Bilgi Edinme Hakkı Kanunu yürürlüğe girdi

Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, yürürlüğe
girdi.Resmi Gazete'de 24 Ekim 2003'te yayınlanan yasanın yürürlüğe girmesi için tanınan 6 aylık süre bugün doldu

Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, yürürlüğe
girdi.Resmi Gazete'de 24 Ekim 2003'te yayınlanan yasanın yürürlüğe girmesi için tanınan 6 aylık süre bugün doldu.
Yasa, yargı denetimi dışında kalan idari işlemlerden, kişinin
çalışma hayatı ve meslek onurunu etkileyecek nitelikte olanların da
bilgi edinme kapsamına alınmasını öngörüyor.
Buna göre, yargı denetimi dışında kalan Yüksek Askeri Şura (YAŞ),
Cumhurbaşkanlığı ile Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu (HSYK)
kararları da yasa kapsamında olacak. Sivil ve askeri istihbarat
birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler de,
''kişinin çalışma hayatı veya mesleki onurunu etkileyecek nitelikte''
ise yasa kapsamında değerlendirilecek.
Tüzel kişiler ve yabancılara da belirli şartlar çerçevesinde bilgi
edinme hakkı tanıyan yasaya göre, bilgi edinme başvurusu reddedilen,
''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu''na itiraz edebileceği gibi idari
yargıya da başvurabilecek.
''Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir'' hükmüne yer verilen
yasaya göre, vatandaşlar, isteyecekleri bilginin kendilerini
ilgilendirmesi koşuluyla bu hakkı kullanabilecekler. Tüzel kişiler de
bilgi edinme hakkına sahip olacak.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi çerçevesinde bu
kanundan yararlanabilecek.
-BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ-
Kurum ve kuruluşlar, kanunda yer alan istisnalar dışındaki her
türlü bilgi ve belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi
edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak üzere,
gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlü olacak.
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel
kişinin unvanı, adresi ile yetkili kişinin imzası ve yetki belgesini
içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum veya
kuruluşa yapılacak.
Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının yasal olarak
belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilecek. Dilekçede istenen bilgi veya belgeler,
açıkça belirtilecek.
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde
bulunan veya görevleri gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere
ilişkin olacak. Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma,
araştırma ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilecekler.
İstenen bilgi veya belge başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir
yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşlara
gönderilecek ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilecek.
-BİLGİ VE BELGEYE ULAŞIM-
Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye
ulaşımı 15 iş günü içinde sağlayacak. Ancak, istenen bilgi veya
belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden
sağlanması, başvuru ile ilgili bir başka kurum ve kuruluşun görüşünün
alınmasının gerekmesi durumlarında, bilgi ve belgeye ulaşım 30 gün
içinde sağlanacak. Bu durumda, sürenin uzatılması ve gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve 15 günlük sürenin bitiminden önce
bildirilecek.
-BAŞVURULARA YAZILI CEVAP-
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine
bildirecek. Başvurunun reddedilmesi halinde, bu kararın gerekçesi ve
buna karşı başvuru yolları belirtilecek.
Bilgi edinme istemi reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde ''Bilgi
Edinme Değerlendirme Kurulu''na itiraz edebilecek. Kurul, bu konudaki
kararını 30 gün içinde verecek. Kurum ve kuruluşlar, kurulun istediği
her türlü bilgi ve belgeyi 15 gün içinde vermekle yükümlü olacak.
-BİLGİ EDİNME DEĞERLENDİRME KURULU-
Bilgi edinme itirazlarına ilişkin başvuruları değerlendirmek,
kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
kararlar vermek üzere, ''Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu''
oluşturulacak.
Kurul, 9 üyeden oluşacak. Birer üye Yargıtay ve Danıştay genel
kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer
üye ceza hukuku ve idare hukuku alanlarında profesör veya doçent
unvanına sahip kişiler, bir üye Türkiye Barolar Birliği'nin baro
başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki
aday, iki üye en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve
bir üye de Adalet Bakanı'nın önerisi üzerine bu bakanlıkta idari
görevlerde çalışan hakimler arasından Bakanlar Kurulu'nca seçilecek.
