120 bin insan zehir soluyor

'Yapılacak bir şey yok'
Başta TÜPRAŞ olmak üzere birçok akaryakıt, petro-kimya fabrikası ve LPG tesisinin yerleşim yerleriyle iç içe olduğu Körfez'de yaşayanların hayatı pamuk ipliğine bağlı. Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü'ne göre, tedbir olarak yapılacak bir şey yok!
Yanarsa sönmez
Rapora göre, olası bir yangını söndürmek imkânsız ve yerleşim yerlerine sıçramasını engellemek çok güç. TÜPRAŞ'ın yanında fay hattı var. Tesislerde solunması çok zararlı, kaza halinde ölümlere yol açacak zehirli, toksik, yanıcı ve patlayıcı üretiliyor.
Beterin beteri...
Bugünkü durum şöyle: Gaz emisyonlarının önlenmesinde ve arıtmadaki teknoloji eski. Bazı ünitelerde hâlâ kükürdü yüksek yakıt kullanılıyor. Halk zehirli gaz soluyor. İlçe kuzeye taşınsın, nüfus da azalsın.
Haber: MUSTAFA BAĞDİKEN / Arşivi
MESUT ÇATAK / Arşivi

İZMİT - Başta TÜPRAŞ olmak üzere çok sayıda akaryakıt, petro- kimya fabrikaları ile LPG dolum tesislerinin bulunduğu Körfez ilçesinde yaşayan 120 bin insanın hayatı pamuk ipliğine bağlı.
Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nün yaptığı araştırma sonucunda tehlikeden kurtulmak için 'yapılacak hiçbir şey olmadığı' ortaya çıktı ve yerleşim alanlarının ilçenin kuzeyindeki dağlık alana taşınması hazırlıklarına başlandı. Koca ilçenin taşınmasına neden olan gerçekler şunlar:
'Olası bir sanayi yangınını söndürmek imkansız. İnsanlar zehirli gaz ve kimyasal madde soluyor!'
Dehşet veren rapor
Körfez Belediyesi, master ve doktora öğretimi veren Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nden Prof. Dr. Adem Kılıç başkanlığındaki bir heyete bölgenin yerleşim durumunu, jeolojik, jeoteknik, deprem, yangın ve çevre özelliklerinin değerlendirildiği bir araştırma yaptırdı. Araştırma sonucu hazırlanan raporda, 17 Ağustos Marmara depreminde TÜPRAŞ'ta çıkan rafineri yangınının yarattığı tehlike hatırlatılarak, Kuzey Anadolu Fayı hattının da rafinerinin yanından geçtiği vurgulandı ve özetle şu tespitlerde bulunuldu:

  • TÜPRAŞ'ın hemen yanında birçok sanayi kuruluşu var. Sanayi alanları ile yerleşim alanları birbirine çok yakın, neredeyse iç içe. Tesislerde çıkacak bir yangının yerleşim alanlarına sıçraması kaçınılmaz, önlenemez.
    Eski teknoloji
  • Sanayi tesislerinde gaz emisyonlarının önlenmesinde ve artırılmasında eski teknolojiler kullanılıyor, ekonomik ömrünü doldurduğu halde hâlâ bazı ünite ve tesisler çalıştırılıyor, yakma ünitelerinin bir kısmında hâlâ kükürt oranı yüksek yakıtlar kullanılıyor. Bu da ilçedeki hava kirliliğinin temel sebeplerini oluşturuyor.
    İnsanlar büyük risk altında.
  • Olası bir yakıt tankı yangınını insan müdahalesiyle söndürmek çok güç, hatta imkânsız. Yakıtın yanarak tükenmesini beklemek ve bu arada civardaki yanıcı maddelere soğutma işlemi yapmaktan başka seçenek yok.
    17 Ağustos depreminde TÜPRAŞ'ta meydana gelen yangın, Körfez ilçesi için can ve mal güvenliği açısından ne denli riskler taşıdığını açıkça gösterdi.
  • Sanayi tesislerinde solunması, deri ile temas etmesi durumunda ciddi şekilde insan sağlığına zarar verebilecek, endüstriyel kaza anında yüksek konsantrasyonlara çıkarak ölümlere ve yaralanmalara neden olabilecek zehirli, korozif, toksik, parlayıcı ve patlayıcı birçok kimyasal madde üretiliyor, depolanıyor.
  • Bölgede depolanan en tehlikeli ürün amonyak. TÜPRAŞ yangını sırasında da amonyak tanklarının infilak etmesinden korkulmuştu. Amonyak gazının çevreye dağılması halinde geniş bir alandaki tüm canlılar etkilenecek. Amonyak; birinci nefes alışta felç ediyor, ikinci nefes alışta ise ciğerleri patlatıp ani ölüme yol açıyor.
  • Körfez İlçesi, hava, su ve gürültü kirliliği açısından büyük oranda risk altında. İlçenin yeni yerleşim alanlarının kuzeydeki yüksek rakımlı alanlara kaydırılmasında, mevcut yerleşim alanındaki nüfus yoğunluğunun azaltılmasında büyük yarar var.
    ***
    Rafinerinin altı fay
    -17 Ağustos depreminde zemininin de alüvyonlu olmasının etkisiyle binalarının yüzde 25'i hasar gören Körfez ilçesi, deprem açısından büyük bir risk altında. Kuzey Anadolu Fayı ilçenin 3.5 kilometre yakınından geçiyor. Ayrıca uzmanların yaptığı araştırmaya göre TÜPRAŞ Rafinerisi'nin altında da bir fay kırığı bulunuyor.
    TÜPRAŞ bu nedenle bazı kiritik tesislerini, fay kırığının biraz uzağında olan Petkim'in tesislerini satın alarak buraya nakletmeyi kararlaştırdı. Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nün
    raporunda, Körfez ilçesinde olabilecek bir depremde, ancak depreme dayanıklı yeni yapıların ayakta kalabileceği, köprülerin tahrip olup yeraltı borularının kırılabileceği, toprağın kayabileceği ve rayların bükülebileceği belirtildi.
    ***
    'Devlet yardım etmeli'
    Körfez Belediyesi, risk altındaki Tütünçiftlik ve Yarımca bölgesindeki konut alanlarının ilçenin kuzeyindeki dağlık alana taşınması için çalışma başlattı. Belediye Başkanı Erhan Yenilmez, ilk aşamada ilçeye dört kilometre mesafedeki İlimtepe adı verilen alanda, kurdukları İlimtepe Yapı Kooperatifi ile 7 bin konutun yapımına başladıklarını söyledi. 400 milyon lira peşin, 100'er milyon lira aylık taksitlerle başlanan inşaatta, konutların tamamı satıldı ve bitirilen 700'ü de hak sahiplerine teslim edildi. Buradaki 14 köyü de mücavir alan içine aldıklarını belirten Yenilmez, "Olası bir deprem veya yangın felaketinden burası kesinlikle etkilenmeyecek. Binalarımızı depreme dayanıklı temel sistemiyle inşa ettik. Amaç devletin de destek vermesiyle buradaki konut alanını genişletip risk altındaki 120 bin kişiyi buraya kaydırmak" dedi.
    10-15 yıl sürer
    Yenilmez, bu projeyi tek başlarına yürütmeleri halinde bölgenin 10-15 yılda ancak boşaltılabileceğini, devletin destek
    vermesi halinde ise bu sürenin kısalabileceğini kaydetti. TÜPRAŞ da çalışanları için 700 konutluk inşaata başlarken, özel kooperatifler de arazi alıp inşaat hazırlığına girdi.