Türkiye sağa çekti

Siyasi yapıdaki yüzde 40 sol, yüzde 60 sağ dengesi bozuldu.
İl genel meclisi oranlarına göre, sağ oylar yüzde 80'i bulurken, solun toplamı yüzde 20'de kaldı.
Meclis'teki anamuhalefet partisi geriledi. 2002'de barajı aşamayarak parlamento dışında kalan DYP ve MHP oylarını artırdı.
AKP, ANAP'ın 1984'teki oranına ulaştı, ama DP'nin 1950'deki başarısını tekrarlayamadı. AKP büyük önem verdiği İzmir ile Çankaya ve Kadıköy'ü alamadı.
Turgut Özal liderliğinde 12 Eylül'den sonra Türk siyasetine damga vuran ANAP silindi.
'Sol güçbirliği' hayal kırıklığı yarattı. ÖDP, EMEP, SDP, ÖTP ve DEHAP'ın SHP çatısındaki ittifakı, DEHAP'ın 2002'de aldığı oy sayısına bile ulaşamadı.
Genel seçim olsa, AKP 342, CHP 100, MHP 56 ve DYP 52 milletvekili çıkaracaktı.
81 il bazında belediye başkanlığı dağılımı: AKP 56, CHP 9, SHP 5, MHP 4, DSP 2, DYP 1, SP 1 ve bağımsız 1. Eskişehir ve Sinop'ta Radikal baskıya girdiğinde sonuç belli olmamıştı.

