'Türk usulü Başkan'a süper yetki

'Türk usulü Başkan'a süper yetki
'Türk usulü Başkan'a süper yetki
AKP, "Başkanlık Sistemi"yle ilgili önerilerini TBMM Başkanlığı'na sundu. AKP'nin "Yürütme" bölümünün önerileri, "Türk usulü Başkan" modelinin yetkilerini de ortaya çıkardı.
Haber: RİFAT BAŞARAN - rifat.basaran@radikal.com.tr / Arşivi

ANKARA- AKP , “Başkanlık Sistemi”yle ilgili önerilerini TBMM Başkanlığı’na sundu. AKP’nin “Yürütme” bölümünün önerileri, “Türk usulü Başkan” modelinin yetkilerini de ortaya çıkardı. Buna göre yürütmenin başı olan Başkan, Başkanlık kararnamesi çıkarabilecek, TSK’nın kullanılmasına karar verebilecek, sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilan edebilecek.

TBMM Anayasa Uzlaşma Komisyonu üyesi partiler, yeni Anayasa’nın Yürütme bölümüyle ilgili önerilerini sundu. Daha önce “Başkanlık sistemi” önerisini sunacağı belirtilen BDP , beklenenin aksine “halk seçimiyle iş başına gelen cumhurbaşkanı” önerisinde bulundu. BDP önerisinde “Cumhurbaşkanı, halk tarafından, otuz beş yaşını doldurmuş, seçme ve seçilme yeterliliğine sahip Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları arasından seçilir. Cumhurbaşkanı görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki kez cumhurbaşkanı seçilebilir. Kimse arka arkaya iki defa Cumhurbaşkanı seçilemez” önerisinde bulundu. BDP önerisinde, “Silahlı kuvvetler yüksek komuta mensuplarının” istifa ya da emeklilik halinde dahi cumhurbaşkanlığına aday olamayacağını belirtti. BDP, cumhurbaşkanına af yetkisi verirken, “insanlığa karşı işlenmiş suçlar ve Yüce Divan’da görülmüş davaları bunun dışında tuttu.

BDP, Bakanlar Kurulu’nun belirlenmesinde “cinsiyet eşitliği” kriterinin gözönünde bulundurulmasını da istedi.

Genelkurmay MSB’ye bağlansın

BDP, Genelkurmay Başkanı’nın Bakanlar Kurulu’nun teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca atanmasını önerirken, görev ve yetkilerinden dolayı Milli Savunma Bakanlığı’na bağlanmasını önerdi.

Başkanlık için 40 yaş sınırı

“Başkanlık sistemi” öneren AKP ise şu önerilerde bulundu:

“Başkan, kırk yaşını doldurmuş, yüksek öğrenim yapmış ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip vatandaşlar arasından, halk tarafından seçilir. Başkanın görev süresi beş yıldır. Bir kimse en fazla iki defa Başkan seçilebilir. Başkanlığa son genel seçimde en az yüzde beş oranında oy almış olan siyasi partiler ile en az yüzbin vatandaş aday gösterebilir.”

Başkana süper yetki

AKP’nin, yürütmenin başı olmasını öngördüğü ‘Başkan’ın yetkilerinden ve görevlerinden bazıları şöyle sıralandı:

“-TBMM seçimlerinin yenilenmesine karar vermek;

-Bakanları atamak ve görevlerine son vermek;

-Başkanlık kararnamesi çıkarmak;

-Milletlerarası andlaşma akdetmek ve yayınlamak;

-Türk Silahlı Kuvvetlerinin Başkomutanlığını temsil etmek, TSK’nın kullanılmasına karar vermek;

-Kamu yöneticilerini atamak ve görevlerine son vermek;

-Sıkıyönetim veya olağanüstü hal ilân etmek ve sıkıyönetim veya olağanüstü hal kararnamesi çıkarmak;

-Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle belirli kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak;

-Yükseköğretim Kurulu üyelerinin yarısını seçmek, Üniversite rektörlerini seçmek;

-Anayasa Mahkemesi üyelerinin yarısını, Danıştay üyelerinin yarısını, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını ve -Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu üyelerinin yarısını seçmek;

-Anayasada ve kanunlarda verilen seçme ve atama görevleri ile diğer görevleri yerine getirmek ve yetkileri kullanmak”
AKP, ‘Başkan’a kararname ve yönetmelikler çıkarma yetkisi verilmesini de öngörüyor.

MHP : Cumhurbaşkanı görevi daraltılsın

MHP ise Genelkurmay Başkanı”nın “Milli Savunma Bakanı”na bağlı olmasını istedi. cumhurbaşkanının yetkileri de daraltıldı. Başkanlık sistemine kapı aralayacağı düşünülen Anayasanın 104-b-3 maddesinde yer alan “Gerekli gördüğü hallerde Bakanlar Kuruluna başkanlık etmek veya Bakanlar Kurulunu başkanlığı altında toplantıya çağırmak” yetkisinin kaldırılmasını savunan MHP, cumhurbaşkanının yetkilerinin “Genelkurmay Başkanı, vali ve büyükelçilerin atanmalarına ilişkin kararnamelerini imzalamak”la sınırlandırılmasını talep etti.