Kurul Başkanı, kurul üyeleri arasından, yine üyelerce seçilecek.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman başkanın
çağrısı üzerine toplanacak. Kurul üyelerinin görev süresi 4 yıl
olacak. Görev süresi sona erenler, yeniden seçilebilecekler.
-BİLGİ EDİNME HAKKININ SINIRLARI-
Yasada, bilgi edinme hakkının sınırları da düzenleniyor.
Buna göre, açıklanması halinde devletin emniyetine, dış
ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça zarar
verecek, niteliği itibariyle devlet sırrı olan ve usulüne uygun
şekilde gizli kaydıyla korunan bilgi ve belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışında kalacak.
-YAŞ KARARLARI YASA KAPSAMINDA-
YAŞ, Cumhurbaşkanlığı ve HSYK kararları gibi ''yargı denetimi
dışında kalan'' idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki
onurunu etkileyecek nitelikte olanlar, kanun kapsamına girecek. Ancak,
bu şekilde sağlanan bilgi edinme hakkı, işlemin yargı denetimine
açılması sonucunu doğurmayacak.
Açıklanması ya da zamanından önce açıklanması halinde ülkenin
ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız rekabet ve kazanca
sebep olacak bilgi veya belgeler de bilgi edinme hakkı kapsamı dışında
tutulacak.
Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve faaliyetlerine
ilişkin bilgi veya belgeler, kişinin çalışma hayatı veya meslek
onurunu zedeleyecek nitelikte ise bu kanun kapsamında
değerlendirilecek.
Emniyet Teşkilatı, teftiş kurulları veya diğer yetkili kamu kurum
ve kuruluşlarınca yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup
açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde kişilerin özel
hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu doğuracak, kişilerin veya
soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini tehlikeye
sokacak, soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek bilgi ve
belgeler de yasa kapsamı dışında kalacak.
-İDARİ SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİ VEYA BELGELER-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idari
soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya zamanından önce
açıklanması halinde kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale
sonucunu doğuracak, kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin
hayatını ya da güvenliğini tehlikeye sokacak, soruşturmanın
güvenliğini tehlikeye düşürecek, gizli kalması gereken bilgi
kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya soruşturma ile ilgili
benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini güçleştirecek
bilgi veya belgeler'' kanun kapsamı dışında olacak.
-ADLİ KOVUŞTURMA VE SORUŞTURMAYA İLİŞKİN BİLGİLER-
Açıklanması veya zamanından önce açıklanması halinde suç
işlenmesine yol açacak, suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da
suçluların kanuni yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye
düşürecek, yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek, hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma
hakkını ihlal edecek nitelikteki bilgi ve belgeler, kanun kapsamı
dışında sayılacak.
-ÖZEL HAYATIN GİZLİLİĞİ-
Kişinin izin verdiği haller saklı kalmak üzere, özel hayatın
gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin sağlık bilgileri ile
aile hayatına, şeref ve hassasiyetine, mesleki ve ekonomik değerlerine
haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışında kalacak.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde ise kişisel bilgi ve
belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az 7 gün
önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla
açıklanabilecek.
Yasa, haberleşmenin gizliliği esasını ihlal edecek bilgi veya
belgelerin de kanun kapsamı dışında kalmasını öngörüyor.
Kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgi veya belgeler ile
kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya tüzel kişilerden gizli
kalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgiler, bilgi edinme
kapsamı dışında kalacak.
Fikir ve sanat eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme
başvuruları hakkında, ilgili kanun hükümleri uygulanacak.
-CEZALAR-
Bu kanunun uygulanmasında ihmali, kusuru veya kastı bulunan
memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin
genel hükümleri çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu
saklı kalmak kaydıyla tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin
cezaları uygulanacak.
Bu kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla
çoğaltılamayacak ve kullanılamayacak.