2023'ün şifresi

2023'ün şifresi
2023'ün şifresi

Başbakan Erdoğan, son dönemde 2023 e dair tahayyüllerden bahsediyor.

İktidarın devasa şifreleri karşısında muhalefetin sadece günü ve seçimi kurtarma gayretleri yetersiz kalabilir
Haber: CEMİL KOÇAK / Arşivi

Başbakan son zamanlarda 2023 Türkiyesi için bazı tahayyüllerinden daha sık söz eder oldu. Bu tahayyülleri anlamak kolay da, önümüzde duran 10 yıldan daha da uzun bir zamanda neler olacağını öngörmemiz için, bazı şifre kırıcılarına ihtiyacımız olduğu kesin. Elimizde enigma şifre kırıcı aleti olduğundan emin değilim; ne var ki, geleceğe ilişkin her öngörünün bu türden bir şifre kırıcısına ihtiyaç göstereceğini söylemek, bilineni duyurmaktan ileri gitmez. 

Başbakanın favorisi
Herkesin 2011 Haziran’ında gerçekleşecek olan seçime kilitlenmeye başladığı bir sırada, geleceğe ilişkin öngörülerimizi daha da genişletmek ihtiyacında olduğumuz kanısındayım. Başbakanın yolundan giderek, onu biraz açmaya çalışalım. 2011 seçimleri için öngörü sahipleri daha şimdiden iktidar partisini favori gösteriyorlar. Favorilerin hep kazandığı söylenemez; lakin rakiplerinin performansının düşüklüğü, bu öngörüyü kuvvetlendiriyor. Başbakan da aynı kanıda olmalı. Bu seçimlerin kendisinin son milletvekili seçimi olacağını uzun zaman önce birkaç kez vurgulamıştı. Politikada zamanı gelmeden verilen sözleri ya da taahhütleri güvence saymak gibi bir yanlışa düşmek istemem. Bu türden sözler üzerine şifre kırıcılarını da yanıltmak istemem. Ne var ki, bu sözün arkasında bir tahayyül dünyası yer alıyor ve şifre kırıcılarının vazifesi, bu dünyayı açıklamak olmalıdır.
2011 seçimleri, bazılarının sandığı gibi, bir son değil, adeta tahayyül dünyasına açılacak olan başlangıç olarak kabul edilmeli. Elbette muhtemelen seçimlerin ardından gelecek anayasa tasarılarının yaratacağı tartışmaları kastediyorum. Büyük olasılıkla 2012 yılında bizleri yeniden bir anayasa referandumu bekliyor olabilir. Seçimden iktidar olarak çıkmış bir parti, aldığı hızla yeni bir referandumu kendisi için risksiz görebilir, haklı da çıkabilir. Ne var ki, seçimden yenilgiyle çıkanlar için aynı özgüven hissedilemez. Kendilerini toparlaması için hayli zamana ihtiyaç gösterecek muhalefet partileri, ihtiyaçları olan bu zamanı bulabilecekler mi acaba? Seçimden hemen sonra nefes nefese bir anayasa tartışmasının ardından yeniden seçmene başvurulacak bir süreç, onları daha da törpüler mi acaba?
Hele yeniden bir referandum yenilgisi almış olan ve neredeyse bir yıl içinde iki kez, eğer 12 Eylül referandumu da sayılırsa neredeyse iki yıl içinde üçüncü kez yenilgiyle karşılaşmış olacak olan muhalefet, içine düşmesi kuvvetle muhtemel derin sarsıntılardan ne ölçüde sağlıklı çıkabilecektir? Şifre makinesinin bu soruları olumlu yanıtlamadığını görür gibiyim. 

