13 şarkıyla Ahmet Kaya'nın kullanmayı en çok sevdiği kelimeler

13 şarkıyla Ahmet Kaya'nın kullanmayı en çok sevdiği kelimeler
13 şarkıyla Ahmet Kaya'nın kullanmayı en çok sevdiği kelimeler
Bugün 16 Kasım, özgün müziğin en büyük ustalarından Ahmet Kaya'nın ölüm yıldönümü. Albümleriyle, şarkılarıyla bir döneme imza atmış olan Ahmet Kaya'yı, şarkılarında en çok kullandığı kelimelerden oluşan bir listeyle anıyoruz. İşte Ahmet Kaya şarkıları ve kullanmayı en çok sevdiği 13 kelime!
Haber: Oktay Volkan Alkaya - oktay.alkaya@radikal.com.tr / Arşivi

28 Ekim 1957'de dünyaya gelen Ahmet Kaya, özellikle 80'li ve 90'lı yıllara damga vuran albümleriyle tam bir dönem sanatçısıdır. Altı yaşında babasının hediye ettiği bağlama ile müziğe tutunan Kaya, ailesiyle 1972'de İstanbul 'a göç etti ve hayatı bu koca şehirde değişti. Büyük kentte yaşamanın sıkıntılarını daha atlatamadan, 16 yaşında yasadışı afiş basmaktan kendini hapiste bulan Ahmet Kaya, dışarı çıktıktan sonra arkadaşlarıyla çeşitli etkinliklerde bağlama çalmaya başladı. Askerlik çağında da ordu orkestrasında yer alan Ahmet Kaya, sivil hayata dönüşünde Emine Kaya ile evlenir ve Çiğdem adında bir kız evlada sahip olur. Ancak ekonomik sıkıntılar yüzünden hem özel hem de hayatında sıkıntılar yaşayan usta sanatçı. 1984 yılında çıkan ilk albümü olan "Ya Rıza Şimdi" ilde beklediği ilgiyi göremez. Ancak sesi çok beğenilen Kaya, hapiste tanıştığı, Selda Bağcan'ın kardeşi olan Sezer Bağcan sayesinde "Ağlama Bebeğim" adlı albümüyle 1985'te bir anda müzik piyasalarına bomba gibi düşer.

Kendine has sesi, müzik tarzı ve şarkı sözlerindeki derinlikle özgün bir dinleyici kitlesine ulaşan Ahmet Kaya, bir anda 1980 sonrası siyasetten arındırılmış Türkiye'nin biraz protest, biraz siyasi, ve çoğunlukla isyankar sesi olur. Yaptığı müzik pop, halk müziği ve arabeskle tam olarak uyuşmayan Ahmet Kaya için tüm otoriteler "özgün müzik" yorumunu yapar. Bu şekilde, klişeleşmiş müzik akımlarına karşı bir duruş olarak milyonlarca dinleyicinin tercihi olan Kaya'yı toplumun tüm kesimleri benimser. Ahmet Kaya her ne kadar solcu ve Kürt kimliği ile öne çıksa da, özellikle 80'lerde ve 90'ların sonuna kadar hem solcu, hem de sağcılar tarafından beğenilerek dinlendi. Ahmet Kaya'nın şarkı sözleri tüm politik akımların davalarına ruh verdiği ve her kesimin özlemlerini, hasretlerini, mücadelelerini dile getirdiği için, tüm albümleri yok sattı. 90'lı yılların sonlarında yaptığı bazı açıklamalar ve demeçler sebebiyle toplumun farklı kesimlerinden farklı yorumlar alan Ahmet Kaya, hakkında açılan davaların ardından Türkiye'yi terk etti. 16 Kasım 2000'de Paris'te son albümünün kayıtlarını yaptığı bir dönemde kalp krizi geçirerek hayatını kaybeden Ahmet Kaya'nın ardından anısına 7 farklı albümü daha çıkartıldı. Bu albümlerden 4'ü şarkılarının yeniden düzenlendiği ve kişiliğine saygı için kayıt altına alınan çalışmalardan oluşuyordu.

'Beni tarihle yargıla': Ahmet Kaya kasetlerinden alternatif bir siyasi tarih...



