Filmmor'un namusu

"5. Filmmor Uluslararası Gezici Kadın Filmleri Festivali", 10-18 Mart'ta İstanbul'da başlayıp 24-25 Mart'ta Ağrı'da, 30-31 Mart'ta Diyarbakır'da devam edecek ve 7-8 Nisan'da Van'da sona erecek.
Haber: FERYAL SAYGILIGİL / Arşivi

"5. Filmmor Uluslararası Gezici Kadın Filmleri Festivali", 10-18 Mart'ta İstanbul'da başlayıp 24-25 Mart'ta Ağrı'da, 30-31 Mart'ta Diyarbakır'da devam edecek ve 7-8 Nisan'da Van'da sona erecek. "Kadınların Sineması", "Namus" ve "Kadınlardan Kıssalar" başlıklı üç bölümden oluşan festivalde filmler ücretsiz olarak izlenecek.
Festivalin bu yılki teması, son birkaç yılda özellikle töre cinayetleri vesilesiyle gündeme oturan "namus". Türkiye'de namus kavramına yüklenen ya da yüklenmek istenen anlam açısından erkek ve kadın arasında bir ayrım söz konusu. Kadınlar için cinselliğinin kontrol edilmesi/sınırlanması, bedeninin denetim altına alınması anlamlarını taşırken, erkekler içinse, hem "alınteriyle para kazanmak", "güven vermek" hem de akrabası, eşi, dostu, yakını olan kadınların namuslu, erdemli olup olmaması üzerinden kendi namusu tanımlanır. Kadının namusu erkeğin, ailenin şerefidir. Namus muğlak bir kavramdır: Toplumda hakim olan anlayışa, egemen olanların hedeflerine göre, kadınları tehlikeye sokmak, zarar vermek pahasına biçimlendirilir, kullanılır. Namus özel alanla ilişkili olduğu kadar kamusal alanla da ilgilidir; politik bir kavramdır: Kadının özne/ birey olarak kabul edilmesine izin vermez. Özel ve kamusal alanda kadınları "annelik" ve "iyi eş" üzerinden kurgulayan ve sunan erkek egemen sistem buna uygun rol modellerini yaratır ve bu kavramları daima besler, sınırlarını çizer. Aşk/tutku yerine kadınlara uygun görülen sevgi/sadakat kavramları dolaşıma sokulur. Çocuklarına bağlı, kocasına sadık, namusuna el uzattırmayan ideal kadın imajı, egemen olan yazın alanı ve görsel medya tarafından daima yeniden üretilir. Namus şiddettir, erkek iktidarıdır: Evlilik öncesi bekârete verilen önem, kadın sünneti, küçük yaşta, zorla ya da görücü usulüyle evlenme, kadınların evlilik dışı ilişki kurmasının damgalanması namusun görünen ve bedeli, ihtiras/tutku cinayetlerine yol açan en ağır yüzüdür. Ancak kimi zaman vakitsiz sokağa çıkmak, kimi zamansa pencereden bakmak namussuzluk olarak görülüp kadının yaşamını sonlandırabilir...
Festivalde, "namus" teması altında 'Baba Evinde' isimli filmini izleyeceğimiz Fatima Jebli Ouazzani'nin dediği gibi, "namusun yoksa kaybetmezsin de" sözü çok katmanlı, üzerinde çok düşünüp tartışacağımız bir düstur. Kavramların içini boşaltmak, anlamsızlaştırmak bu konudaki bazı seçenekler...
Kadınların sineması
Kısaca festivalin bölümlerinin içeriklerinden söz edelim... "Kadınların Sineması" bölümünde, geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi dünyanın dört bir yanından ve Türkiye'den kadınların dünyayı ve sinemayı algılayışlarına tanıklık edeceğiz: Meksikalı yönetmen İria Gomez Concheiro'nun 'Arzuhâlci', Fransa'dan Norma Marcos'un 'Ben Gurion'u Beklemek', İspanya'dan Silvia G. Ponzoda'nın 'Kadın Sözü', Almanya'dan Claire Walka'nın 'Miss/Mistress', Tayvan'dan Meiwen Yang'ın 'Zamane Düşleri', Türkiye'den Perihan Bayraktar'ın 'Omelas'ı Bırakıp Gidenler' ve Nuran Evren Şit'in '...Ve Telefon'u, izledikten sonra da üzerinde konuşmaya ihtiyaç duyacağımız/konuşmak isteyeceğimiz filmlerden. Bu bölümde yer alan filmler, çeşitli kadınlık hallerini gösteren, erkek egemen zihniyeti sorgulayan, kadınların dünyaya bakışını işleyen, kadınların sinemasının son örneklerinden bazıları.
