145 milyara bir hayat

Olası 7.5 şiddetindeki depremde 63 bin kişinin hayatını kaybetmesi beklenen İstanbul'da, riskli yapıların yoğunlaştığı 10 ilçeyi depreme hazırlayacak kentsel dönüşüm projesinin maliyetinin 3-5 milyar dolar, önlem alınmazsa maddi kaybın boyutunun ise 178-214 milyar dolar olduğu belirlendi.
Haber: SELİM EFE ERDEM / Arşivi

İSTANBUL - Olası 7.5 şiddetindeki depremde 63 bin kişinin hayatını kaybetmesi beklenen İstanbul'da, riskli yapıların yoğunlaştığı 10 ilçeyi depreme hazırlayacak kentsel dönüşüm projesinin maliyetinin 3-5 milyar dolar, önlem alınmazsa maddi kaybın boyutunun ise 178-214 milyar dolar olduğu belirlendi.
Önce Avrupa yakası
Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı'nın (JICA) hazırladığı sanal deprem senaryosuna göre 7.5 şiddetindeki bir depremde İstanbul'daki 51 bin bina yıkılacak ya da ağır hasar görecek, bu yapılardaki 63 bin kişi hayatını kaybedecek.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kentsel Dönüşüm Müdürü Lütfi Altun, yeni Büyükşehir Belediyeler Yasası'nın, binaların riskli olduğunun belirlendiği andan itibaren belediyeye sorumluluk yüklediğini ve gereği için yetki verdiğini söyledi. Altun, çalışma hakkında şunları anlattı:
"Yıkılacak ya da ağır hasar görecek 51 bin binanın yarısı, 160 bin binanın bulunduğu Avrupa yakası güney Marmara bölgesinde. Bu bölgedeki tüm yerleşimleri bir yılda taramadan geçirecek ve sonrasında deprem riskini ortadan kaldıracak projeye başladık.
Yani, kentteki 1 milyon binanın yüzde 20'sini oluşturan 160 bin binayı tarayıp önlem aldığımızda, can kaybı riskini yüzde 50 azaltacağız. Önceliğimiz, bir yıllık sürede, Zeytinburnu'nda olduğu gibi binaları tek tek tarayarak, bu riskli binaları saptamak.
'Model oluştu'
Mühendislik konusunda İstanbul için uygulanması gereken model oluştu. Model, yapı bloklarının durumuna göre yerinde dönüşüm, ilçede dönüşüm, en yakın zon destekli dönüşüm şeklinde. Yeni bir dönüşüm yapılırken, maksimum üçte bir oranında yoğunluk azaltması yapılacak.
Riskli binaların tespitinin maliyeti 60 milyon dolar. Riskli 25 bin binayı belirledikten sonra, depreme hazırlayacak kentsel dönüşüm için bu binaların yıkımı, enkaz kaldırma, içindeki insanların kira karşılığı veya kalıcı evlerine nakli süreci maliyeti, yapılacak yeni konut ve altyapı maliyetleriyse, devletin bu yeniden yapılanma sırasında araziyi ve altyapıyı sunuş şekline göre en az 3, en çok 5 milyar dolar hesaplandı. Maliyet alt limitten hesaplandığında bir kişinin kurtarılması için düşen pay 145 milyar lira. Devlet, olayı güvenlik boyutuyla ele alırsa, arazi ve altyapıda sağlayacağı koşullar, maliyeti büyük ölçüde değiştirir.
25 bin bina için gereken 100 bin konutun alan ve modelleri de hazır. Mevcut yapıların yıkılmasıyla ortaya çıkacak alanın yeniden değerlendirilmesi, proje maliyetini de karşılayabilecek. Bu rakamla, İstanbul'un deprem sorununun yüzde 50'sini bir yılda çözmek mümkün. İstanbul ilk kez, felakete önceden hazırlanma şansını kullanıyor."
İstanbul'a özel yasa
Zeytinburnu'yla ilgili projede yer alan ODTÜ Deprem Mühendisliği Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Haluk Sucuoğlu ise, "Depremde hasar Adalar, Fatih, Eminönü, Zeytinburnu, Bakırköy, Bahçelievler, Avcılar, Büyükçekmece, Bayrampaşa ve Güngören'de yoğunlaşacak. İstanbul'u depreme hazırlayacak özel bir yasa yapılmalı" dedi.