Doğu âleminin denetim savaşı

Türkiye'nin gündemini uzun süre meşgul eden RTÜK Yasası, içinde bulunan bir satırla internet kullanıcılarının yüreğini ağzına getirmişti.

Türkiye'nin gündemini uzun süre meşgul eden RTÜK Yasası, içinde bulunan bir satırla internet kullanıcılarının yüreğini ağzına getirmişti. Sonucu henüz belli olmasa da interneti bağlayan kısmı içinden çıkarıldı ve şu anda interneti düzenleme amacıyla yeni bir tasarı hazırlanıyor. Gelenin gideni aratıp aratmayacağını birlikte göreceğiz. Ancak tüm bu gelişmeleri 'eller aya, biz yaya' mantığıyla da yorumlamamak gerekiyor, zira tüm dünyada az ya da çok bu tip denetim mekanizmaları kurulmaya çalışılıyor.
Doğasında yasağı ve denetimi barındırmayan ve en geniş anlamıyla özgürlükler âlemi olan internette, devlet politikası olarak denetim uygulanması 1995 yılından sonra yoğunluk kazandı.
Ortadoğu'dan kesitler
İnternet kullanım oranının başlangıçta çok düşük olduğu Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkelerinde son yıllarda kullanıcı sayısında patlama yaşandı. Ancak halk tarafından en az bu ülkeler kadar ilgi gören internetin gelişmesi Libya, Suriye ve
Irak gibi ülkelerde henüz mümkün değil. Çünkü özel yerel servis sağlayıcıların çalışmasına yasalar izin vermiyor. Ayrıca internet erişimi hem çok pahalı hem de çok geri bir teknoloji ile sınırlı olarak kullanıma açılmış durumda.
Yemen, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'da servis sağlayan sunucu bilgisayarlar çok etkin bir içerik denetimi altında çalıştırılıyor ve kullanıcılara devamlı müdahale ediliyor. Sakıncalı bulunan sitelere erişim engellendiği gibi internette yapılan sohbetlerde bile içerik denetimi söz konusu.
Benzer yöntemlere başvuran diğer bir ülke de Vietnam. 1997 yılında çıkarılan bir kanunla (ki bu kanun bizim gündemimizde olan RTÜK Kanunu'na benzer özellikler taşıyor) ülke içerisindeki tüm iletişim faaliyetleri için hükümete denetleme yetkisi verildi. Askeri yönetime sahip Burma'da ise, internet kullanımı için gereken bilgisayar sistemi ile internete erişmek isteyen vatandaşlar resmi bir belgeye sahip olmak zorunda. Kanunu çiğnemenin cezası 7 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası.
Pakistan'daki uygulama ise ilginç, en büyük servis sağlayıcı olan DIGICOM, kullanıcılarına imzalattığı bir belge ile internet iletişimine birçok kısıtlama getiriyor. Buna göre; kullanıcıların internet üzerindeki tüm işlemlerinin hükümet tarafından denetlenmesi mümkün hale geliyor. Ayrıca, internet üzerinde hiçbir sesli iletişime izin verilmiyor. Bilgisayar programları ile sıkıştırılmış dosyaların iletimi de yasak.
Protesto bile yasak
Malezya'daki durum da dikkat çekici; hükümet çıkardığı bir yasa ile, internet üzerinde bulunan haber grupları içinde, devlet politikaları ve hükümet icraatlarını
eleştirmeyi suç kabul ediyor. İnternet üzerindeki tüm faaliyetler Malezya yasalarının kapsamına alınıyor. Denetimi protesto eden öğrencilerin bursları kesiliyor, zaman zaman da öğrencilik hakları ellerinden alınıyor. Çin'de, 'Geçici İnternet Yönetimi Kuralları' adı altında yayımlanan bir genelge ile internet üzerindeki erişim içerik yönünden denetim altına alındı ve devlet politikaları aleyhine yayım yapan siteler kapatılmaya başlandı. Singapur hükümeti, internet üzerinde yayım yapan tüm site sahiplerine, SBA adındaki kurul tarafından verilen ulusal güvenlik belgesi alma zorunluluğu getirdi. Kurul denetim yetkisine de sahip.
Yaygın bir iletişim aracı haline gelmesiyle birlikte, denetlenme gereği ortaya çıkan internete ilişkin yasal mevzuat çalışmalarının herhangi bir yasanın bir yerine monte edilen birkaç madde ile gerçekleştirme çabası, ancak 'sansür girişimi' başlığında incelenebilir gibi görünüyor.