Namus
"Namus" bölümünde ise, izlemesi kimi zaman kolay olmayan, uzun zaman aklımızdan çıkmayacak, düşündürücü, sorularımızı çoğaltan, yolumuzu, zihnimizi açan sıkı filmler var. Deepa Mehta'nın göçmen kadınların konu alındığı, aile içi şiddeti çocuklar açısından inceleyen, çocukların kendi ebeveynleriyle yaptığı görüşmeler aracılığıyla sessizliğin/konuşmamanın kırılmasını sağlayan 'Artık Konuşalım' adlı filmi, Kosovalı yönetmen Blerta Basholli'nin medyanın kadınları görme biçimini, özellikle yeni yetişen kuşağa etkilerini gözler önüne seren filmi 'Ayna Ayna', Fatima Jebli Ouazzani'nin Fas evlilik geleneklerini ve namus anlayışını sorgulayan 'Baba Evinde'si, Gail Singer'ın birçok ülkeden kadının şiddetten kurtulma öykülerini anlattığı filmi, 'Bir Kadına Vuramazsın', Samira Makhmalbaf'ın babaları tarafından evde kilitli tutulan iki kız çocuğunu anlattığı bol ödüllü filmi, 'Elma', İtalya'dan Cristina Comencini'nin 'Yüreğimdeki Canavar', Türkiye'den namus cinayetlerini ele alan Eylem Kaftan'ın 'İsmi Güzide' ve Berrin Balay Tuncer-Önder M. Özdem'in 'Kadına Ağıt' isimli filmleri, "namus" bölümünü oluşturan filmlerin bazıları. Filmmor yapımı iki filmi de bu bölümde izleme olanağı bulacağız: 'Morgündem 2006', kampanyalardan sokak etkinliklerine Türkiye'nin çeşitli illerinde sürdürülen kadın grupları ve kurumlarının, erkek egemenliğine karşı mücadele deneyimlerinin bir yılını derleyen bir belgesel. 'Jinen Dengbej' ise Kürt kadınlarının dengbejlik deneyiminin belgeseli.
Kadın kısaları
"Kadınlardan Kıssalar" bölümünde ise Türkiyeli kadınların kısa filmlerini izleyeceğiz. Bu coğrafyadaki kadınların çalışma yaşamındaki deneyimlerini içeren, şiddeti, kültür farklılığını, kamusal ve özel alanı yaşayış biçimlerini, çocuk ve yetişkin olmayı konu alan filmler bunlar... Bütün bu konuları tartışmak için 'Namus' ve 'Medyadan Yeşilçam'a Namus' başlığıyla iki de panel yer alacak festivalde. Namus paneli 10 Mart saat 14.00'de Fransız Kültür Merkezi'nde, diğer panel ise 18 Mart saat 16.00'da İtalyan Kültür Merkezi'nde izlenebilir. Ayrıca Filmmor'un gelenekselleşmiş film okuma atölyesi ve yönetmenlerle söyleşileri bu sene de var. Festival kapsamında dokuz kadın fotoğrafçının -Figen Ekti, Gülşin Ketenci, Laleper Aytek, Müjgan Arpat, Nilgün Yurdalan, Serra Akcan, Silva Bingaz, Sine Boran, Yasemin Yıldız- katılacağı 'Kadınların Gözünden Kadınlar' sergisi de 25 Mart-8 Nisan tarihleri arasında Tütün Deposu'nda görülebilir. Ayrıca, 10 Mart saat 18.00'de Galatasaray Meydanı'ndan Atatürk Kültür Merkezi'ne kadar bütün kadınların davetli olduğu festival yürüyüşü yapılacak. Dünyanın dört bir yanından gelen yönetmenlerle tanışmak, birlikte düşünmek, söyleşmek, deneyimlerimizi paylaşmak, birbirimizi anlamak için "5. Filmmor Uluslararası Gezici Kadın Filmleri Festivali"nde görüşmek üzere...
Filmmor filmleri, İstanbul'da Fransız ve İtalyan Kültür Merkezi'nde, Ağrı'da Baro Salonu'nda, Diyarbakır'da Diyarbakır Sanat Merkezi'nde, Van'da Lilas Gösteri Salonu'nda.