Potada 'kadın', filede 'bayan'...

Potada 'kadın', filede 'bayan'...
Potada 'kadın', filede 'bayan'...

Dil uzmanlarının tercihi kadın Potada kadın , filede ise bayan sözcüğünün kullanıldığı tartışmaya ilişkin dil uzmanları Kadın ifadesini kullanmak gerek diyor. FOTOĞRAFLAR: dilek mermer, önder felek / aa

Spor alanında 'Bayan mı, kadın mı sözcüğü kullanılmalı?' tartışması sürüyor. Basketbol Federasyonu'nun artık 'Kadınlar Ligi' ifadesini kullanma kararına karşın Voleybol Federasyonu 'Bayanlar Ligi'ne devam edeceğini açıklamıştı. Türk Dil Kurumu Başkanı Şükrü Haluk Akalın ise 'Doğrusu Kadınlar Ligi'dir' dedi

İSTANBUL - Çeşitli spor disiplinlerinde yeni sezon öncesi ‘nurtopu’ gibi bir tartışmamız doğru.  Basketbol Federasyonu’nun mayıs ayında aldığı kararla bundan böyle ‘Bayanlar Ligi’ yerine ‘Kadınlar Ligi’ ifadesini kullanacağını açıklamasının ardından, geçtiğimiz günlerde Voleybol Federasyonu’ndan gelen, “Liglerin tescilli isimlerinde ’bayan’ ifadesi yer almaktadır. Dolayısıyla ‘Bayanlar Ligi’ olarak anılmaya devam edilmelidir” şeklindeki açıklama, bu konudaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Konuyla ilgili olarak görüşlerine başvurulan uzmanlar ağırlıklı olarak ‘kadın’ ifadesinin daha doğru olduğu görüşünde birleşirken, Gençlik ve Spor Genel Müdürü Yunus Akgül, Federasyonların kararlarına saygılı olduğunu ifade etti.

‘Medya ‘kadın’ ifadesinde ısrar etse’
Türk Dil Kurumu Başkanı (TDK) Prof. Dr. Şükrü Haluk Akalın, ligler için ‘Baylar ligi’ milli takımlar için ‘Bay milli takımı’ denilmediğini vurgulayarak, “Doğrusu elbette ‘Kadınlar ligi’dir. İki yıl televizyonlar, federasyonlar ‘kadın’ sözünü kullansın, bir süre sonra ‘bayan’ sözünün kullanımı tuhaf gelecektir” diye konuştu.
‘Bay’ ve ‘bayan’ kelimelerinin, hitaplarda, genellikle soyadlarının önünde kullanılmak üzere, saygı sözü olarak türetildiğini, fakat bu görevde kullanılmalarının fazla yaygınlaşmadını dile getiren Akalın, şöyle devam etti: “Bayan’ sözü, zamanla ‘kadın’ karşılığında kullanıldı. Başlıca kullanıldığı yer de spor alanları oldu ve yanlış o zaman başladı. ‘Bayanlar 100 metre koşusu’, ‘Bayan basketbol takımı’ gibi... Türkçe kökenli ‘kadın’ sözünün ilk anlamı ’erişkin, dişi insan’dır. Bu anlamda asla kabalık, küçümseme yoktur. ‘Kadın’ sözünün zamanla ‘analık veya ev yönetimi bakımından gereken erdemleri olan’, ‘hizmetçi, temizlikçi’ gibi anlamları da yaygınlık kazanınca ‘Bayanlar ligi’, ‘Bayanlar disk atma yarışması’, ‘Bayan basketbol takımı’ gibi kullanımlar da yaygınlaştı.”

Dil Derneği de ‘kadın’ diyor
Dilde her zaman doğruların değil, kullanım sıklığının da belirleyici olduğunu açıklayan Akalın, sözlerini şöyle tamamladı: “Bu yüzden kimilerine ‘Kadınlar ligi’, ‘Kadın basketbol takımı’ demek tuhaf geliyordur. Kısacası bu da bir alışkanlık meselesidir. İki yıl televizyonlar, radyolar, federasyonlar ‘kadın’ sözünü kullansın; gazeteler, dergiler ‘kadın’ diye yazsın; bir süre sonra ‘bayan’ sözünün kullanımı tuhaf gelecektir. Bu da dilin en önemli özelliğidir.”
Dil Derneği Başkanı Sevgi Özel de ‘kadın’ ifadesinin kullanılmasından yana. Türkiye ’de bir kesimin, ‘kadın’ sporcular denmesinden tedirgin olduğunu belirten Özel, “Bayan, hanım gibi nezaket ifadesi olarak kullanılır. ‘Erkekler ligi’ deniyorsa, ‘kadınlar ligi’ neden denmesin? ‘Baylar ligi’ ifadesi kullanılmıyorsa, ‘bayanlar ligi’ de kullanılmasın. ‘Bayan’ ifadesini ben biraz tutucu buluyorum” dedi.

‘Önemli olan yüklenen anlam’
Gazi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Leyla Karahan da dilbilimde yaygınlığın esas olduğunu, dile mal olan kelimelerde yanlışlığın tartışılmayacağını ifade etti. ‘Bayan’ ve ‘kadın’ kelimelerinin yaygınlık oranının yakın olduğunu belirten Karahan, “Kadınlar ligi tuhaf gelmiyor, pekâlâ olabilir. Bir zaman sonra bu alanda o da yaygınlaşacaktır. Bazı tabirler yaygınlaştıkça, kaba gibi gelen anlayış ortadan kalkar. Bir kelimeye hangi anlamı yüklerseniz, o anlamda sürer gider” yorumunu yaptı.

Akgül: İkisi de kabulüm
Gençlik ve Spor Genel Müdürü Yunus Akgül ise bu konuyu hiç düşünmediğini ifade etti. İki ifadeyi de kabul ettiğini söyleyen Akgül, “Dilbilimci değilim, benim için ikisi de aynı. Federasyonlarımız ne derse kabulümdür” ifadelerini kullandı. (Spor Servisi, aa)


    ETİKETLER:

    Basketbol

    ,

    Türkiye

    ,

    İstanbul