Yargıtay'dan ifade özgürlüğüne destek

Dizginler kimde?
5 Nisan 2004 günü Evrensel'de yayımlanan karikatürde Erdoğan'ın dış ilişkiler danışmanı Zapsu, Başbakan'ın sırtında, elinde dizginle çizilmişti. Erdoğan dava açmış ve tazminat kazanmıştı. Kararı bozan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi gerekçede şöyle dedi:
'Güldürü özelliği'
"Davacının, Zapsu tarafından yönlendirilmesi karikatürle ifade edilirken toplum tarafından kabul edilen özdeyişten yararlanılmıştır. Karikatür, değer yargısını güldürü özelliğini de katarak ifade etmektedir. Kişilik haklarına saldırıdan söz
edilemez."
Erdoğan: Saldırı
Dava dilekçesinde, 'karikatürün Başbakan'ın kişilik haklarına ağır saldırı olduğu, katlanılması mümkün olmayan şekilde haklarını ihlal ettiği' öne sürülmüştü. Başbakan'ın değişik yayın organlarında çıkan başka karikatürlere açtığı davalarsa devam ediyor.

ANKARA - Yargıtay, Cüneyd Zapsu'yu Başbakan Tayyip Erdoğan'ın sırtında gösteren karikatüre verilen 10 bin YTL'lik manevi tazminat kararını, karikatürün 'bir değer yargısını güldürü özelliği katarak ifade ettiği' gerekçesiyle bozdu. Karar, Erdoğan'ın açtığı diğer davaların seyrini etkileyebilir.
10 milyar tazminat
Ankara 20. Asliye Hukuk Mahkemesi, Evrensel gazetesiyle gazetenin sorumlu müdürü İsmail Muzaffer Özkurt'un, 10 milyar lira manevi tazminatı, karikatürün yayımlandığı 5 Nisan 2004'ten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödemesine karar vermişti.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını 11 Aralık'ta değerlendirmiş ve oybirliğiyle Erdoğan aleyhine bozmuştu. Dairenin bozma gerekçeleri yayımlandı. Gerekçeli kararda, şöyle denildi:
'Yazı içeriğinde dava dışı Cüneyd Zapsu'nun AKP'nin dış ilişkilerinin sağlanmasından sorumlu olduğu, dış politika konusundaki eleştirilerin yer aldığı ve bu içerikteki bir yazıya paralel olarak davacının dış politika danışmanıyla ilişkisinin karikatürle ifade edildiği görülmekte. Davacının, dava dışı Zapsu tarafından yönlendirilmesi karikatürle ifade edilirken bu tür durumlarda toplum tarafından kabul edilen özdeyişten yararlanılmış. Söz konusu karikatür, değer yargısını en çarpıcı şekilde toplumun ilgisini çekerek güldürü özelliğini de katarak ifade etmekte. Böyle bir benzetmede, kişilik haklarına saldırıdan söz edilemez.'
Kararda, yerel mahkemenin bu yönleri gözeterek davayı reddetmesi gerekirken, tazminata karar vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğu belirtildi. Yerel mahkeme, kararında direnirse dosya Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na gelecek.
Dava konusu olan karikatür, Sefer Selvi tarafından çizilmiş, Evrensel gazetesinin 5 Nisan 2004 tarihli sayısında 'AKP'nin derin başkanı' başlıklı yazıda kullanılmıştı. Karikatürde Başbakan'ın danışmanı Zapsu, Erdoğan'ın sırtında gösteriliyordu. Erdoğan'ın dilekçesinde, karikatürün Başbakan'ın kişilik haklarına ağır saldırı olduğu ve gerçeğe aykırı şekilde Erdoğan'ın kişilik haklarını ihlal ettiği ileri sürülmüştü.
Bu dava ilk değil
Erdoğan, Evrensel gazetesinden sonra Musa Kart'ın çizdiği ve Cumhuriyet gazetesinde yayımlanan bir karikatüre dava açmıştı. Karikatürde Erdoğan sorunlar yumağına dolaşmış kedi olarak gösterilmişti. Yerel mahkeme, Kart'ı 5 bin YTL manevi tazminata mahkûm etmişti. Bu dava henüz Yargıtay aşamasında.
Erdoğan'ın bu girişimleri düşünce özgürlüğü savunucularının büyük tepkisine neden olurken, karikatürcülerle dayanışma konusunda en ilginç adım Penguen adlı mizah dergisinden geldi. Erdoğan'ı sekiz değişik hayvan halinde karikatürize eden Penguen dergisi, bu kapak karikatürünü 'Tayyipler Âlemi' başlığıyla okuyucularına sunmuştu. Erdoğan'ın avukatları bu karikatüre de dava açarak, 40 bin YTL tazminat istemişti. Erdoğan'ın açtığı davalar, basın örgütlerinin tepkisini çekerken uluslararası kamuoyunda da yankı bulmuştu. Almanya'nın en çok satan gazetelerinden biri olan Süddeutsche Zeitung'da Christiane Schlötzer'in kaleme aldığı yazıda, Erdoğan için, 'Kedi ve karikatürlere karşı alerjik' nitelemesi yapılmıştı.