Ahmet Kaya hakkında sanatı dışında protest duruşu, siyasi bakış açısı ve etnik kimliğiyle ilgili çok fazla şey yazıldı çizildi. Yıllarca büyük bir tartışma konusu olan Ahmet Kaya'nın akıbeti, pek çok siyasi parti tarafından da masaya yatırıldı. Seçim çalışmalarında, Kürt sorunu çözüm süreçlerinde dizeleri dillendirilen Kaya, ölümünden sonra bile kitleler için sembol olabilmiş ender sanatçılardandır. Peki Kaya'nın sanat hayatı boyunca şarkılarına ruh veren duruşu dışındaki unsur neydi? Kelimeler. Ahmet Kaya'nın sıkı sıkıya bağlı olduğu ve her albümünde, pek çok şarkısında dile getirdiği kendi kelimeleri vardı. Misal "Mavi" kelimesini çok severdi "Maviye çalar gözlerin", "mavi çocuk", "Mavi'nin türküsü" hep geçerdi eserlerinde. Ya diğer kelimeler? Sizler için Ahmet Kaya'nın şarkıları eşliğinde en sevdiği kelimelerini derledik...



1. Hasret: Hasretinden Prangalar Eskittim 



Hasret, Ahmet Kaya'nın sürekli duyduğu özlemleri sığdırdığı bir kelimeydi. Hemen hemen her şarkısında, dile getirdiği hasret kelimesi belki de ilk olarak bu şarkısında bariz bir şekilde ortaya çıkmıştır. Ahmet Kaya'nın 1985 yılında çıkardığı Ağlama Bebeğim adlı albümün Hasretinden Prangalar Eskittim adlı şarkısının sözleri Ahmet Arif'e müziği kendisine aitti.

2. Acı: Acılara Tutunmak



Kendi kelimeleriyle "30 yıl aç gezdim" diyen Ahmet Kaya için, o yılları belki de en güzel anlatan kelimeydi "acı". Her albümünde bir şekilde yer bulurdu kendisine. Ahmet Kaya'nın 1985 yılında çıkardığı Acılara Tutunmak adlı albümün Acılara Tutunmak adlı şarkısının sözleri Hasan Hüseyin Korkmazgil'e müzikleri kendisine aitti.

3. Ölüm: Üşür Ölüm Bile 

Ölüm de bir başka takıntısıydı Ahmet Kaya'nın. Kimi zaman bu kelimeyi direk kullanırdı, kimi zaman "Kafama sıkar giderim" derdi. Ahmet Kaya'nın 1986 yılında çıkardığı An Gelir adlı albümün Üşür Ölüm Bile şarkısı, ölümü en güzel tarif eden dizeleriyle dikkat çekmişti.

4. Türkü: Şafak Türküsü



Usta sanatçının, halk müziğine en çok yaklaştığı şarkıları Yemen Türküsü, Diyarbakır Türküsü gibi adlara sahipti. Bunun dışında pek çok şarkısında türkü kelimesini sıklıkla kullanırdı. Türkü kelimesini aklımıza kazıyan, Ahmet Kaya'nın 1986 yılında çıkardığı Şafak Türküsü adlı albümün Şafak Türküsü adlı şarkısının sözlerini Nevzat Çelik yazmış, müziğini kendisi yapmıştı.

5. Gençlik: Hani Benim Gençliğim 



16 yaşında hapis hayatıyla tanışan Kaya için yitip giden gençliği de önemli bir travma olmuştu. Gençlik kelimesi pek çok şarkısında geçer ve gençliğe vurgu yapardı. Ahmet Kaya'nın 1987 yılında çıkardığı Yorgun Demokrat adlı albümün Hani Benim Gençliğim adlı şarkısı da bu kelimeye olan tutkusunu açıkça ortaya koyuyordu. Eserin sözlerini Yusuf Hayaloğlu yazarken, müziğini yine kendi bestelemişti.

6. Kan: Yüreğim Kanıyor 

Ahmet Kaya'nın pek çok şarkısı da kan kırmızı renkteydi. Ahmet Kaya'nın 1989 yılında çıkardığı Resitaller-1 adlı albümünün Yüreğim Kanıyor adlı şarkısı da bunlardan biriydi. Kendi bestesi olan bu şarkının sözlerini Ahmet Kaya, Yusuf Hayaloğlu ile birlikte yazmıştı.