Büyütmek için tıklayınız
Haber: ANALİZ / İSMET DEMİRDÖĞEN / Arşivi

İSTANBUL - Yerel seçimlerde SP dahil sağ partiler oylarını artırırken, sosyal demokrat ve sol oylar yine geriledi. AKP kentlerin büyük bölümünü kazandı. CHP önemli kalelerini AKP'ye kaptırdı.
AKP oylarını 10 puan artırırken, DYP ve MHP oylarını yükselterek yüzde 10'luk barajın üzerine çıkardı. SP de oylarını artırdı.
Sağ oylardaki bu artışın karşısında toplam sol oylardaki düşüş bu seçimlerde de sürdü. CHP belediye başkanlığı seçimlerinde yüzde 20 dolayında oy almasına karşın genel seçimler için gösterge sayılan il genel meclisi seçiminde yüzde 15'te kaldı. Demokratik Güçbirliği de fazla varlık gösteremedi. Seçim sonuçlarına göre daha önce yüzde 60-40 olan sağ-sol dengesi bu seçimde yüzde 80-20 olarak gerçekleşti.
Büyükşehirlerde durum
16 büyükşehir belediyesinden gelen sonuçlar sosyal demokratlar için hayal kırıklığı yarattı. AKP, Necmettin Erbakan'ın kalesi Konya, CHP ve DSP'nin kaleleri Gaziantep, Bursa ve Kocaeli ile ANAP' tan transferlerle Samsun ve Adana'da büyükşehir başkanlıklarını aldı, Ankara ve Kayseri'de yeniden kazandı, Sakarya'yı da aldı.
Diyarbakır'da Demokratik Güçbirliği zorlanmadan kazanırken, CHP, İzmir ve Mersin'de, DSP'den transfer ettiği adaylarla galip geldi.
AKP sildi süpürdü
AKP, girdiği ikinci seçimden de zaferle çıkarak oylarını yaklaşık 10 puan artırdı, birçok kentte yüzde 50'nin üzerine çıktı. AKP, Kayseri'de rekor kırarak oyların yüzde 70'ten fazlasını aldı. Seçimden önce sosyal demokratların kalelerine göz diken AKP, Gaziantep ve Kocaeli'nde amacına zorlanmadan ulaşırken, Ankara/Çankaya, İstanbul/Kadıköy ve İzmir'de
ise oylarını artırmasına rağmen başkanlıkları kazanamadı.
20 yıl önce Türkiye'yi dalgalandıran ANAP ise bu seçimle çöktü.
CHP kalelerini kaybetti
CHP, yıllardır sosyal demokratların kalesi olarak bilinen Kocaeli ve Gaziantep'te kaybederken, Deniz Baykal'ın seçim bölgesi ve memleketi Antalya'yı da AKP'ye kaptırdı. Adı Gaziantep ile özdeşleşen ve 15 yıldır başkanlık yapan Celal Doğan, CHP'nin 2002'deki oylarından daha fazla oy almasına karşın seçimi kaybetti.
CHP 15 yıldır yönettiği Kocaeli'nde de başkanlığı kaptırdı. Baykal'ın 1999 ve 2002 seçimlerinde partisinin oylarını artırdığı ve 1999'da belediye başkanlığını kazandığı Antalya'da da seçmenler, değiştirilen adaya itibar etmedi. Baykal, Büyükşehir Belediye Başkanı Bekir Kumbul'un yerine
emekli vali Ertuğrul Dokuzoğlu' nu aday göstermişti. CHP yeni adayıyla seçimi kaybetti.
CHP, geleneksel kale Zonguldak'ı da AKP'ye kaptırdı. CHP, seçimlerdeki tek sürprizi Trabzon'da yaptı ve başkanlığı kazandı.
AKP'nin Türkiye genelinde kazandığı zafer Ankara'ya da yansıdı. AKP, büyükşehir ile yedi ilçeyi alırken bir tek Çankaya'yı CHP'ye bırakmak zorunda kaldı. Ankaralı seçmenler, Başbakan'ın bile "Orayı almadan kazanmış sayılmayız" dediği Çankaya'da CHP adayı Muzaffer Eryılmaz'da birleşti.
Seçim sonuçlarına göre seçmenler CHP'ye 'ikili oy' verdi. Belediye başkan adayları seçmenden destek görürken, il genel meclisi oyları daha düşük kaldı.
DSP sürprizi
İl genel meclisi seçimlerinde varlık gösteremeyen DSP ise sürpriz yaparak Ordu ve Bartın'da başkanlığı kazandı. DSP Ordu'da, CHP'den aday yapılmayınca parti genel merkezinde protesto gösterisi düzenleyen Seyit Torul'u aday yaparak seçimi kazanırken, Bartın'da da mevcut belediye başkanı Rıza Yalçınkaya ile ipi göğüsledi. DSP, CHP'nin seçime katılamadığı Eskişehir'de de AKP ile kıran kırana bir yarış gerçekleştirdi.
MHP ve DYP atakta
2002 yenilgisinden sonra lider değiştiren DYP'de, Mehmet Ağar genel başkan olarak girdiği ilk seçimde partisinin oylarını artırdı. DYP oyları genel seçimlerde uygulanan yüzde 10'luk barajı aşma olasılığına işaret ederken, Ağar memleketi Elazığ'da da belediye başkanlığını partisine kazandırdı.
Devlet Bahçeli de MHP'nin oylarını yükseltti. MHP oyları yüzde 10'luk barajın üzerine çıktı. MHP, Gümüşhane, Kastamonu ve Iğdır'da başkanlıkları kazandı.
SP de varlık gösterdi
2002'de tabanının tümüne yakınını AKP'ye kaptıran SP ise Konya kalesinin düşmesine karşın oylarını artıran bir başka parti oldu. SP, Mardin'de seçimi aldı.
Güçbirliği tutmadı
DEHAP ile SHP öncülüğünde oluşturulan Demokratik Güçbirliği, oyları artırmak bir yana DEHAP oylarını da koruyamadı. Diyarbakır'da zorlanmadan kazanan Güçbirliği, Doğu ve Güneydoğuda bazı kentleri AKP'ye kaptırırken, Mersin'de varlık gösteremedi.
Genel seçim olsaydı
İl genel meclisi sonuçları dikkate alınarak yapılan hesaplamalara göre genel seçim yapılmış olsaydı Meclis'e dört parti girebilecekti. AKP oylarını artırmasına karşın aynı sayıda milletvekili çıkaramayacaktı. Buna göre Meclis'te 550 milletvekilinin dağılımı şöyle hesaplanıyor: AKP: 342, CHP: 100, MHP: 56, DYP: 52.