70 trilyon liralık kıpırdanış

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) İstanbul uyarısı, ses getirdi.
Haber: SELİM EFE ERDEM / Arşivi

İSTANBUL - Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) İstanbul uyarısı, ses getirdi. Aylar önce hazırlanan restorasyon projeleri, İl Meclisi'nin onayından geçiyor. 70 trilyon 341 milyar 650 milyon lira bütçeli 43 projeye onay verildi.
Çin'in Suzhou kentindeki toplantıda, 'Dünya Kültür Mirası Listesi'nde bulunan kentlerin durumu tek tek ele alınmış, İstanbul'un durumu ise endişe yaratmıştı. UNESCO'nın Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) Türkiye Başkanı Prof. Dr. Zeynep Ahunbay da toplantıdaydı. Ahunbay, toplantıda en çok İstanbul'daki tarihi yarımadayla ilgili koruma planının 19 yıldan beri bir türlü çıkarılamamış olmasının tepki çektiğini söyledi.
Sürekli plan halindeyiz!
UNESCO, İstanbul'u 1985'te 'tarihi yarımadanın korumaya alınması şartıyla' Dünya Kültür Mirası Listesi'ne aldı. O tarihten beri 'sürekli' hazırlanan koruma planlarının sonuncusu, üç yılda tamamlanmıştı. Ama o da henüz onaylanıp resmiyet kazanmış değil.
Ahunbay'ın verdiği bilgiye göre, UNESCO'nun talebi, koruma planının iki yıl içinde hayata geçmesi. Aksi takdirde, İstanbul, kendi isteğiyle girdiği 'Dünya Kültür Mirası Listesi'nden, 'Kültür Mirası Tehdit Altındaki Kentler Listesi'ne girecek. Kültür Mirası Listesi'nde yer almak, doğrudan bir maddi kazanç sağlamıyor ama bu listeden çıkıp Kamboçya, Vietnam gibi ülkelerin bulunduğu 'kültür mirası tehlike altında kentler' arasına girmek büyük itibar kaybı sayılıyor.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tarihi Çevreyi Koruma Müdürlüğü'nce hazırlanıp geçtiğimiz hafta 2004 yılı bütçesinden yapılması, oybirliğiyle kabul edilen bazı projeler şöyle:
Galata Kulesi Çevresi ve Büyük Hendek Caddesi Düzenleme Projesi, Fatih Saraçhane Arkeoloji Parkı Düzenleme Projesi, Eyüp ve Beyoğlu Mevlevihanesi Restorasyon Projesi, Tarihi Piyerloti Mezarlığı Mezar Taşları Envanter ve Düzenleme Projesi, Karaköy Mescidi Restitüsyon ve Restorasyon Projesi, Beyoğlu Okmeydanı Koruma Projesi.



Üç emir: Planlama, tescil ve restorasyon
UNESCO'nun İstanbul'la ilişkin endişeleri şu noktalarda yoğunlaşıyor: 3 bin yıllık tarihi olan ve üç imparatorluğa ev sahipliği yapan tarihi yarımadanın koruma planlarının bir türlü yapılmaması, tarihi yapıların üzerindeki çarpık yapılaşmaların engellenememesi ve binlerce eserin hâlâ tescil edilmemiş olması.
Yargısız 'yıkım'
Tescil edilmeyen tarihi eserlere karşı işlenen suçlar, yargı karşısında sıradan bir imar suçu olarak işlem görüyor ve komik cezalar veriliyor.
2863 No.'lu yasaya göre 18 yüzyıl öncesine ait yapılar kültür varlığı kabul ediliyor, ama daha eski yapılar söz konusu olduğunda mahkeme,
eserin tescilinin bulunup bulunmadığına bakıyor.
Planda neler var?
'Belediyenin 35 kişilik uzman ekiple üç yıl süren çalışmada, tarihi yarımadada yeraltı ve yerüstünde üç imparatorluğa ait 9 bin 500 eser tespit edilmişti. Ancak bu eserlerden 1691'inin üzerinde artık resmi veya sivil binalar, yollar var. Kayıplar arasında tarihi yarımadayı çevreleyen surlar, sarnıçlar, Roma ve Bizans imparatorluk sarayları, Bizans değirmenleri, Osmanlı camileri, hanları, mezarlıkları, ahşap evleri bulunuyor. Onay bekleyen 1/5 bin ve 1/1000'lik koruma imar planlarında bölgedeki nüfus yoğunluğunun düşürülmesi, eser çevresinde yapılaşma yasağı ve üç kat sınırı, imalathanelerin taşınması öngörülüyor.