Hasret kaldığımız barışın sembolü nereden çıktı?

Hasret kaldığımız barışın sembolü nereden çıktı?
Hasret kaldığımız barışın sembolü nereden çıktı?
Gerald Holtom dersek belki de çoğumuz adını hatırlamaz ya da bilmez. Ancak barış sembolünü nerede görsek tanırız. İşte o sembolün yaratıcısı Holtom, 21 Şubat 1958'de yaptığı tasarımla popüler kültüre büyük bir efsane kazandırdı...
Haber: Oktay Volkan Alkaya - oktay.alkaya@radikal.com.tr / Arşivi

İngiliz bir tasarımcı ve sanatçı olan Gerald Holtom, Sanat Kolejinden mezun olduktan sonra 2. Dünya Savaşında vicdani retçi olarak askere gitmeyi kabul etmemiş bir isimdir. Bilindiği üzere 2. Dünya Savaşı insanlığın nükleer silah tehdidiyle ilk defa bu kadar yakın temas yaşadığı bir dönemdir. Böyle bir dönemde nükleer silahlanmaya karşı pek çok eylem ve etkinlik düzenlenmekte ancak kitleleri bir araya getirecek bir sembol ortaya çıkartılamamaktadır. Holtom fenomen olacak sembolü 1958 yılında Milli Eğitim Bakanlığında çalışırken Doğrudan Eylem Komitesi adına Nükleer Silahsızlanma için Nükleer Silahları protesto amaçlı olarak hazırlamıştır.



Sembol İngilizce olarak "Nuclear Disarmament" yani nükleer silahsızlanmanın baş herfleri olan N ve D'yi sembolik olarak bir araya getirir. Bu kombine semboller de Semafor olarak bilinen bayraklı iletişim alfabesindeki figürlerden esinlenilmiştir.



Peki nedir semafor? Semafor bayrak, el ve kol hareketleri veya ışıkla yapılan işaret haberleşmesidir. Tarihte bazı devletlerin kısa mesafeler arasında, bez ve meşale sallayarak haberleştikleri bilinmektedir. Romalılar ise daha önce kullanılan şekli devam ettirmekle birlikte, işaretleri göndermek için yüksek kuleler de kullandılar. 1600’lerde teleskopun keşfi, işaretleşilen yerler arası mesafenin oldukça artmasına imkan tanıdı. Robert Hook, 17. asrın sonlarında teleskop kullanarak, haberleşmeye yarayan basit bir sistem kurmayı planladıysa da bunu ancak bir asır sonra, 1794’te Claude Chappe gerçekleştirebildi. Chappe’ın semaforu, Paris ve Lille arasında, 230 km’lik bir mesafede doğru olarak uzun fasılalarla, dizilmiş kuleler vasıtasıyla çalışıyordu. Bu tür semafor haberleşmesi, haberleşme sahasında ilk ciddi hızlanmadır. İngiliz demiryollarında çalışan Hutton Greyary ise semoforda son değişikliği yapan kişi oldu. Hareket ettirilebilir mekanik kollar, çubuklar ve tren yollarında kullanılan işaret vericiler, modern tür semafor uygulamasıdır. Gemiler veya gemilerle kara arasındaki semafor haberleşmesi iki elinde yarısı kırmızı, yarısı sarı birer bayrak tutan ve bunları Semafor Alfabesi’ne göre sallayan bir denizci tarafından yapılır. Bayrakların her hareketi, alfabenin bir harfine, bir numaraya veya dikkat belirten bir işarete karşılıktır.



İşte bu işaretlerden N ve D bir araya geldiğinde barış sembolü olarak bildiğimiz figür ortaya çıkar. İlk tasarlandığı günden bu yana barışseverlerin sürekli üstlerinde taşıdıkları bu sembolün yaratıcısı Holtom ise tasarımını şu kelimelerle tarif eder; "Bu tasarım kolları aşağı doğru açılmış, ümitsizlik içindeki bir insanı anlatıyor." Holtom aynı zamanda bu tasarımın ilk halinde bir çizgi daha olduğunu ancak bu çizginin sembolü Hristiyan haçına benzettiği için sonradan kaldırdığını anılarında aktarıyor. Bu da Holtom'un barışı tüm milletler ve tüm inançlar için ne kadar içten bir şekilde istediğini ortaya koyuyor.



Barış sembolü yarım yüzyıldır pek çok savaş ve şiddet karşıtı eylemde kullanılıyor ve kitleleri bir araya getiriyor. Sembolle özdeşleşen John Lennon, Bob Marley gibi isimler olduğu gibi günümüzde bu sembolü dövme olarak üstünde taşıyan Lady Gaga gibi ünlüler de var. Dünyayı hepimiz için tek amaç altında birleştiren bu sembolün doğum gününü en içten dileklerimizle kutluyoruz! Yaşasın barış! Yurtta barış, cihanda barış!