kapatıldı, deneyimli DTP'nin yedeği hazır: BDP

HEP, ÖZEP, ÖZDEP, DEP, HADEP, DEHAP ve DTP son 20 yıl içinde kapatılan aynı siyasi hareketin partileri. Yedek parti ise 41 ilde örgütlenmesini tamamlayan BDP...



BEHZAT MİSER


ANKARA - DTP, Anayasa mahkemesinin ‘bölücü eylemlerin odağı olduğu’ gerekçesiyle kapattığı beşinci parti oldu. ÖZEP ve DEHAP adlı partiler de kendini feshetmişti. DTP’nin kökleri olan ve bundan sonra yoluna Barış ve Demokrasi Partisi (BDP) adı altında devam edecek 20 yıllık Kürt siyasi hareketinin tarihsel gelişimi şöyle oldu:

Halkın Emek Partisi (HEP): SHP milletvekilleri Kenan Sönmez, İsmail Hakkı Önal, Ahmet Türk, Salih Sümer 16 Kasım’da partiden ihraç edilmesinin ardından, 7 Haziran 1990’da Halkın Emek Partisi’ni (HEP) kurdular ve Fehmi Işıklar’ı genel başkan seçtiler. HEP, 1991 seçimlerinde SHP ile ittifak yaparak, 18 milletvekiliyle Meclis’e girdi. HEP, “Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozma amacını taşıdığı ve faaliyette bulunduğu” gerekçesiyle 14 Temmuz 1993’de kapatıldı.

Özgürlük ve Eşitlik Partisi (ÖZEP): HEP kapatılmadan önce 25 Haziran 1992’de kurulan partiye geçen 18 milletvekili kurdu. Aynı yıl parti HEP’e katılarak kendini feshetti.

Özgürlük ve Demokrasi Partisi (ÖZDEP): HEP’in kapatılma ihtimaline karşı Ekim 1992’de kurulan parti hakkında dava açıldı ve davanın sonuçlanmasını beklemeden parti Nisan 1993’te fesih kararı aldı. Karar, Anayasa Mahkemesi’ne ulaşmadan parti kapatıldı.

Demokrasi Partisi (DEP): HEP’in kapatma davası sürerken 7 Mayıs 1993’de kurulan partinin Genel Başkanlığı’na Yaşar Kaya getirildi. Ancak kısa süre sonra Yaşar Kaya ve yedi parti yöneticisi tutuklandı. SHP’den siyasete giren ancak partiden ihraç edilen Kürt milletvekilleri bir süre sonra DEP’e katıldı. 4 Eylül 1993’te DEP milletvekili Mehmet Sincar, Batman’da öldürüldü.
Meclis, 2 Mart 1994 tarihinde DEP milletvekilleri Hatip Dicle, Orhan Doğan, Leyla Zana, Ahmet Türk, Sırrı Sakık ve Bağımsız Şırnak milletvekili Mahmut Alınak’ın dokunulmazlıklarını kaldırdı ve tutuklandılar. Toplam 89.5 yıl hapis cezası verildi. Anayasa Mahkemesi, DEP hakkında 16 Haziran 1994’te kapatma kararı aldı.

Halkın Demokrasi Partisi (HADEP): DEP kapatılmadan 11 Mayıs 1994’de, Murat Bozlak ve eski DEP’li milletvekillerince kurulan parti, 37 belediye başkanlığı kazandı. Parti kongresinde Türk bayrağının indirilmesi üzerine Bozlak ve parti yöneticileri tutuklandı. HADEP, 13 Mart 2003’de kapatıldı.

Demokratik Halk Partisi (DEHAP): 24 Ekim 1997’de kuruldu. 2002’de Anayasa Mahkemesi’nde, “örgütlenmesini tamamlamadan seçimlere girdiği” iddiasıyla hakkında kapatma davası açıldı. DEHAP, 19 Kasım 2005’de kendini feshetti.

Demokratik Toplum Partisi (DTP): Anayasa Mahkemesi kararıyla dün kapatılan DTP, 9 Kasım 2005’de kuruldu. DTP, ilk kez girdiği 2007 seçimlerinde Meclis’te grup kurdu.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, 16 Kasım 2007’de DTP hakkında kapatma davası açtı. Davanın ana gerekçesi partinin ‘devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü aleyhine eylemlerin odağı haline gelmesi’ oldu.

BDP ile devam
DTP’nin kapatılması ihtimaline karşın, 2 Mayıs 2008’de BDP kurulmuştu. 2 Mayıs 2008’de İçişleri Bakanlığı’na kuruluş dilekçesi verilen BTP’nin kurucu genel başkanlığını Avukat Mustafa Ayzit’e verilmişti. Partinin amblemi sarı zemin üzerinde yeşil meşe ağacından oluşuyor. Partinin kurucu üyeleri arasında DTP avukatı Mahmut Tanzi, kapatılan HADEP eski Bağlar Belediye Başkanı Cabbar Leygara, eski Sur Belediye Başkanı Cezayir Serin gibi isimler de bulunuyor. Partinin 1. Olağan Kongresi 7 Eylül 2008’de yapıldı ve Demir Çelik BDP Genel Başkanlığına seçildi.
Çelik, 2004’te DTP’nin seçim işbirliğine gittiği SHP’den Varto Belediye Başkanı seçilmişti. Çelik, BDP Genel Başkanlığına seçildiği için Belediye Başkanlığından ayrılmıştı. BDP, seçime girmek için 41 ilde örgütlendi ve 29 Mart yerel seçimlerine de katıldı.