Ersümer yalnız değil

Kader arkadaşları
Yüce Divan'lık olan eski Enerji Bakanı Cumhur Ersümer'in suçlandığı bir dosyadaki kader arkadaşı, kendisini yargılama kararı veren iktidar partisinden. AKP'li Taner Yıldız, işlemlerinde usulsüzlük yapıldığı öne sürülen Yumula Barajı'nı yap-işlet-devret modeliyle üstlenen
firmanın sahibi.
Firma da suçlanıyor
Raporlara göre Yıldız'ın firması, bakanlığın yer göstermesini beklemeden barajın yapımına başlayarak maliyetin artmasına yol açmış. Ersümer ise usule aykırı biçimde işletme süresini uzatmak ve birim fiyatı yükseltmekle suçlanıyor. Sonuç: Ersümer yargılanacak, Yıldız'ın dokunulmazlığı var.
Haber: AHMET KIVANÇ / Arşivi

ANKARA - Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Cumhur Ersümer'i Yüce Divan'a gönderen 21 suçlamadan birini, AKP Kayseri Milletvekili Taner Yıldız'a ait şirket tarafından yap-işlet-devret modeliyle yapılmakta olan Yamula Barajı ve Hidro Elektrik Santralı (HES) ile ilgili işlemler oluşturuyor. Raporda, yapımcı firma usulsüz hareket ederek maliyetin artmasına yol açmakla; Ersümer prosedüre aykırı olarak işletme süresini beş yıl uzatarak ve fiyatı yükselterek kamuyu zarara uğratmakla suçlanıyor.
Eski Enerji Bakanları Cumhur Ersümer ve Zeki Çakan'ın Yüce Divan'da yargılanmasına dayanak teşkil eden TBMM Soruşturma Komisyonu Raporu'nda Kayseri'de inşa edilen Yamula Barajı ve HES'e dört sayfa yer verildi. Raporda, ilk aşamada 4.79 cent olarak belirlenen elektrik satış fiyatının, 'sanki daha önce 5.65 cent imiş gibi gösterilerek, güya indirim yapılıyormuş gibi bir işlemle' 5.25 cent olarak değiştirildiği tespiti yapıldı. Ayrıca başlangıçta 15 yıl olarak belirlenen santralı işletme süresinin de 20 yıla çıkartılarak kamunun zarara uğratıldığı değerlendirmesinde bulunuldu.
47 milyon dolar fazla ödeme
Raporda, sadece söz konusu fiyat artışından dolayı işletme süresince yapımcı şirket Kayseri ve Civarı Elektrik T.A.Ş.'ye 46 milyon 850 bin 926 dolar fazla ödemede bulunulacağı, kamunun zarara uğratılacağı bilgisine yer verildi. Yargılamada kullanılacak komisyon raporunda fiilin Ersümer ve konuyla ilgili diğer kamu görevlileri açısından Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi tarafından Türk Ceza Kanunu'nun 10 yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası öngören 205. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Raporda, "Elektrik satış anlaşması, su kullanım anlaşması, kredi anlaşması, sigorta anlaşması ve kamulaştırmanın birinci etabı bittikten ve Bakanlığın sözleşme yapılan şirkete bir tutanakla yer teslimi yapıldıktan sonra inşaatın başlatılabileceği sözleşme hükümleri gereği olduğu halde, sözkonusu işlerin hiçbirisi tamamlanmadan" 1998 yılı kasım ayında inşaata başlandığı ifade edildi. Rapora göre, sulama yönü de bulunan projenin enerji kısmına düşen kamulaştırma bedeli başlangıçta 15.3 milyon dolar olarak öngörüldü. 5.25 cent'lik elektrik satış fiyatı da kamulaştırma bedeli hariç olarak tespit edildi. Kamulaştırma bedeliyle, daha sonra projeye yapılan ilave yatırımların maliyeti dahil edildiğinde ise elektrik satış fiyatı 7.84 cent olarak hesaplandı.
Yatırım bedeli yükseldi
Ancak, Elektrik İşleri Etüd İdaresi'nin Komisyona gönderdiği yazıya göre, kamulaştırma bedeli 120 trilyon liraya yükseldi. İlave yatırımların da etkisiyle projenin 184 milyon dolar öngörülen yatırım tutarının 296 milyon dolara ulaştığı belirtilen raporda, "sözleşmedeki hesap esasları ile ortalama satış fiyatının 5.25 cent/kWh'den 7.84 cent'e, ilk yıl satış fiyatının da 8.98 cent'ten 17.53 cent'e yükseldiği" ifade edildi.
Yıldız: Yanlış değerlendirme
Rapordaki suçlamaların yanlış değerlendirmelerden kaynaklandığını kaydeden Taner Yıldız ise, yapılan işi savundu. Yıldız, yer teslimi yapılmadan inşaata başlandığı suçlamalarını yanıtlarken, mevzuat beklendiği takdirde 2-2.5 yıllık zaman kaybının söz konusu olduğunu belirtti. Rapordaki fiyat artışı bilgilerinin sadece bir tahmin olduğunu, net bilgiye dayanmadığını savunan Yıldız, Yamula'da 25 milyon metrekarelik bir kamulaştırmanın söz konusu olduğunu, kamulaştırma bedelinin de iddia edildiği gibi 120 trilyon lira (yaklaşık 80 milyon dolar) değil, 50-55 milyon dolar (73-80 trilyon lira) olduğunu ifade etti. Elektrik tarifesinin yükseldiği iddialarını da değerlendiren Yıldız, YİD modelinde ilk yıl fiyatların yüksek olduğunu ancak 20-25 yıl sonra 0.5-1 cent'e düştüğünü dile getirdi. Yıldız, santralda elektrik üretimine gelecek yıl başlanacağını söyledi. Radikal muhabirinin sorularını üç hafta önce telefonla yanıtlayan Yıldız, ayrıca yüz yüze görüşerek daha detaylı bilgiler vereceğini söyledi. Ancak Yıldız, TBMM'deki ofisine not bırakılmasına karşın, notlara cevap vermedi.
Bu arada, TBMM tatile girmeden yasalaştırılması planlanan ancak daha sonra yeni yasama dönemine bırakılan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Teşvik Edilmesine Dair Yasa tasarısına Sanayi Komisyonunda bir hüküm eklendi. Söz konusu düzenleme Yap-işlet-devret (YİD) modeliyle gerçekleştirilen HES'lerin baraj bölgesindeki kamulaştırma bedellerinin Hazine tarafından karşılanmasını öngörüyor. Bu önergenin Plan Bütçe Komisyonu'ndaki görüşmeleri sırasında, uygulamadan sadece Yamula Barajı'nın etkileneceği dile getirilmişti.