Kendini imha eden kitaplar

Türkiye'deki diğer birçok kavram gibi, telif hakları da Batı'dan gelen 'icat'lardan birisi.

Türkiye'deki diğer birçok kavram gibi, telif hakları da Batı'dan gelen 'icat'lardan birisi. Ve belki de bu rüzgârın getirdiklerinin arasında uygulamaya geçirmekte en çok zorlanacaklarımızdan da birisi durumunda. Fakat bunun sadece bizde sorun olduğunu düşünmek yanlış olur. Bu yasalar ve bilinçle yıllardır yaşayan ülkeler bile şu anda gözlerini yeniden telif hakları düzenlemesine yöneltmiş durumdalar.
Bizim gibi ülkelerin tavrı 'direnç', gelişmiş ülkelerin tavrıysa 'intikam' ya da 'başkaldırı' olarak nitelendiriliyor. Bütün bu gidişin körükleyicisi de internet oluyor. Gelişmiş pazarlarda sıkı koruma altında bulunan fikir ve sanat eserleri, internetin bireylere sunduğu olanaklar ve ülkelerarası ilişkilerin bu ağ üstünden denetimsiz gerçekleştirilmesi yetkililerin ve kanunların elini kolunu bağladı.
Sanal Âlem sayfasını takip edenler bu süreci yakından tanıyor. Ancak bu hafta değineceğimiz 'yazılı içerik' belki bu tartışmalar arasında en az yer verebildiğimiz detaylardan birisiydi. Bilgisayar dosyası haline gelen her içerik, ister ses, ister yazı, ister müzik olsun, her türlü istismara da açık hale geliyor. Fakat yazı, bunlar arasında en kolay dolaştırılan ve en çok ilgi çeken türlerden birisi.
Bu konuda çalışmalarını sürdüren uzmanlar birçok farklı çözüm geliştiriyor. Bunlardan öne çıkan kimi örnekleri bu hafta mercek altına alıyoruz.
Bir kerelik kopyalama
İnternette dolaşıp duran korsan kitapların yayılması genellikle arkadaşlar arasında başlayan takaslarla gelişiyor. Ardından artık kimsenin önüne geçemeyeceği kadar geniş bir alana yayılmasına yol açıyor. yayıncılar bunu engellemek için elektronik kitabı sadece ücretini ödeyip alan kişinin okuyabilmesini, kopyalayıp parasını ödememiş üçüncü kişilere yollamasını engellemeyi amaçlıyor.
Yok olan kitaplar
'Görevimiz Tehlike' dizisinin izleyicilerinin
bu diziyle aklına ilk gelen detay "Bu teyp kendini 5 saniye içinde yok edecektir" repliği olmalı. İşte kitap yayıncıları da buradan yola çıkarak elektronik kitapların okunduktan sonra kendini silmesini sağlayacak bir yöntem üstünde çalışıyor. Bu konudaki ilk deneme, Agatha Christie'nin
'And Then There Were None' romanıyla yapılıyor. Romanın elektronik sürümünü okumak isteyenler 1 dolar vererek satın alabiliyor, ancak kitap 10 saat içinde kendisini yok ediyor.
Sistemi ilk deneyen yayıncı RosettaBooks'un yetkilileri bu yöntemden oldukça umutlu ve "Bu yeni teknolojiyi tanıtacak daha
iyi bir kitap başlığı olamazdı' şeklinde görüşlerini dile getiriyorlar.
Adobe firmasının bir çözümü olan bu teknoloji
10 saat içinde yayını okunamaz hale getiriyor ancak kitabı süresiz olarak bilgisayarınızda tutmak isterseniz 5 dolar daha vererek sonsuza kadar sahibi olabiliyorsunuz. Tek bir kısıtlamayla: çıkışını alamıyorsunuz.
Öyle mi acaba?
Ayrı bir tartışmaysa elektronik kitabın gerçekten bir kitap olup olmadığı. Yukarıda adını andığımız kitabevi, aynı zamanda bu soru yüzünden mahkemelik olmuş durumda. RosettaBooks, başka yayıncıların listesinde bulunan kitapları elektronik formata çevirip dağıtmaya başladı. İddiasıysa yayınevlerinin bu kitapların kâğıda basılı formlarının haklarına sahip olduğu, internetin bunun dışında kaldığı. Dava hala devam ediyor.
Elektronik kitaplarla tanışmak isteyenler için kaynaklar
E-kitapları çekebileceğiniz adresler

  • http://www.altkitap.com/ (Yerli, ücretsiz e kitaplar)
  • http://ebooks.barnesandnoble.com/ (Barnes&Noble'dan İngilizce kitaplar)
  • http://www.amazon.com/ (E-books başlığında birçok kitap sizi bekliyor)
    E-kitapları okuyabileceğiniz yazılımlar
  • http://www.amazon.com/microsoftreader/ (Ücretsiz okuyucu/Microsoft)
  • http://www.adobe.com/epaper/ebooks/ (Ücretsiz okuyucu/Adobe)