Doğuştan iyi, doğuştan savaşçı: Malala Yusufzay hakkında bilmeniz gereken 13 şey

Doğuştan iyi, doğuştan savaşçı: Malala Yusufzay hakkında bilmeniz gereken 13 şey
Doğuştan iyi, doğuştan savaşçı: Malala Yusufzay hakkında bilmeniz gereken 13 şey
Malala, Taliban tarafından vurulduğunda okul servisindeydi. 15 yaşındaydı. Dün 18. Yaşını kutlayan bu genç kadın o üç senenin içine öyle şeyler sığdırdı ki, dünya bir felaketten kurtulan Pakistanlı Yusufzay'ın uluslararası platformda yükselişini izledi ve alkışladı. Bugüne kadar Nobel Barış Ödülü almış en genç kişi olan Malala, şimdi gıpta ile baktığımız, yürekten desteklediğimiz projelerin mimarı, kız çocuklarının eğitimi için canına dişine takmış bir çocuk hakları aktivisti.
Haber: Birce Altay - birce.altay@radikal.com.tr / Arşivi

‘Neden birilerine silah vermek, kitap vermekten daha kolay?’ diye soran Malala Yusufzay, dün 18. Yaşını kutladı. Taliban tarafından okula giderken kafasından vurulup iyileştikten sonra kız çocuklarının eğitim hakları için daha da canla başla çalışan, hatta bunlardan sonra bile Taliban tarafından tehdit  de edilen Yusufzay aslında başına bu felaket gelmeden önce de eğitim hakları için çalışmalar yapıyordu.  İşte Malala hakkında 12 gerçek;

1. Malala kız çocuklarının eğitimi için çalışmaya başladığında 11 yaşındaydı

2009 senesinde Taliban rejiminde bir kız çocuğu olarak yaşamanın nasıl olduğunu anlatarak, Gul Makai mahlasıyla BBC için bir blog yazmaya başladı Malala. Bu blog aslında Malala’nın kağıda yazdığı notların bir muhabire iletilmesi ve onun da bunları bilgisayara aktararak e-mail yoluyla BBC’ye ulaştırması aracılığıyla oluşturuldu. Kendi ülkesinde ulusal bir figür haline gelmesi tam olarak bundan sonra gerçekleşti.

2. Okula yalnızca burka giyerek gidebilirdi

15 Ocak 2009’dan sonra Taliban Malala’nın doğduğu yer olan Mingora’da kız çocuklarının okula gitmesini yasakladı. Zaten bundan önce pek çok okulu yerle bir etmişlerdi. 17 Mart’a kadar kız çocuklarının eğitimlerine devam edebilecekleri ancak yalnızca burka giyerlerse okula gidebilecekleri ilan edildi.

3. Babası da tehdit edildi

‘Babama, kanatlarımı kırmadığı, uçmama izin vererek amaçlarıma ulaşmamı sağladığı için minnettarım’ diyen Malala, ailesinde tehdit edilen tek kişi değildi. Mingora boşaltıldıktan sonra ailesini bırakıp Peshawar’a giden babası bir basın toplantısı sırasında militanları eleştirdiği için Taliban yetkilileri tarafından tehdit edildi.

4. Tanındıkça tehlike de arttı

24 Temmuz 2009’da Taliban’ın Mingora’dan çekilmesiyle birlikte Yusufzay ailesi evlerine geri döndü. Evleri zarar görmemişti, hatta okullarının bile hafif zararla dönemi atlatmış olması Malala’yı mutlu etmişti.  Bu arada AVT Khyber, Daily Aaj’a ve Kanada’daki Toronto Star’a röportajlar veren Yusufzay, 19 Ağustos’ta Capital Talk programına çıktı. Ekim 2011’de  Güney Afrikalı bir papaz olan Desmond Tutu'nun onu Çocuk Hakları Vakfı’nın Uluslararası Çocuk Barış Ödülü’ne aday göstermesiyle Malala iyice tanındı. Bundan yalnızca iki ay sonra da Pakistan’ın Ulusal Gençlik Barış Ödülü’nü aldı.

5. Tehditler haklı çıktı

Tüm bunlar olup biterken Malala sürekli tehdit edildi. Evinin kapısına bırakılan notlardan, Facebook hesabına gönderilen mesajlara kadar pek çok farklı şekilde ölümle korkutuldu. Bunların hiçbiri işe yaramadı, Malala çalışmalarına ve basında kız çocuklarının eğitimine dikkat çekmeye devam etti. Hatta tüm bu tehditler için, ‘Hiçbir zaman vazgeçmeyeceğim. Beni vurabilirler ama hayallerimi vuramazlar.’ Dedi. Tehditlerden korkmayan Yusufzay’ı öldürme kararı alan Taliban güçleri 2012 yazında harekete geçti.