7. Deniz: Birazdan Kudurur Deniz 

Deniz, Kaya için hem kavuşmak istediği serin suları hem de Deniz Gezmiş'i temsil ediyordu. Pek çok şarkısında farklı manalarda kullandığı deniz kelimesinin en güzel örneklerinden biri de Ahmet Kaya'nın 1989 yılında çıkardığı İyimser Bir Gül adlı albümün Birazdan Kudurur Deniz adlı şarkısıdır. Sözlerini Yusuf Hayaloğlu'nun yazdığı eserin müziği Ahmet Kaya'ya aitti.

8. Bela: Başım Belada 



Başı beladan bir türlü kurtulmayan bir sanatçı için bela kelimesinin takıntı olması çok doğaldır. Ahmet Kaya tüm albümlerinde belalardan, belalarla boğuşmaktan bahseder. Ahmet Kaya'nın 1991 yılında çıkardığı Başım Belada adlı albümün Başım Belada adlı şarkısı en popüler olan "belalı" şarkısıdır.


9. Sürgün: Sürgün Acısı 


Henüz daha kendisini Fransa'ya sürükleyecek olaylar yaşanmadan yıllar önce bile sürgün kelimesi Ahmet Kaya'nın dağarcığında önemli bir yer tutardı. Her albümünde sürgün olmaktan, sürgün edilenlerden bahsedern Ahmet Kaya'nın 1992 yılında çıkardığı Dokunma Yanarsın adlı albümün Sürgün Acısı adlı şarkısı da bunlardan biriydi.



10. Ağlamak: Ağladıkça 


Ağladığını pek görmezdik usta sanatçının ancak dizelerinde kimi zaman ağlardı, kimi zaman annesine kimi zaman da sevdiğine "ağlama" derdi. Ahmet Kaya'nın 1994 yılında çıkardığı Şarkılarım Dağlara adlı albümün Ağladıkça adlı şarkısı, belki de en ağlamaklı en acıklı örneğiydi sanatçının içten içe ağladığının... Eserin sözleri Gülten Kaya Hayaloğlu'na, müziği ise Ahmet Kaya ve Ara Dinkçiyan'a aitti.


11. Mahalle: Arka Mahalle 



Ahmet Kaya'nın tüm şarkılarını dinlemiş olan kulaklar "Mahle" "Mahalle" kelimelerini hemen sözlerinin arasından seçerler. Kaya sürekli bir mahalleden bahseder şarkılarında. En sevilen örneklerinden biri de Ahmet Kaya'nın 1995 yılında çıkardığı Beni Bul adlı albümün Arka Mahalle adlı şarkısıdır.

12. Karakol: Fosso Necdat 



Ahmet Kaya'nın belki de tüm albümlerinde eksiksiz bir takıntısı olan kelime de "Karakol"dur. Ahmet Kaya pek çok şarkısında karakola düşer, karakoldan çıkar, karakol etrafında dolanır, karakoldan birileri gelir, karakola götürülür. Bazen de "Hadi Bize Gidelim" şarkısında olduğu gibi gidesi gelir karakola. Ahmet Kaya'nın 1998 yılında çıkardığı Dosta Düşmana Karşı adlı albümün Fosso Necdat adlı şarkısı yine içinde karakol kelimesini barındıran ve çok da eğlenceli bir şarkısıdır. Eserin sözleri Yusuf Hayaloğlu'na müzikleri kendisine aittir.

13. Göz: Hoşçakalın Gözüm 



Ahmet Kaya'nın şarkılarından öte bir hitap kelimesiydi "Gözüm". Pek çok şarkıda sevdiğinin gözlerine dizeler yazar, gözlere olan tutkusunu dile getirirdi. Kimi zaman "İki gözüm" derdi, kimi zaman yaşlar akardı gözlerinden. Gözüm diyerek geçirdiği bir ömrün sonunda, en nihayetinde ölümünün ardından; 2001 yılında çıkan "Hoşçakalın Gözüm" albümünün "Hoşçakalın Gözüm" adlı şarkısıyla veda etti sevenlerine...

Bonus: Tıka Basa Pastırma



Ahmet Kaya'nın 1992 yılında çıkardığı Dokunma Yanarsın adlı albümün Tıka Basa Pastırma adlı şarkısı, pastırma kelimesini ilk ve tek olarak kullandığı şarkısıydı aynı zamanda bu şarkıda "alfasilin" ve "antibiyotik" gibi yine sadece bu şarkıda kullandığı kelimeleri de dile getirmiştir. Bu eser aynı zamanda Kaya'nın en eğlenceli şarkılarının başında gelir.