28 dilde TV ve radyoya izin çıktı

Kayseri'de Uygurca, Kars'ta Osetçe, Tokat'ta Avarca... Demokratik Açılım rüzgârı sayesinde Türkiye'de konuşulan tüm dillere TV ve radyo yayını hakkı tanındı. Radyo ve televizyonunuzu açtığınızda odanıza 28 dilde sesler dolabilir!

ANKARA - Demokratik açılım çerçevesinde RTÜK’ün, farklı dil ve lehçelerde televizyon ve radyo yayınlarının önündeki engelleri kaldırması, Türkiye’de gündelik yaşamda kaç farklı dilin konuşulduğu sorusunu da gündeme taşıdı. Başta Türk Dil Kurumu olmak üzere, Türkiye’deki dil haritası hakkında net bir rakam verilmese de, anka’nın ulaştığı dil uzmanlarına göre Türkiye’de üçü azınlık (Ermenice, Rumca, Modern İbranice) olmak üzere müstakil olarak 28 kadar dil konuşuluyor.
Bu da Türkiye ’de en azından 28 farklı dilde televizyon ve radyo yayını yapılabileceği anlamına geliyor. Konuşulan diller ve sık konuşulduğu bölgeler şöyle:
“Abazaca (Sakarya, Düzce);  Abhazca (Sakarya, Düzce); Adigece (Sakarya, Düzce, Kahramanmaraş, Kayseri, Çorum, Tokat); Arapça (Hatay, Adana, Mersin, Mardin, Siirt, Şırnak, Gaziantep, Batman, Diyarbakır, Şanlıurfa); Arnavutça (İstanbul, Bursa, Kırklareli, İzmir); Avarca (Sivas, Tokat, Kahramanmaraş); Azerice (Bayburt, Kars, Iğdır); Boşnakça (İstanbul, Adapazarı, İzmir, Manisa, Bursa); Pomakça (Çanakkale, Gönen-Erdek, Edirne, Kırklareli muhacirlerince); Çingene dili (Batı Türkiye-Edirne, Tekirdağ, İstanbul); Ermenice (İstanbul, Hatay, Sivas, Malatya, Diyarbakır, Batman); Gürcüce (Artvin, Bursa, Samsun, Ordu, Rize); Hemşince (Artvin, Rize); Kabardeyce (Kayseri, Kahramanmaraş); Kazakça (Manisa İlinde Salihli, İstanbul ve Kayseri); Kırgızca (Van ve Kars, Muğla); Kırım Tatarcası (Ankara-Polatlı ilçesi Karakuyu köyü-Bursa); Kürtçe (Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu); Yahudi İspanyolcası (İstanbul); Lazca (Artvin, Rize, Sakarya, Düzce, Kocaeli, Yalova, Bursa); Osetçe (Tokat, Yozgat, Erzurum, Kars, Bitlis, Muğla, Antalya); Özbekçe (Hatay, Gaziantep, Şanlıurfa); Pontusça - Trabzon Rumcası (Trabzon); Yunanca (İstanbul, Çanakkale, Trabzon, Bursa, İzmir, Hatay); Süryanice (İstanbul, Mardin, Şırnak); Türkmence (Tokat); Uygurca (Kayseri, Nevşehir); Zazaca (Erzincan, Tunceli, Elazığ, Malatya, Batman).”

Ne değişti?
Türkiye’de 24 saat Kürtçe TV yayını TRT Şeş ile başlamıştı. Özel televizyonlar ise haftada dört, radyolar ise beş saat Kürtçe yayın yapabiliyordu. Demokratik açılım rüzgarları sayesinde farklı dil ve lehçelerdeki TV ve radyo yayınlarının önündeki özel, devlet, süre, saat gibi engeller kalkmış oldu.
RTÜK’un hazırladığı ‘Türk Vatandaşlarının Günlük Yaşamlarında Geleneksel olarak Kullandıkları Farklı Dil ve Lehçelerde Yapılacak Radyo ve Televizyon Yayınlarına İlişkin Yönetmelik’ ile bu konu düzenlendi.
Buna göre farklı dil ve lehçelerde yayın yapmak isteyen özel kuruluşlar yayın yapmak istedikleri dil ya da lehçeleri, programların günlük yayın akışı içindeki yerleşimi ve ve aylık yayın planlarıyla RTÜK’e başvuracak. RTÜK, başvuruları yayın alanı, teknik imkanlar ve talep edilen dil ve lehçede yayın yapan diğer kuruluşları da göz önünde bulundurarak değerlendirecek ve uygun görmesi halinde yayın izni verecek.
Eski yönetmelikte yer alan “Bu dil ve lehçelerin öğretilmesine yönelik yayın yapılamaz” hükmüne de yeni yönetmelikte yer verilmedi. Önceki yönetmeliğe göre televizyonlar, yayınlarını içerik ve süre açısından birebir olmak kaydıyla Türkçe altyazıyla vermekle veya hemen ardından Türkçe tercümesini yayınlamakla, radyolar da programın yayınlanmasını takiben Türkçe tercümesini yayımlamakla yükümlüydü. (anka, Radikal)