900'ler para basıyor

Günlük fal ve burçlar hakkında bilgi vererek hayatımıza giren 900'lü hatlar, artık pornografik sohbetten at yarışı sonucuna...
Haber: AHMET ŞIK / Arşivi

İSTANBUL - Günlük fal ve burçlar hakkında bilgi vererek hayatımıza giren 900'lü hatlar, artık pornografik sohbetten at yarışı sonucuna, danışmanlık hizmetinden psikolojik terapiye kadar her alanda faaliyet gösteren bir sektör oldu.
1991 yılında bakir bir pazar olan Türkiye'de faaliyete geçen ve giderek büyüyen bu sektörde dönen para yılda ortalama 100 trilyon. Üretime dayanmayan ve sadece telefon hatlarıyla kazanılan bu para, ortalama yüzde 35'i Türk Telekom'un payı olmak üzere Ankara'da bir, İstanbul'da 15 şirket arasında paylaşılıyor.
Firma sahiplerine ciddi paralar kazandıran bu sektörün mağdurları ise, milyarlarca liralık fatura ödemek zorunda kalan
'bilinçsiz' aboneler oluyor. 900'lü hat kurbanı abone şikâyetinin artması
üzerine Ulaştırma Bakanı Oktay Vural, bu hatların abonenin isteği doğrultusunda açılacağını söyledi.
'Genel ahlak'a uygun!
900'lü hatların nasıl olacağı ve ne amaçla kullanılacağı, Türk Telekom'un (TT) 'Özel Tarifeli Mesaj Servisleri Sözleşmesi'ne göre belirlendi. Sözleşmede, hizmet verecek servislerin Türkiye Cumhuriyeti kanunları, örf ve âdetleri ile genel ahlak kurallarına aykırı olmayacağı belirtilmesine karşın, Mart 2001'den itibaren faaliyete geçen sohbet hatları 'chatline' ve 'telekonferans' servislerinde hizmet verilen tek konu, pornografi. TV kanallarının gece yarısı kuşaklarında ve bazı gazetelerde bu hatlar ilgili reklamlarda erotik halleriyle kadınlar, 'capcanlı sohbetlerde unutulmaz anlar' vaat ediyor.
En çok arama taşradan
TT'den bir yetkili, 'chatline' servislerinin faaliyete geçtiği mart ayından bu yana 900'lü hat aramalarında ciddi artış gözlendiğini, özellikle taşradan aramaların yoğun olduğunu söyledi.
Aboneleri korumak amacıyla belirlenen sürenin aşılması halinde hattın otomatik olarak kapandığı 900'lü hat servis süreleri, sohbet programlarında 20 dakikaya kadar çıkabiliyor. TT'nin belirlediği tarifeye göre 1 dakika karşılığı 3 milyon 97 bin lira olan ücret, sohbet programlarında 1 milyon 792 bin lira olarak belirlendi.
TT'nin payı yüzde 35
Sektörde faaliyet yürüten biri Ankara'da, diğerleri İstanbul'da olmak üzere 16 şirketin kasasına giren para da artıyor. Ulaştırma Bakanı Oktay Vural'ın, TT'nin bu sökterde sunduğu hizmet nedeniyle kazandığını söylediği yıllık 27 trilyon lira, kendi payına düşen ortalama yüzde 35'in karşılığı. Kamu yararı gözeten dernek ve vakıflardan ücret talep etmeyen TT'nin net kâr üzerinden aldığı bu pay baz kabul edilerek yapılan kaba bir hesapla, sektörde dönen para yıllık 100 trilyon. TT'nin kontör ücretlerine yaptığı her zamla dolaşımdaki para miktarı da artıyor.
Şirketler için hat alma sınırlamasının olmadığı sektörde, her birinde 30 hat bulunan 2 bin trank ve 4 bin civarında numara grubu bulunuyor. Her numara grubunun hangi konuda kullanılacağının sınırlandığı servislerde, numaralar belirlenen alan dışında kullanılırsa, şirketin aboneliği feshediliyor.
Konuşmalar dinleniyor
Denetimin sağlanması için de bu servislerde yapılan konuşmalar, TT'nin ana santrallarınca
dinleniyor. TT'ye yapılan abone telefon faturalarına itirazlar nedeniyle de, servis şirketlerinin dinleme kaydının bir yıl saklanması gerekiyor. Bu kayıtlar ve teknik inceleme sonunda bir abonenin hattının başkası tarafından kaçak kullanıldığı saptanırsa, fatura bedeli servis sağlayıcı şirketten tahsil ediliyor.
İsteyen açacak
Bakan Vural şikâyetlerin artması üzerine tüm abonelerin telefonlarının 900'lü hatlara kapatılacağını istek halinde açılabileceğini söyledi. Vural, eski uygulamada vatandaşa,
"Telefonunuz 900'lü hatta açık olsun mu?" diye sorulmadığını, bu nedenle birçok telefonun bu hatlara istek dışı açık olduğunu belirtirken bazı kamu kuruluşlarının telefonlarının da 900'lü hatlara açık olduğunu, bunların da kapanacağını söyledi.
***
Onlar hat mağdurları
900'lü telefon hatları birçok vatandaşın canını yaktı. Kabarık telefon faturalarıyla şoke olan bu vatandaşlar, bu hatlarını kullanmadıklarını belirterek dava açtı. Bu mağdurlardan bazıları şunlar:

  • Balıkesir'in Erdemit ilçesindeki evinde yalnız yaşayan 80 yaşındaki Mahmure Uygun'a telefonla 900'lü seks hatlarını aradığı gerekçesiyle 12 milyar 500 milyon liralık fatura çıkarıldı.
  • Samsunlu 41 yaşındaki Süleyman Demirkır, 9 milyar 200 milyon liralık telefon faturasını ödeyebilmek için lokantasını satışa çıkardı. Borca itiraz edip ayrıntılı fatura çıkartan Demirkır, 17 günde yaklaşık 500 defa 900'lü hatların arandığını öğrenince şaşkına döndü.
  • Erzurum'un Oltu ilçesinde, 72 yaşındaki Tahsin Dolan'ın ev telefonuna, 5 milyar 212 milyon liralık fatura geldi. İncelemeyle telefondan 900'lü hatlarla görüşüldüğü anlaşıldı. Dolan, hattına birilerinin kaçak girdiği iddiasıyla Cumhuriyet Savcılığı'na başvurdu.
    ***
    Hatlarda yok yok
    Özel Tarifeli Mesaj Servisleri Sözleşmesi'ne göre bu hatlardan spor haberleri, röportaj, yorum ve sonuçlar; sinema, tiyatro, konser ve sanat etkinliklerine ilişkin haberler, bahçe ve süs bitkileri, ev ve yemek bilgileri, sağlık bilgi ve tavsiyeleri, hava durumu, genel mali bilgi ve borsa haberleri, fal, astroloji, yarışmalar, oyunlar ve satış promosyonu, turizm ve seyahat bilgileri, müzik, eğitim ve mesleki bilgi, sınav sonuçlarının duyurulması, şaka ve fıkralar, güncel yaşam tavsiyeleri, araştırma ve anket, satış konusunda bilgiler, boş vakitleri değerlendirme, emtia satış ve pazarlama konusunda servis sağlanacağı belirtiliyor. Ayrıca bu faaliyet alanının genişleyebileceği de sözleşmede belirtiliyor.
    ***
    Pazara nasıl girilir?
    900'lü bir şirket açmak için TT'ye müracaat ederek 60 trank ve servis numarası almak gerekiyor. Her birinde bulunan
    30 ayrı devresiyle aynı anda çok arama yapılmasını sağlayan trankların bedeli ise 3 milyar lirayı geçiyor. Alınacak her servis numarası için bir kereye mahsus 112 milyon lira tesis parası, yine TT'ye ödeniyor. TT aylık sabit ücret olarak bir trank bedeli için 300x30xgünlük kontör bedeli alıyor. Yani bir şirket şu anda 41 bin 300 lira olan kontör bedeli uyarınca, aldığı her bir trank için aylık 371 milyon 700 bin lira ödemek zorunda. Her bir numara için de 150 kontör ücreti karşılığı olan 6 milyon 195 bin lira, yine TT'ye ödeniyor. Bunların yanı sıra
    şirket faaliyete geçeceği zaman TT'ye 20 bin dolar teminat parası da yatırmak zorunda.
    ***
    Sektördeki 16 şirket
    900'lü hat sektöründeki şirketler:
    Astel, Alo Show, Global, Tempo, Lanse, Netron, Tele Marmara, Başkent Gazetecilik,
    21. Yüzyıl, ITS, Tele Medya, Medya Fon, Tele Dünya, Tele Mesaj, Alo Fon ve Alo Bilgi.