İnsan haklarında Türkiye sınıf atladı

Tarihi bir karar
AB'nin insan hakları konularında referans aldığı kurum olan Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi (AKPM), dün tarihi bir karar aldı. 153 üyeden 141'inin kabul oyuyla Türkiye denetim sürecinden çıkarıldı.
'İlerleme' iyi olacak
Türkiye'nin Kopenhag Kriterleri'ni büyük ölçüde yerine getirdiği anlamını taşıyan bu karardan sonra AB Komisyonu'nun yayımlayacağı İlerleme Raporu'nda olumsuz görüş bildirmesi neredeyse imkânsız oldu.
'Reformlar hayret verici'
Türkiye'yi her zaman eleştiri yağmuruna tutan parlamenterler, övgü yarışına girdi: "Reformlar hayret verici. AB'nin müzakerelere başlamasının eşiğindeyiz. AB'ye giren Türkiye ile dünya daha güvenli olur."
Haber: GÜVEN ÖZALP / Arşivi

STRASBOURG - Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nde (AKPM) dün tarihi bir karar alındı. AKPM, Türkiye'yi 1996 yılından bu yana içinde bulunduğu denetim sürecinden çıkardı. Türkiye'nin Kopenhag Kriterleri'ni büyük ölçüde yerine getirdiği anlamını taşıyan karar, Avrupa Birliği'ne güçlü bir mesaj içeriyor.
Lüksemburgluparlamenter Mady Delvaux Stehres ve Belçikalı parlamenter Luc van den Brande tarafından hazırlanan rapor ve ona bağlı karar tasarısının dün yapılan oylamasına katılan 153 parlamenterden 141'i Türkiye lehine oy kullandı.
AKPM böylece Avrupa Birliği'nde Türkiye aleyhinde kullanılma potansiyeli taşıyan önemli bir 'bahaneyi' ortadan kaldırmış oldu. AB'nin Avrupa Konseyi, Türkiye'ye ilişkin insan hakları ve demokrasi değerlendirmelerinde
AB'nin referans aldığı kurum. Bu kurumun da "Kopenhag Kriterleri büyük ölçüde yerine getirildi" anlamı taşıyan kararından sonra, AB Komisyonu'nun Türkiye hakkında sonbaharda yayımlayacağı İlerleme Raporu'nda olumsuz görüş bildirmesi neredeyse imkânsız hale geldi. Dün alınan bu kararın, İlerleme Raporu'nda son derece olumlu bir şekilde yer almasına kesin gözüyle bakılıyor.
Yeni Anayasa çağrısı
'Türkiye'de gerçekleştirilen reformların hızının gerisinde kaldığı' gerekçesiyle, rapor ve ona bağlı kararda eksik olarak gösterilen bazı unsurlar da parlamenterler tarafından verilen değişiklik önergeleriyle
'eksik' olarak tanımlanmaktan çıkarıldı. Raporda Türkiye'ye yönelik çağrılardan dikkat çekenlerden biri, Avrupa Konseyi'ne bağlı Venedik Komisyonu'yla işbirliği halinde yeni bir Anayasa oluşturulması. Dikkat çeken diğer unsurlarsa askerlik görevi için 'vicdani ret' uygulamasının benimsenmesi, kadınlara yönelik şiddetin önüne geçilmesi ve okur yazarlığın
artırılması. AKPM'nin dünkü toplantısında söz alan 38 parlamenterden sadece bir parlamenterin Türkiye aleyhine konuşması dikkat çekti.
Dışişleri Bakanlığı, AKPM'nin kararıyla, AB ile tam üyelik müzakerelerine başlaması sürecindeki bir engelin aşıldığını bildirdi.
'Yükümlülükler tamam'
Dışişleri Bakanlığı kararla ilgili yazılı açıklama yaparak şunları vurguladı: "Türkiye'nin 1996'dan beri tabi tutulduğu denetimden çıkarılması, ülkemizin demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü alanlarında Avrupa Konseyi standartlarına uygun biçimde yükümlülüklerini yerine getirdiği anlamını taşımaktadır" denildi.



Ankara'ya övgüler...
Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi'nde Türkiye'ye yönelik yorumlar şöyle:
Rainder Steenblock (Almanya): Türkiye'nin Avrupa'ya dahil edilmesi dünyayı daha güvenli hale getirecektir.
Rene van der Linden (Hollanda): Müzakerelere yeşil ışığın eşiğindeyiz. Türkiye vazgeçilmez bir ortak.
Matyas Eörsi (Macaristan): Avrupa'da Türk hükümetina yönelik endişelerden dolayı özür dilemeliyiz.
Theodoros Pangalos (Yunanistan): Türkiye'nin birleşik Avrupa'nın oluşumunda yer alma hakkı vardır.
Luc van den Brande (Belçika): Türkiye hayrete düşüren reformlar gerçekleştirdi.
Josef Jarab (Çek Cumhuriyeti): Türkiye'nin geleceğini tartışırken Avrupa'nın da geleceğini tartışıyoruz.
Eric Jurgens (Hollanda): Raporumu birçok kez değiştirdim! Türkiye'de birkaç yıl öncesine dek düşünülemeyecek değişiklikler yaşanıyor.


Şimdi ne olacak?
Denetim sürecinden çıkan Türkiye, şimdi 'post monitoring' olarak adlandırılan denetim sonrası sürece dahil edilecek. Bu durum, Avrupa Konseyi'nin insan hakları ve demokrasi alanında Türkiye'nin adımları ve hayata geçirdiği uygulamaları bir süre daha izlemesi anlamı taşıyacak. Ancak bu yapılırken denetim sürecindeki yöntemler izlenmeyecek. Yöntemin farklı olacak olması ve Ankara'nın resmen denetim sürecinden çıkarak demokrasi ve insan hakları konusunda 'rüştünü ispat etmiş' olarak görülecek olması nedeniyle bu süreç bir bakıma formalite olmanın ötesine geçemeyecek. Dolayısıyla Ankara açısından rahatsız edici her hangi bir boyut içermeyecek.
Söz konusu uygulama daha önce denetim sürecinde bulunan tüm ülkeler için de uygulanmıştı. Hatta AB'ye üye olan Çek Cumhuriyeti, Letonya ve Slovakya ile aday konumunda bulunan Bulgaristan ve Hırvatistan da halen bu süreçte yer alıyorlar. AKPM'nin Türkiye'yi denetim sürecinden çıkarmasıyla Avrupa Konseyi bünyesinde bu süreçte kalan ülke sayısı da dokuza düştü. Bu ülkeler Rusya, Ukrayna, Moldova, Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan, Bosna-Hersek, Sırbistan-Karadağ ve Arnavutluk.