12 Eylül 'dava'lık

Anayasa değişti, dava yağdı
12 Eylül sonrasında sakıncalı görülen 397 subay, 176 astsubay ve 447 askeri öğrencinin orduyla ilişkisi kesildi. Askerler, 1982 Anayasası'nın geçici 15. maddesi nedeniyle mahkemeye başvuramadı. Son Anayasa değişikliği, 12 Eylül'e yargı yolunu açtı ve onlarca asker Askeri İdare Mahkemesi'ne başvurdu. 60 günlük başvuru süresi çarşamba günü doluyor.
Bir de vali var
Davacılar, mahkemeden maddi-manevi tazminat talep etme haklarını saklı tutarak resen emeklilik işlemlerinin iptalini istedi. Aynı dönemde emekli edilen eski merkez valisi Güngör Aydın da, Başbakanlık ve İçişleri Bakanlığı'na başvurarak uğradığı hak kayıplarının faiziyle ödenmesini talep etti.
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Milli Güvenlik Konseyi'nce 'sakıncalı' bulunarak ordudan resen emekli edilen askerler ile valiler hak arıyor. Son Anayasa değişikliğiyle 12 Eylül dönemi işlemlerine yargı yolunun açılmasını dayanak yapan çok sayıda emekli asker işlemlerin iptali istemiyle Askeri İdare Mahkemesi'ne, emekli vali Güngör Aydın ise Başbakanlığa başvurdu.
1020 sakıncalı asker
12 Eylül darbesinden sonra 'tutum ve davranışları yasadışı görüldüğü' gerekçesiyle
397 subay, 176 astsubay ve 447 askeri öğrencinin orduyla ilişkileri kesilmişti. Bu rakam bir soru önergesini yanıtlayan dönemin Milli Savunma Bakanı'nca verilmişti. Bu askerler 1982 Anayasası'nın geçici 15. maddesindeki sınırlama nedeniyle, resen emekliye sevk edilme işlemleri aleyhine yargı yoluna gidememiş, gidenler ise ret yanıtı almıştı. Anayasa'da yapılan ve 17 Ekim'de yürürlüğe giren değişiklikle geçici 15. maddenin 3. fıkrası yürürlükten kaldırılmış, böylece 12 Eylül döneminde alınan karar ve işlemlere karşı 20 yıl sonra yargı yolu açılmıştı.
Eylülzede askerler, bu yeni durum üzerine harekete geçti ve kendilerine haksızlık olarak gördükleri 12 Eylül dönemi işlemlerini
yargıya taşıdı. Resen emekli birçok teğmen ve üsteğmen art arda Askeri Yüksek İdare Mahkemesi'ne (AYİM) dava açtı.
Resen emeklilik nedeniyle doğmuş veya doğacak her türlü maddi-manevi tazminat talep etme haklarını saklı tutan davacı eylülzedeler, haklarındaki üçlü kararnamalerin iptalini istedi.
Süre bitiyor
AYİM yetkilileri, kendilerine ulaşan dava sayısının 20'yi geçtiğini, bu sayının daha da artabileceğini, bu davaların ocak ayından itibaren ele alınıp sonuçlandırılabileceğini açıkladı.
Bu arada, Anayasa değişikliğinden yararlanıp dava açabilmek için 60 günlük süre bugün doluyor. Ancak araya bayram tatili girdiğinden, bayram ertesi ilk mesai günü de dava açılabileceği yorumları yapıldı.
12 Eylül yarası
Davacı emekli askerlerin çoğunun örgütlü olduğu Eylül Emeklileri Derneği Genel Başkanı Akın Argın, yapılan son Anayasa değişiklikleriyle yargı denetimi önündeki engellerin kalktığına işaret ederek şunları söyledi:
"Yargı denetimi engeli ortadan kalktığına göre, mağduriyetlere yol açan işlemlerin incelenmesi artık mümkündür. Anayasasında sosyal hukuk devleti olduğu vurgulanan ülkemizde artık bu hukuk yarasının daha fazla kanamasına izin verilmemelidir. Olağanüstü keyfi dönemin uygulamalarının açtığı yaraların ulusal yargımız tarafından sarılması, Türkiye'nin hukuk devleti olma kararlılığının göstergesi olacaktır."
Bir başvuru da validen
Öte yandan, 12 Eylül yönetimince resen emekliye sevk edilen eski Merkez Valisi Güngör Aydın da, Başbakanlık ve İçişleri Bakanlığı'na bir dilekçeyle başvurdu. Hukuka aykırı ve keyfi şekilde emekliye sevk edilmesinde Mülkiyeliler Birliği Başkanı olması, demokrasi ve insan haklarını güçlendirmeye yoğun çaba göstermesi gibi nedenlerin etkili olduğunu savunan Güngör, resen emeklilik işleminin iptalini ve maaş ve özlük hakları yönünden uğradığı hak kayıplarının faiziyle birlikte tazmin edilmesini istedi.