17 Ağustos'un yaraları hâlâ sarılamadı

ANKARA - 17 Ağustos 1999 gecesi Kocaeli, Gölcük, Düzce, Sakarya, İstanbul ve Yalova’yı vuran deprem resmi verilere göre 17 bin 480 can aldı. Aradan geçen 10 yıla rağmen, depremden etkilenen kentlerde hâlâ prefabrik evlerde yaşayanlar, güçlendirilmeyi ya da yıkılıp yeniden yapılmayı bekleyen binlerce konut var. Deprem geçiren kentlerde aradan 10 yıl geçtikten sonraki manzara şöyle: 

KOCAELİ: Yıkım programında olmasına karşın, içinde yaşayanlar bulunduğu gerekçesiyle 37 ağır hasarlı bina yıkılamadı. Dört ağır hasarlı bina ‘tescilli tarihi eser’ niteliğinde olduğundan yıkım listesinde çıkarıldı. Ağır hasarlı üç binanın yıkımı, sahiplerinin açtığı dava nedeniyle sağlanamadı. Belediye, ağır hasarlı binalardan 57’sini yıkarak enkazları kaldırdı. Orta hasarlı olup halen onarım ve güçlendirme işlemi tamamlanmamış yaklaşık 400 bina bulunuyor. Depremi sonrası işyerleri yıkılanlar için kentte yaptırılan 2 bin 362 işyerinden 1936’sı hak sahipleri tarafından teslim alındı, ancak yalnızca 50 dolayında işyeri kullanılıyor. Şehir merkezine uzaklığı ve işin niteliğine uygun olmaması nedeniyle tercih edilmeyen bu işyerleri harabeye dönüştü.
YALOVA: Kentteki konutların yüzde 45’i depremden etkilendi. 33 bin 708 konut ve işyeri, depremde hasar gördü, kentin elektrik, kanalizasyon ve içme suyu altyapısının üçte ikisi çöktü. Yalova’da ağır hasar gören 1676 bina yıkılarak, enkazı kaldırıldı. Ödenek yetersizliğinden yıkılamayan ağır hasarlı 4 bina var. İlk etapta 10 bölgede çadır kentler, daha sonra da 17 bölgede prefabrike konutlar kuruldu. 18 bin kişinin barındığı prefabrike binalar, uzun süre Yalova halkına hizmet verirken, üç bölgede kalıcı konutlar yapıldı. Soğucak, Çalıca ve Subaşı bölgelerinde yapılan toplam 5 bin 476 konutun doluluk oranı yüzde 70’ler seviyesinde kaldı.
SAKARYA: Depremde 25 bin 538 konut ve 5 bin 89 işyeri ağır hasar gördü, ya da yıkıldı. 19 bin 952 binada orta derecede hasar meydana geldi. Orta hasarlı 19 bin 952 daireden 1662’si hâlâ onarılmayı bekliyor. Depremin ardından inşa edilen konutlarda konutlarda yaklaşık 80 bin kişi yaşıyor. Depremden sonra yaptırılan 10 bin 379 prefabrike konuttan bugüne kadar 9 bin 910’u boşaltıldı. Halen 469 prefabrike konutta 3 bin kişi yaşıyor. Hasar gören okulların yerine 66 prefabrike okul yapıldı. Prefabrike okulların kalıcı binalara kavuşturulması için başlatılan çalışmalarda, 60 kalıcı okul binası inşa edildi. İki lise ve dört ilköğretim okulundan oluşan toplam altı prefabrike okulun ise 2010 yılı içinde kalıcı binalara kavuşturulması planlanıyor.
DÜZCE: 17 Ağustos’taki depremin ardından 12 Kasım’da ikinci kez sarsılan kentte birçok resmi ve özel kuruluş binası yıkılırken, önemli bir kısmı da ağır hasarlı hale geldi. Düzce Belediye binası, Düzce Devlet Hastanesi, Düzce Lisesi, Teknik Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi ve Tıp Fakültesi ağır hasarlı binalar arasındaydı. Devlet Hastanesi’nin birçok bölümünün zarar görmesi nedeniyle acil sağlık hizmetleri hastane bahçesinde kurulan çadırlarda verildi. Geçen 10 yıl içinde bazı vatandaşlar kalıcı konutlara yerleştirildi. Ömrü ve kullanım süresi dolan prefabrik konutlardan Kiremitocağı Mahalle Prefabrikeleri’nde 120 kişi, Çay Mahallesi Prefabrikeleri’nde 48 kişi, Belçika Prefabrikeleri’nde ise 40 kişi yaşamaya devam diyor. (Radikal, aa)