Rupert'ı izlemek

Dow Jones ve Wall Street Journal gazetesinin 5 milyar dolara, medya devi Avustralya asıllı Rupert Murdoch'a satılmasıyla ilgili bomba haberin yankıları Amerikan basınında tam gaz sürüyor.

Dow Jones ve Wall Street Journal gazetesinin 5 milyar dolara, medya devi Avustralya asıllı Rupert Murdoch'a satılmasıyla ilgili bomba haberin yankıları Amerikan basınında tam gaz sürüyor. Rupert Murdoch için, yuvasını pisleten kuş gibi 'yuvayı terk eder ve arayışına devam eder' diyenlerdenden tutun da, 'Murdoch; demokrasi için çok kötü' diyenler, Dow Jones ve Wall Street Journal için 'Ulusal hazinelerimiz elden gidiyor' şeklinde yorumlarda bulunan yazarlar ve Murdoch'ı 'kurbağayı sokan akrep'e benzetenler bile vardı. Ancak, Amerikan basınını derinlemesine sorgulayan, bazı Amerikan basın kuruluşlarının önünde saygı ile eğildiği Columbia Journalism Review dergisi başyazısında Mike Hoyt, Rupert Murdoch'ın izlemeye alınacağını belirtiyor.
Onlar, Chandler olarak doğmaktan dolayı kendilerine bahşedilen gazete sahibi olma hakkını çabuklukla satamayan Los Angeles'lı Chandler (ABD'nin önde gelen ikinci büyük gazetesi LA Times'ın eski sahipleri) ya da Allaha çok şükür ki mevziilerini koruyan New York'un ünlü Sulzberger (New York Times gazetesinin sahipleri) ailesi değildiler. Onlar, arada derede kalmış, geçmişte oldukça çekingen ve aynı zamanda hem çok yüksek hem çok aşağı değerlere önem veren Bancroft ailesiydi. Sinik kişiler, bize 5 milyar dolar önlerine konulunca, satışın kaçınılmaz olduğunu söylediler. Hiçbir zaman kaçınılmaz değildi ama sattılar. Şimdi artık bu gerçekle yaşamamız gerek. İşte, Dow Jones ve Wall Street Journal'in sahibi olarak gereğinden fazla basın gücüne sahip olan Rupert Murdoch geliyor... Şimdi ne olacak?
Bu haber, yüzde 100 çok kötü değil. Biz gazetecilerin hep dua ettiği gibi ürüne yatırım yapan, her çeyrek yılda bir kârlılık sınırlarını artırma tiryakisi olmayan, pahalı bir işkolu olan gazeteciliğin devamını sağlamaya olanak veren yazılı-internet medyasıyla ilgili vizyon sahibi ve karanlık vadileri aşarak aydınlık dağlara kavuşmayı sağlamak için biraz para kaybetmeyi göze alan bir gazete patronununa benziyor sanki Murdoch. Basın piyasasına enerji ve rekabet ateşi getirecek. New York Times'ın yerinde olsam gerilirdim. Murdoch, genel okuyucu kitlesinin daha fazla olmasını istiyor. Siyasi haberlere ve özellikle Washington kaynaklı haberlere daha çok yer verilmesinden yana. (Büyük bir olasılıkla da ilanları da ucuzlatarak ulusal gazeteler arası bir ilan savaşı başlatacak) Biz okuyucular için bu düzeydeki bir rekabet iyi bir şey olabilir.
Ama, Rupert "Rupert" olduğu için bu haber yüzde 90 yine de kötü. Daha önce birçok kez farklı biçimlerde ifade ettiğimiz üzere, o, dört kıtada hükümetlere sızarak düzenlemelerden çıkar sağlamak için gazeteciliği siyasi güce alet ederek gazetecilik etiklerini eğip büker.
Eski bir Wall Street Journal muhabiri olan Dean Starkman, Wall Street Journal'in Murdoch'a satılmasıyla ilgili olarak yazdığı yazıda, gazetenin ABD'nin ulusal hazinesi olduğunu söyledi. Gazetenin sadece yatırımcılara yönelik olmadığını, kapitalizmin işleyişini parasızlara bile anlattığını ifade eden Sarkman, özellikle Journal'in, en akıllı ve bilgili muhabirleri dünyadaki en karmaşık ve önemli olayları izlemeye gönderdiğini hatırlatıyor.
Washington Post gazetesinin sahibi olduğu Slate dergisinde yer alan Jack Shafer imzalı bir yazıda ise, Murdoch'ın, kuş yuvasını pislettikten sonra çabucak yuvayı terk ederek yoluna devam edeceği iddia ediliyor. Ama bence, Shafer yanılıyor en azından Murdoch'ın yuvayı terk etmekte o kadar çabuk hareket edeceğini sanmıyorum.
Wall Street'in, 15 Mayıs tarihinden beri haberden sorumlu Yazıişleri Müdürlüğü görevini yürüten Marcus Brauchli, geçen hafta yayımladığı gazete içi genelgede "gazetedeki patron değişikliğinin habercilikte neyin önemli olduğu anlayışlarını değiştirmeyeceğini" bildirdi. Bunun, doğru olacağını ummamızın bir nedeni gazetede Brauchli ve diğer bazı editörlerin kendilerine ait özgürlüklerinin bulunması, ki bu, Bancroft ailesinin Murdoch'la yaptığı satış sözleşmesinde yer alan gazetenin bağımsızlğının korunacağına ilişkin maddeden bağımsız. Eğer, Murdoch, kendi çıkarı için haberleri eğip bükmeye başlarsa o zaman editörler, bu gerçeği kamuoyuna açıklayarak istifa edebilirler. Hadi buna biraz inanalım.
Değerli olan Wall Street gazetesinin güvenilirliğidir. Okuyucusu, özellikle yatırımcı kimliği olanlar, eğer bir haberin çıkar amaçlı büküldüğünü fark ederlerse o zaman hızla Financial Times gazetesine geçerler. Onlar para kazanmak istedikleri için doğru haberi isterler.
Eğer Murdoch, haberleri eğip bükmek eğilimini bu gazetede de devam ettirmek isterse bunu çok yavaş ve göze çarpmayacak bir biçimde yapmak zorunda. Çünkü hepimiz onu izliyor olacağız.
Bu yazı Columbia Journalism Review dergisinden, Nilay Karaelmas tarafından çevrildi.