6. 9 Ekim 2012’de vuruldu

Malala vurulduğunda okuldan eve dönüyordu, servisteydi. Yüzünü kapatan saldırgan servisteki kızlara, ‘Hanginiz Malala? Ortaya çıkmazsa hepinizi vururum dedi.’ Bunun üstüne kendini ifşa eden Malala, tek kurşunla vuruldu. Olayda Kainat Riaz ve Shazia Ramzan isimli iki kız da yaralandı.

7. Peshawar’dan  Rawalpindi’ye, oradan Birminhgam’a

O tek kurşun Malala’nın başına isabet etmiş, boynuna inmiş ve omzunda durmuştu. Peshawar’da beş saat süren bir operasyondan sonra kurşun çıkartıldı. Sonra Rawalpindi’ye nakledilen Yusufzay'ın yaşama oranı doktorlara göre yüzde yetmişti. Doktorlarının tedavisi için Almanya’ya gitmesi gerektiğini söyleyen Malala 13 Ekim’de uyandırıldı. Tüm dünyadan tedavi için teklifle gelen Malala Birmingham’a transfer edildi. 17 Ekim’de komadan çıkan Malala’nın durumu beyninde hasar kalmadan atlatabileceği anlaşıldı. 3 Ocak 2013’e kadar tedavi gördüğü  Queen Elizabeth Hastanesi’nden taburcu olan Malala Şubat ayında kafatasından bir ameliyat daha oldu.

8. Dünya’nın gözü onun üstünde

Tüm bunlar olurken Malala dünyanın gündemine oturdu. Devlet başkanları ve uluslarasası vakıflar saldırıyı lanetledi, ünlü şarkıcılar ve oyuncular Malala’ya iyi dileklerini gönderdiler.  Madonna saldırının olduğu gün Los Angeles’ta verdiği konserde Human Nature isimli şarkısını Malala’ya ithaf etti ve pek çok kişi Malala Vakfı’na yüksek meblağlı para yardımları yaptı.

9. Çalışmalara devam

Haziran 2013’te Birleşmiş Milletler’de bir konuşma yapan Malala, Buckingham Sarayı’nda Kraliçe Elizabet ile tanıştı. O senenin Eylül ayında Harvard Üniversitesi’nde bir konuşma yaptı, Ekim ayında da Barack Obama ile görüştü. Ekim 2014’te Londra’daki Girls Summit’e katıldı. Dünya Çocuk Ödülü’nü kazanan Malala Gazze’de 65 okulun inşa edilmesi için 50.000 dolar bağışladı.

10. Malala Günü

Malala Birleşmiş Milletler’deki konuşmasını yaptığı gün onun doğum günü olan 12 Temmuz’du. Saldırıdan sonra ilk kez o gün bir konuşma yapmıştı, Birleşmiş Milletler o günü Malala Günü ilan etti. Yusufzay, ‘Malala Günü benim günüm değil. Bugün kendi hakları için seslerini yükseltmiş her kadının, erkeğin ve kız çocuğunun günüdür.’ Dedi.

11. Nobel Barış Ödülü’nü alan en genç kişi

Malala 10 Ekim 2014’te Nobel Barış Ödülü’nü çocuklara yapılan baskıya karşı savaşı ve her çocuğun eğitim hakkı için verdiği mücadele için aldı. Böylelikle bu ödülü alan en genç kişi oldu. Ödülü Hindistanlı çocuk hakları aktivisti Kailash Satyarthi ile paylaştı. Abdus Salam’dan sonra Nobel Ödülü alan ikinci Pakistanlı oldu.

12. Ben Malala

Malala’nın 2013’te Ben Malala isminde bir kitabı çıktı. O dönemde yaşadıklarını  anlatan Malala, aynı zamanda kız çocuklarının eğitimi için yaptığı çalışmaları da bu kitapta anlattı. Geçtiğimiz günlerde tanıtımı sosyal medyada paylaşılan He Named Me Malala (Adımı Malala Koydu) isimli belgeseli de önümüzdeki günlerde gösterime girecek.

13. Sokak sanatı için ilham kaynağı

Cesareti ve yaptıklarıyla ilham verdiği tek alan insan haklarını kapsayan organizayonlar ve projeler olmadı Malala'nın. Bugün Malala dünyanın pek çok yerinde sokak sanatçıları içinde büyük bir ilham kaynağı.