Cumhurbaşkanı seçimi
Dahası, ya Cumhurbaşkanlığı seçimi... Tabii dereyi görmeden paçaları sıvama diyen şifre makinesinin de kulak vermeliyiz. Yeni anayasanın Cumhurbaşkanının seçim mekanizmasını nasıl öngöreceğini kesin olarak bilmeden, fazlaca teorik takılmak doğru olmaz. Yine de gelinen noktadan, yani Cumhurbaşkanının halkça seçileceği yönündeki noktadan eskiye geri dönmenin az ihtimal olduğunu şifre makinamız bize söyleyebilir. Bu takdirde yeni bir seçim, referandumu takiben kapımızda olacak demektir.
Şifre makinesi bu noktada biraz tıkandı: 2007 Cumhurbaşkanlığı seçiminden sonra yeni seçimin tam olarak hangi tarihte olacağı belirsiz. Kahve falına bakılırsa beş vakit de olabilir, yedi vakit de. Bahtımıza ne çıkacak bilemeyiz fakat ihtimal hesabını enigmaya sorabiliriz. Beş yıl derseniz, 2012 gibi hayli erken bir tarih gündeme gelir. Seçimden sadece bir yıl sonra gibi bir tarih. Muhtemel bir anayasa referandumunun bu seçim sürecini doğrudan etkileyebileceği enigmanın haber verdiği bir başka ihtimal. Belki bir yandan referandum, bir yandan Cumhurbaşkanlığı seçimi. Elele. Kimler seçimden sonraki birbuçuk yıl içinde seçmenlerin yarısından fazlasının desteğini sağlayabilecek Cumhurbaşkanı adayını aramaya başladı acaba? Enigma, en azından bir kişinin düşündüğünden emin gibi. Enigma, seçimin 2014’e de sarkabileceğini söylüyor. Belki böylesi daha mantıklı. O kişi, dört yıllık yasama döneminin sonu yaklaşırken, aday olabileceğini açıklayabilir.
Bundan sonraki anayasada Cumhurbaşkanlığı süresi ne olur sorusunu enigma da yanıtlayamadı. Yine beş mi kalır, yediye mi çıkar yeniden bilinmez. Yine çok bilinmeyenli denklem ama enigmayı yormaz. Diyelim ki, beş yıllık kaldı; matematik hesabımız bundan sonrasını gösteriyor: 2014 artı 10 = 2024. Enigma, o kişinin tahayyülleri ile halihazırdaki Başbakanın yolunun kesişebileceğinden söz ediyor. İki dönemlik Cumhurbaşkanlığı. Sonra dokunaklı bir final sahnesi. 

Heyecana hazırlanın
Enigmanın politika sahnesindeki şifre çözücülüğü mükemmel değil; hiç olmadı zaten. Sabit şifre kodları ile politikanın her an değişebilen azgın dalgalarını birbirine karıştırmak, ancak hayli safların gösterebileceği bir yetersizlik olabilir. Yine de politikada hazırlıklı olanın kazanma ihtimalinin yüksek olduğunu söyleyebiliriz. Sadece hazırlıklı olmak sonucu garantilemez, fakat başkaca hazırlıkların yetersiz kaldığı bir süreçte, hazırlıklı olanların yol alacağını enigma bile hiç tereddüde kapılmadan söyleyebiliyor.
İktidarın devasa şifreleri karşısında muhalefetin sadece günü ve seçimi kurtarma gayretleri, bu hazırlıklarla baş edemeyebilir. Muhalefetin aşırı güçsüzlüğü, iktidara gerçekte sahip olmadığı gücü elinde tutma imkânı da sunabilir. Başbakan, tahayyül dünyasında acaba kendisinden sonrası için partisini nereye oturtuyor? Acaba ne gibi şifrelere sahip? Kendisinden sonrası için partisi devasa gücünü koruyamazsa, hedeflediği pozisyonda rahat edebilir mi? Tahayyüllerini uygulamaya sokabilmesi için enigma ona kendisinden sonrası için de en az kendisi kadar iktidara sahip bir parti bırakmasının zorunlu önkoşul olduğunu söylüyor.
Unutmayalım ki, politika sadece şifrelerden kurulu değil. Politikada pek çok şifre aynı anda karşılaşır, çatışır ve birbirinin içine geçerek, sonucun belki de herkesin tahayyüllerinin dışında oluşmasını sağlar. Bu nedenle ve bu bakımdan heyecan vericidir. Demek ki, önümüzdeki 10 yıl boyunca enigmaya göre toplumun heyecanlara alışması gerekiyor. Üstelik her şey adım adım gerçekleşecek, bir adımı hangisinin izleyeceği, o adım atılmadan bilinemeyecek, ihtimaller kafa karıştıracak. Enigma, hazırlıklı olanların kazanma şansının arttığını biliyor. Herkese hazırlıklı olmasını öneriyor ve sonuçtan kendisinin sorumlu tutulamayacağını da açıklıyor. 

CEMİL KOÇAK: Prof. Dr., Sabancı Üni.